«Жезқазған қаласының жер қатынастары бөлімі» ММ
Мемлекеттік мекемесінің ресми сайты
Главная Тұрғындармен жұмыс жасау Қазақстан Республикасыныѕ Жер кодексі
Опубликовано: 15 февраля 2010
Ќазаќстан Республикасыныѕ Жер кодексі
Ќазаќстан Республикасыныѕ 2003 жылєы 20 маусымдаєы N 442 Кодексі
 
Ќазаќстан Республикасы Парламентініѕ Жаршысы, 2003 ж., N 13, 99-ќўжат; "Егемен Ќазаќстан" 2003 жылєы 26 маусым N 156-159

 
Мазмўны
       Ескерту. Кодекстіѕ орыс тіліндегі мјтініне ґзгерістер енгізілді, ќазаќ тіліндегі мјтін ґзгермейді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 276 Заѕымен.
      Ескерту. бїкіл мјтін бойынша "мемлекеттік ќажеттіктер" деген сґздер "мемлекет мўќтажы" деген сґздермен, "шаруа (фермер) ќожалыєын", "Шаруа (фермер) ќожалыєын", "шаруа (фермер) ќожалыєы", "шаруа (фермер) ќожалыєыныѕ" деген сґздер тиісінше "шаруа немесе фермер ќожалыєын", "Шаруа немесе фермер ќожалыєын", "шаруа немесе фермер ќожалыєы", "шаруа немесе фермер ќожалыєыныѕ" деген сґздермен ауыстырылды - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      Ескерту. бїкіл мјтін бойынша"ќўќыќты кујландыратын ќўжаттарды","ќўќыќты кујландыратын ќўжаттар","ќўќыќты кујландыратын ќўжат","ќўќыќты кујландыратын ќўжатќа","ќўќыќты кујландыратын ќўжатта", "ќўќыќты кујландыратын ќўжаттаєы" деген сґздер тиісінше»"сјйкестендіру ќўжаттарын", "сјйкестендіру ќўжаттары", "сјйкестендіру ќўжаты", "сјйкестендіру ќўжатына", "сјйкестендіру ќўжатында", "сјйкестендіру ќўжатындаєы" деген сґздермен ауыстырылды - ЌР-ныѕ 2007.07.26. N 311 Заѕымен.
І бґлiм. Негізгі ережелер
1-тарау. Жалпы ережелер
      1-бап. Ќазаќстан Республикасыныѕ жер ќоры
      1. Ќазаќстан Республикасыныѕ жер ќоры нысаналы маќсатына сјйкес мынадай санаттарєа бґлiнедi:
      1) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер;
      2) елдi мекендердiѕ (ќалалардыѕ, кенттер мен ауылдыќ елдi мекендердiѕ) жерi;
      3) ґнеркјсiп, кґлiк, байланыс, ќорєаныс жерi жјне ґзге де ауыл шаруашылыєы маќсатына арналмаєан жер;
      4) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерi, сауыќтыру маќсатындаєы, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы жер;
      5) орман ќорыныѕ жерi;
      6) су ќорыныѕ жерi;
      7) босалќы жер.
      2. Осы баптыѕ 1-тармаєында аталєан жер белгiленген нысаналы маќсатына сјйкес пайдаланылады. Жердiѕ ќўќыќтыќ режимi оныѕ ќай санатќа тиесiлiлiгiне жјне жердi (аумаќты) аймаќтарєа бґлуге сјйкес рўќсатты пайдаланылуына негiзделiп айќындалады.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында табиєи жаєдайлары бойынша мынадай аймаќтар ерекшеленедi:
      1) орманды дала;
      2) дала;
      3) ќуаѕ дала;
      4) шґлейттi;
      5) шґлдi;
      6) тау етегi-шґлдi-далалыќ;
      7) субтропикалыќ шґлдi;
      8) субтропикалыќ-тау етегi-шґлдi;
      9) орта азиялыќ таулы;
      10) оѕтїстiк-сiбiр таулы аймаќтар.
      2-бап. Жердi санаттарєа жатќызу, оларды бiр санаттан
             басќасына ауыстыру
      Жердi осы Кодекстiѕ 1-бабында аталєан санаттарєа жатќызуды, сондай-аќ жердi оныѕ нысаналы маќсатыныѕ ґзгеруiне байланысты бiр санаттан басќасына ауыстыруды Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі, облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдары, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде белгiленген, жер учаскелерін беру жјне алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою жґнiндегi ґз ќўзыретi шегiнде жїргiзедi. P080734
      Ескерту. 2-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      3-бап. Жерге меншiк
      Ќазаќстан Республикасында жер мемлекеттiк меншiкте болады. Жер учаскелерi осы Кодексте белгiленген негiздерде, шарттар мен шектерде жеке меншiкте де болуы мїмкiн.
      4-бап. Жер заѕдарыныѕ принциптерi
      Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдары:
      1) Ќазаќстан Республикасы аумаєыныѕ тўтастыєы, ќол сўєылмаушылыєы жјне бґлiнбейтiндiгi;
      2) жердi табиєи ресурс, Ќазаќстан Республикасы халќыныѕ ґмiрi мен ќызметiнiѕ негiзi ретiнде саќтау;
      3) жердi ќорєау жјне ўтымды пайдалану;
      4) экологиялыќ ќауiпсiздiктi ќамтамасыз ету;
      5) жердi нысаналы пайдалану;
      6) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жердiѕ басымдыєы;
      7) жердiѕ жай-кїйi жјне оєан ќолжетiмдiлiк туралы аќпаратпен ќамтамасыз ету;
      8) жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi iс-шараларды мемлекеттiк ќолдау;
      9) жерге залал келуiн болдырмау немесе оныѕ зардаптарын жою;
      10) жердi аќылы пайдалану принциптерiне негiзделедi.
      5-бап. Жер заѕдарыныѕ мiндеттерi
      Ќазаќстан Республикасы жер заѕдарыныѕ мiндеттерi: жер учаскесiне меншiк ќўќыєы мен жер пайдалану ќўќыєы туындауыныѕ, ґзгертiлуi мен тоќтатылуыныѕ негiздерiн, шарттары мен шектерiн; жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтары мен мiндеттерiн жїзеге асыру тјртiбiн белгiлеу; жердi ўтымды пайдалану мен ќорєауды, топыраќ ќўнарлылыєын ўдайы ќалпына келтiрiп отыруды, табиєи ортаны саќтау мен жаќсартуды ќамтамасыз ету маќсатында жер ќатынастарын реттеу; шаруашылыќ жїргiзудiѕ барлыќ нысандарын теѕ ќўќыќпен дамыту їшiн жаєдайлар жасау; жеке жјне заѕды тўлєалар мен мемлекеттiѕ жерге ќўќыќтарын ќорєау; жылжымайтын мїлiк рыногын жасау мен дамыту; жер ќатынастары саласында заѕдылыќты ныєайту болып табылады.
      6-бап. Жер заѕдары
      1. Ќазаќстан Республикасындаєы жер заѕдары Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясына негiзделедi жјне осы Кодекс пен Ќазаќстан Республикасыныѕ осыєан сјйкес ќабылданатын нормативтiк ќўќыќтыќ актілерінен тўрады.
      2. Жер ќойнауын, суды, атмосфералыќ ауаны, орман-тоєайды жјне ґзге де ґсiмдiктердi, жануарлар дїниесiн, экологиялыќ, єылыми жјне мјдени жаєынан ерекше ќўндылыєы бар ќоршаєан орта объектiлерiн, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды пайдалану мен ќорєау жґнiндегi ќатынастар Ќазаќстан Республикасыныѕ арнаулы заѕдарымен реттеледi. Z020331, Z040593, K070212, Z060175
      3. Жер ќатынастары субъектiлерiнiѕ ґздерiне тиесiлi ќўќыќтарды жїзеге асыруы табиєи pecуpc ретiндегi жерге жјне ќоршаєан ортаныѕ ґзге де объектiлерiне, сондай-аќ басќа тўлєалардыѕ ќўќыќтары мен заѕды мїдделерiне зиян келтiрмеуге тиiс.
      4. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ жер, экология, орман, су заѕдарында жер ќойнауы, ґсiмдiктер мен жануарлар дїниесi,   ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар туралызаѕдарында ґзгеше кґзделмесе, жер учаскелерiн иелену, пайдалану жјне оларєа билiк ету, сондай-аќ олармен мјмiле жасасу бойынша мїлiктiк ќатынастар Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарымен реттеледi.
      5. Жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ заѕдарда белгiленген ќўќыќтарын мемлекеттiк органдардыѕ актiлерiмен шектеуге болмайды.
      6. Егер осы Кодексте немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ басќа да заѕ актiлерiнде ґзгеше кґзделмесе, шетелдiктер, азаматтыєы жоќ адамдар, сондай-аќ шетелдiк заѕды тўлєалар жер ќўќыєы ќатынастарында Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарымен жјне заѕды тўлєаларымен теѕ ќўќыќтарды пайдаланады жјне сондай мiндеттер атќарады.
      7. Басќа мемлекеттердiѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шарттарєа сјйкес туындайды.
      Ескерту. 6-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.01.09. N 213 Заѕымен.
      7-бап. Халыќаралыќ шарттар
      Егер Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шартта осы Кодекстегiден ґзгеше ережелер белгiленсе, аталєан шарттыѕ ережелерi ќолданылады. Халыќаралыќ шарттан оны ќолдану їшiн заѕ актiсiн шыєару талап етiлетiн жаєдайларды ќоспаєанда, Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шарттар жер ќатынастарына тiкелей ќолданылады.
      8-бап. Жердi аймаќтарєа бґлу
      1. Аймаќтарєа бґлу - жер аумаєын оныѕ нысаналы маќсаты мен пайдаланылу режимiн белгiлей отырып айќындау.
      2. Жерді аймаќтарєа бґлуді облыстар (республикалыќ маѕызы бар ќала, астана), аудандар (облыстыќ маѕызы бар ќалалар) деѕгейінде ўйымдастыруды облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) тиісті ујкілетті органдары жїзеге асырады. Жерді аймаќтарєа бґлу жобасын (схемасын) облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) тиісті ґкілді органдары бекітеді.
      Жердіѕ нысаналы маќсатыныѕ жіктемесі жерді аймаќтарєа бґлу жобаларыныѕ (схемаларыныѕ) негізінде јзірленеді жјне оны облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдары бекітеді.
      3. алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      4. Жердi аймаќтарєа бґлу кезiнде белгiленген, аумаќты пайдаланудыѕ нысаналы режимi жер ќўќыєы ќатынастарыныѕ субъектiлерi їшiн мiндеттi болып табылады.
      5. Жердi аймаќтарєа бґлу жергiлiктi атќарушы органдардыѕ шешiмi бойынша жїргiзiледi жјне бюджет ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      Ескерту. 8-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      9-бап. Жер їшiн тґленетiн тґлемдер
      1. Меншiктегi, тўраќты жер пайдаланудаєы немесе бастапќы уаќытша ґтеусiз жер пайдаланудаєы жер учаскелерiне Ќазаќстан Республикасыныѕ салыќ заѕдарына сјйкес жер салыєы салынады.
      2. Мемлекет уаќытша ґтеулi пайдалануєа (жалєа) берген жер учаскелерi їшiн жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысы алынады.
      Жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысын есептеу жјне бюджеттiѕ кiрiсiне тґлеу тјртiбi Ќазаќстан Республикасыныѕ салыќ заѕдарына сјйкес айќындалады.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында басќа мемлекеттерге жер учаскесi жалєа берiлген кезде жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысыныѕ мґлшерi Ќазаќстан Республикасы бекiткен халыќаралыќ шарттарда айќындалады.
      3. Жер учаскелерiн мемлекеттiк меншiктен жеке меншiкке беру ґтеулi негiзде, ґзініѕ жер учаскелерін беру жґніндегі ќўзыреті шегінде облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ шешiмi бойынша аќысы бiрден тґленiп нe тґлеу мерзiмiн ўзартып сату арќылы жїргізіледі, бўєан:
      1) Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына - тўрєын їй-жайлардыѕ меншiк иелерiне кондоминиум объектiлерiндегi мiнсiз їлесi ретiнде;
      2) Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына осы Кодекстіѕ 50-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес ґзiндiк ќосалќы шаруашылыєын жїргiзу, баєбандыќ, жеке тўрєын їй жјне саяжай ќўрылыстары їшiн;
      2-1) Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен айќындалатын халыќаралыќ ќатысуы бар єылыми орталыќтарєа;
      2-2) тізбесін Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі айќындайтын отандыќ ґнеркјсіп орындарына;
      3) осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген ґзге де жаєдайларда, жер учаскесi меншiкке ґтеусiз негiзде берiлетiн жаєдайлар ќосылмайды.
      Жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын ґтеулi тїрде беру (сату) (бўдан јрi - жер учаскелерi їшiн тґлемаќы) немесе уаќытша ґтеулi жер пайдалану ќўќыєын ґтеулi тїрде бepу (сату) тґлемаќысы (бўдан јрi - жалдау ќўќыєын сату тґлемаќысы) жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларына тїзету коэффициенттерiн ќолдану арќылы шыєарылатын кадастрлыќ (баєалау) ќўны негiзiнде есептеледi.
      4. Мемлекеттiѕ ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiн жеке меншiкке сатќаннан тїсетiн ќаражат Ўлттыќ ќорєа аударылады жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен пайдаланылады.
      5. Ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ, баєбандыќ жїргізу, жеке тўрєын їй жјне саяжай ќўрылысы їшiн, осы Кодексте жер учаскелерін аќылы тїрде беру кґзделген ґзге де маќсаттар їшін ґтеусiз берiлген жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсаты ґзгерген жаєдайда жер учаскесiнiѕ меншiк иесi жер учаскесiнiѕ ґзгерген нысаналы маќсаты їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕында кґзделген кадастрлыќ (баєалау) ќўнына теѕ болатын соманы бюджеттiѕ кiрiсiне тґлеуге мiндеттi.
      Елді мекенніѕ аумаєы шегіндегі ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы, сондай-аќ ауыл шаруашылыєында пайдаланылатын жер учаскесініѕ нысаналы маќсаты, мемлекет мўќтажы їшін алып ќойылєан жерлерді ќоспаєанда, ауыл жјне орман шаруашылыєын жїргізумен
байланысты емес маќсаттарда пайдалану їшін ґзгертілген жаєдайда, аталєан жер учаскесініѕ меншік иесі жер учаскесініѕ ґзгерген нысаналы маќсаты їшін Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында кґзделген кадастрлыќ (баєалау) ќўны мен осы учаскеніѕ бўрын
мемлекеттен сатып алынєан баєасы арасындаєы айырмаєа теѕ соманы бюджетке тґлеуге міндетті.
      6. Мемлекеттiк заттай гранттар тїрiндегi жер учаскелерi мен жер пайдалану ќўќыєы инвестициялыќ жобаныѕ атќарылуын жїзеге асыратын Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕды тўлєасына осы Кодекске жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ инвестициялар туралы заѕдарына сјйкес берiледi.
      Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ жер учаскесін заттай грант ретінде беру туралы шешімі оныѕ жер учаскелерін беру жґніндегі ќўзыреті шегінде инвестициялар жґніндегі ујкілетті органныѕ шешімі негізінде ќабылданады.
      7. Меншiк иесi жер учаскесiн сатќан немесе жалєа берген кезде, мемлекеттiк емес жер пайдаланушы ґзiне тиесiлi жер пайдалану ќўќыєын басќа тўлєаларєа сатќан кезде, сондай-аќ ол жер учаскесiн кейiнгi жер пайдаланушыларєа жалєа берген кезде, жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ мґлшерi, мерзiмдерi мен нысаны Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарына сјйкес сатып алу-сату немесе мїлiк жалдау шарттарымен айќындалады.
      8. Жер учаскесі ўлттыќ компания мјртебесі бар јлеуметтік-кјсіпкерлік корпорацияларєа жер учаскесініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўны бойынша есептелетін баєа бойынша жарєылыќ капиталыныѕ (меншігініѕ) тґлеміне берілуі мїмкін.
      Бўл ретте жер учаскесін ўлттыќ компания мјртебесіне ие јлеуметтік-кјсіпкерлік корпорациялардыѕ меншігіне ресімдеу жарияланєан акциялар шыєарылымы мемлекеттік тіркелгеннен кейін жїзеге асырылады.
      Ескерту. 9-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2005.05.04 N 48, 2006.01.10 N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2006.07.05 N 162, 2007.07.06 N 279, 2009.02.13 N 135-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 3-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      10-бап. Жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ
               ставкалары жјне жер учаскесiнiѕ кадастрлыќ
               (баєалау) ќўны
      1. Жер учаскелерi жеке меншiкке берiлген кезде, мемлекет немесе мемлекеттiк жер пайдаланушылар жалєа берген кезде олар їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларын, жалдау ќўќыєын сату тґлемаќысыныѕ мґлшерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi кемінде жылына бір рет белгiлейдi. Бўл ретте жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысыныѕ ставкалары жер салыєы ставкаларыныѕ мґлшерiнен тґмен белгiленбейдi.
      Жалдау ќўќыєын сату тґлемаќысы наќты жер учаскесiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнына ќарай сараланып белгiленедi.
      2. Наќты жер учаскесініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын мемлекеттік жер кадастрын жїргізетін мамандандырылєан мемлекеттік кјсіпорындар мемлекеттіѕ жеке меншікке немесе жалєа ґтеулі негізде беретін жер учаскелері їшін тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларына сјйкес оєан тїзету (арттыратын немесе кемітетін) коэффициенттерін ќолдана отырып белгілейді жјне облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ жер учаскелерін беру жґніндегі ќўзыреті шегінде облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы бекітетін жер учаскесініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын айќындау актісімен ресімдейді.
      Астана ќаласыныѕ, республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, облыс орталыќтарыныѕ маѕындаєы аймаќта жјне курортты аймаќта орналасќан елдi мекендерде (кенттер мен ауылдыќ елдi мекендерде) жеке меншiкке берiлетiн жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ ставкалары екi есе арттырылады.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына жеке меншiкке ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу, баєбандыќ жјне саяжай ќўрылысы їшiн тегiн берудiѕ белгiленген нормаларынан артыќ берiлетiн ќосымша жер учаскелерiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўны баєаланатын учаскелерге неєўрлым жаќын орналасќан ауылдыќ елдi мекендердiѕ жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларына негiзделе отырып айќындалады.
      4. Елдi мекендердiѕ шегiнен тыс орналасќан, азаматтарєа жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларєа ќўрылыс жїргiзу їшiн берiлген (берiлетiн) немесе їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) мен олардыѕ кешендерi салынєан жер учаскелерi бойынша, їйлердiѕ (ќўрылыстардыѕ, єимараттардыѕ) пайдаланылу маќсатына сјйкес ќызмет кґрсетуге арналєан жердi ќоса алєанда, оларды кадастрлыќ (баєалау) ќўны облыстыќ маѕызы бар ќалаларда аталєан маќсаттар їшiн берiлген (берiлетiн) жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларыныѕ он процентi мґлшерiне негiзделе отырып айќындалады.
      5. Осы баптыѕ 3 жјне 4-тармаќтарында аталєан жер учаскелерiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын айќындау кезiнде, осы Кодекстiѕ 11-бабыныѕ 4-тармаєыныѕ 3) тармаќшасына сјйкес осы учаскелердiѕ ќызмет кґрсету саласы орталыќтарынан ќашыќтыєына байланысты тїзету коэффициенттерi ќолданылады
       Ескерту. 10-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      11-бап. Жер учаскелерi їшiн тґлемаќыныѕ базалыќ
               ставкаларына тїзету коэффициенттерi
      1. Тїзету коэффициенттері мен аудандыќ маѕызы бар ќалалардаєы, кенттер мен ауылдыќ елді мекендердегі аймаќтардыѕ шекаралары ауданныѕ жергілікті атќарушы органыныѕ ўсынысы бойынша аудандыќ ґкілді органныѕ, ал облыстыќ маѕызы бар ќалаларда (республикалыќ маѕызы бар ќалада, астанада) - облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ ўсынысы бойынша облыстыќ (республикалыќ маѕызы бар ќала, астана) ґкілді органныѕ шешімімен бекітіледі.
      Бўл ретте арттыратын немесе кемiтетiн коэффициенттердiѕ шектi (еѕ жоєары) мґлшерi екi еседен аспауєа тиiс.
      2. Мемлекет ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн беретiн жер учаскелерiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын айќындау кезiнде жер учаскесiнiѕ сапалыќ жай-кїйiне, орналасуына, сумен ќамтамасыз етiлуiне, ќызмет кґрсету орталыќтарынан ќашыќтыєына байланысты тїзету (арттыратын немесе кемiтетiн) коэффициенттерi ќолданылады.
      3. Алќаптардыѕ тїрi мен топыраќтардыѕ їлгiсi бойынша жер учаскесiнiѕ сапалыќ жай-кїйi жер-кадастр карталары, топыраќ, геоботаникалыќ, топыраќ-мелиорация жјне басќа зерттеу материалдары негiзiнде аныќталады:
      1) егiстiк ќўрамында пайдаланылатын жер учаскесiнiѕ ќўнын белгiлеу їшiн оныѕ мелиорациялыќ жай-кїйi мен жер бетiнiѕ еѕiстiгiне ќарай мынадай тїзету коэффициенттерi ќолданылады:
      жердiѕ мелиорациялыќ жай-кїйi:
      жаќсы (топыраєы тўзды емес жјне сортаѕ емес, тассыз, эрозияєа ўшырамаєан; жер асты суларыныѕ тереѕдiгi: тўщы су - 3 метрден астам, минералды су - 6 метрден астам) - 1,2;
      ќанаєаттанарлыќ (топыраєы аздап тўзды, сортаѕдау, тасы аз, аздап эрозияєа ўшыраєан; минералдануы тґмен жер асты суларыныѕ тереѕдiгі 3-6 м) - 0,9;
      ќанаєаттанєысыз (топыраєы орташа жјне аса тўзданєан, орташа жјне аса сортаѕ, тастаќ, орташа жјне кїштi эрозияєа ўшыраєан; 1 г/л астам минералданєан жер асты суларыныѕ тереѕдiгi 3 метрден кем) - 0,6;
      жер бетiнiѕ еѕiстiгi:
      1 градусќа дейiн - 1; 1-ден 3 градусќа дейiн - 0,98; 3-тен 5 градусќа дейiн - 0,96; 5-тен 7 градусќа дейiн - 0,93; 7 градустан астам - 0,86;
      2) табиєи жем-шґп алќаптары (шабындыќ, жайылым) ќўрамында пайдаланылатын жер учаскелерiнiѕ ќўнын айќындау їшiн учаскенiѕ сапалыќ жай-кїйi мен жер бетiнiѕ еѕiстiгiне ќарай мынадай тїзету коэффициенттерi ќолданылады:
      жаќсартылєан шабындыќтар мен жайылымдар:
      кґп жылдыќ шґп егiлiп, тїбегейлi жаќсартылєан - 1,2;
      ґсiмдiк жамылєысыныѕ тїр-ќўрамын ґзгертпей, беткi ќабаты жаќсартылєан - 1,1;
      шабындыќ жердiѕ жай-кїйi:
      жаќсы (ластанбаєан, бўта-шiлiк баспаєан, аєаш ґспеген, тассыз, аймаќтыќ ґсiмдiктердiѕ белгiлерi жаќсы байќалатын жер учаскесi) - 1,2;
      ќанаєаттанарлыќ (ластанєан, бўта-шiлiк басып кеткен, аєаш ґскен, тастаќ, ґсiмдiк жамылєысыныѕ аймаќтыќ ќўрылымы бўзылєан жер учаскесi. Аталєан белгiлер аумаќтыѕ 40 процентiне дейiнгi алаѕынан кґрiнедi) - 0,9;
      ќанаєаттанєысыз (ластанєан, бўта-шiлiк басып кеткен, аєаш ґскен, тастаќ, ґсiмдiк жамылєысыныѕ аймаќтыќ ќўрылымы бўзылєан жер учаскесi. Аталєан белгiлер аумаќтыѕ 40 процентiнен астам алаѕынан байќалады) - 0,7;
      жер ќабатыныѕ еѕiстiгi:
      3 градусќа дейiн - 1; 3,1-ден - 6 градусќа дейiн - 0,95; 6,1-ден - 10 градусќа дейiн - 0,9; 10,1-ден - 20 градусќа дейiн - 0,85; 20 градустан астам - 0,5;
      жайылымдыќ жердiѕ жай-кїйi:
      жаќсы (ластанбаєан, бўта-шiлiк (азыќќа жарамайтын бўталар) баспаєан, аєаш ґспеген, тассыз, аймаќтыќ ґсiмдiктердiѕ белгiлерi жаќсы байќалатын жер учаскесi) - 1,2;
      ќанаєаттанарлыќ (ластанєан, бўта-шiлiк (азыќќа жарамайтын бўталар) басќан, аєаш ґскен, тастаќ, ґсiмдiк жамылєысыныѕ аймаќтыќ ќўрылымы бўзылєан, ќатты тапталєан жайылымдары, жалаѕаш сорлары бар, сортаѕ топыраќты, таќыр жер учаскесi. Аталєан белгiлер аумаќтыѕ 40 процентiне дейiнгi алаѕынан кґрiнедi) - 0,9;
      ќанаєаттанєысыз (ластанєан, бўта-шiлiк (азыќќа жарамайтын бўталар) басќан, аєаш ґскен, тастаќ, ґсiмдiк жамылєысыныѕ аймаќтыќ ќўрылымы бўзылєан, ќатты тапталєан жайылымдары, жалаѕаш сорлары бар, сортаѕ топыраќты, таќыр жер учаскесi. Аталєан белгiлер аумаќтыѕ 40 процентiнен астам алаѕынан байќалады) - 0,6;
      жер ќабатыныѕ еѕiстiгi:
      12 градусќа дейiн - 1; 13-тен - 20 градусќа дейiн - 0,8; 20 градустан жоєары - 0,6.
      4. Жер учаскелерiнiѕ ќўнын аныќтау їшiн жер учаскесiнiѕ суландырылуына, оныѕ шаруашылыќ орталыєына ќараєанда орналасќан жерiне, ќызмет кґрсету саласыныѕ орталыќтарынан ќашыќтыєына байланысты мынадай тїзету коэффициенттерi ќолданылады:
      1) жер учаскесiнiѕ суландырылуы (сумен ќамтамасыз етiлуi):
      суландырылєан - 1,2; суландырылмаєан - 0,8;
      2) жер учаскесiнiѕ шаруашылыќ орталыєына ќатысты орналасуы, километрмен:
      беске дейiн - 1,2; 5-тен 10-єа дейiн - 1; 10-нан 20-єа дейiн - 0,9; 20-дан 30-єа дейiн - 0,8; 30-дан астам - 0,7;
      3) жер учаскесiнiѕ ќызмет кґрсету орталыќтарынан ќашыќтыєы, жолдардыѕ сапасына байланысты:
___________________________________________________________________
    Ќашыќтыєы,  |    Тас   |    Ќиыршыќ тас     |   Жай жолдар
       км       |   жолдар |  тґселген жолдар   |
___________________________________________________________________
  20-єа дейiн         1,4           1,1               0,7
  21 - 40             1,2           0,9               0,6
  41 - 60             1,0           0,7               0,5
  61 - 80             0,8           0,5
  81 - 100            0,6
  100-ден астам       0,5
___________________________________________________________________
      5. Жер учаскесiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын арттыратын немесе кемiтетiн бiрнеше факторлар болєан кезде коэффициенттер кґбейтiледi.
      Ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзуге арналєан жер учаскесiнiѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын арттырудыѕ немесе кемiтудiѕ жалпы мґлшерi осы Кодекстiѕ 10-бабыныѕ 1-тармаєына сјйкес белгiленген тґлемаќыныѕ базалыќ ставкаларыныѕ елу процентiнен аспауєа тиiс.
       Ескерту. 11-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      12-бап. Осы Кодексте пайдаланылатын негiзгi ўєымдар
      Осы Кодексте мынадай негізгі ўєымдар пайдаланылады:
      1) алып ќою - мемлекеттік органдардыѕ жеке меншік иесініѕ немесе жер пайдаланушыныѕ жер учаскесіне меншік ќўќыєын немесе жер пайдалану ќўќыєын осы Кодексте кґзделген тјртіппен жјне жаєдайларда тоќтатуєа баєытталєан іс-јрекеті;
      2) арнайы жер ќоры - ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы алќаптардыѕ, сондай-аќ маќсаты бойынша пайдаланылмай жатќан не Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын бўза отырып пайдаланылып жїрген жер учаскелерініѕ жјне шартты жер їлестерініѕ иелері мен жер
пайдаланушылар бас тартќан жердіѕ есебінен ќўралатын резервтегі жер;
      3) аффилиирленген тўлєа - мемлекеттік емес заѕды тўлєаєа ќатысты еншілес болып табылатын немесе тјуелді акционерлік ќоєам деп танылатын ўйым;
      4) бастапќы жер пайдаланушылар - жер пайдалану ќўќыєын осы Кодекстіѕ 32-бабында кґзделген тјртіппен тікелей мемлекеттен не осы ќўќыќтан айыру тјртібімен басќа да бастапќы жер пайдаланушылардан алєан тўлєалар;
      5) бірыѕєай мемлекеттік жер тізілімі - ќўќыќтыќ, сјйкестендіру, экономикалыќ жјне басќа да сипаттамаларды ќамтитын, мемлекеттік жер кадастры ќўрамындаєы жер учаскелерін есепке алудыѕ ќорытынды ќўжаты;
      6) жеке меншіктегі жер учаскесін уаќытша пайдалану ќўќыєы - жер учаскесініѕ меншік иесі мен уаќытша пайдаланушы (жалєа алушы немесе ґтеусіз пайдаланушы) арасындаєы жер учаскесін уаќытша пайдалану туралы шарт негізінде туындайтын, субъектініѕ жер
учаскесін иелену жјне пайдалану ќўќыєы;
      7) жер - Ќазаќстан Республикасыныѕ егемендігі белгіленетін шектегі аумаќтыќ кеѕістік, табиєи ресурс, жалпыєа ортаќ ґндіріс ќўралы жјне кез келген еѕбек процесініѕ аумаќтыќ негізі;
      8) жерге билік ету ќўќыєы - мемлекеттіѕ Ќазаќстан Республикасы аумаєындаєы жердіѕ заѕдыќ таєдырын айќындаудаєы заѕмен ќамтамасыз етілген ќўќыєы, сондай-аќ жердіѕ жеке меншік иесініѕ ґз жер учаскесіне ќатысты Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында тыйым
салынбаєан мјмілелер жасасуєа ќўќыєы;
      9) жергілікті атќарушы органдардыѕ шешімдері - облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ, сондай-аќ аудандыќ маѕызы бар ќалалар, кенттер, ауылдар (селолар), ауылдыќ (селолыќ) округтер јкімдерініѕ жер учаскесіне ќўќыќ беру туралы ќўќыќтыќ актілері;
      10) жерді жалдау тґлемаќысы - уаќытша ґтеулі жер пайдалану тґлемаќысы;
      11) жер иелену ќўќыєы - жерді іс жїзінде иеленуді жїзеге асырудыѕ заѕмен ќамтамасыз етілген мїмкіндігі;
      12) жер кадастры - жер туралы мјліметтер жїйесі, мемлекеттік кадастрлардыѕ ќўрамдас бґлігі;
      13) жер ќатынастары жґніндегі ујкілетті орган - жер ќатынастары саласындаєы функцияларды жїзеге асыратын облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ ќўрылымдыќ
бґлімшесі (бўдан јрі - облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы);
      14) жер ќатынастарыныѕ объектісі - Ќазаќстан Республикасы аумаєыныѕ шегіндегі бїкіл жер, онда орналасќанына жјне олардыѕ жекелеген субъектілерге бекітіліп берілуініѕ ќўќыќтыќ негіздеріне ќарамастан жекелеген жер учаскелері, сондай-аќ жер учаскелері мен
жер їлестеріне ќўќыќтар;
      15) жер ќўќыєы ќатынастары - жерге меншік ќўќыєын жјне ґзге де ќўќыќтарды жїзеге асыра отырып, жер ресурстарын басќаруєа, жекелеген субъектілерге жер учаскелерін бекітіп беруге байланысты жерді пайдалану мен ќорєау жґніндегі ќўќыќтыќ ќатынастар;
      16) жер ќўќыєы ќатынастарыныѕ субъектілері - жер ќўќыєы ќатынастарына ќатысушылар болып табылатын жјне соєан орай ќўќыќтары бар јрі осы ќўќыќ ќатынасында міндеттер атќаратын жеке жјне заѕды тўлєалар, сондай-аќ мемлекеттер;
      17) жер пайдалану ќўќыєы - тўлєаныѕ мемлекеттік меншіктегі жер учаскесін ґтеулі жјне (немесе) ґтеусіз негізде шектеусіз мерзімге (тўраќты жер пайдалану) немесе белгілі бір мерзім ішінде (уаќытша жер пайдалану) иелену жјне пайдалану ќўќыєы;
      18) жер ресурстары - ќоєамныѕ материалдыќ, мјдени жјне басќа да ќажеттерін ќанаєаттандыру їшін шаруашылыќ жјне ґзге де ќызмет процесінде пайдаланылатын немесе пайдаланылуы мїмкін жер;
      19) жер ресурстарын басќару жґніндегі орталыќ ујкілетті орган
- жер ќатынастары саласындаєы реттеуді жїзеге асыратын мемлекеттік орган (бўдан јрі - орталыќ ујкілетті орган);
      20) жер учаскелерініѕ нысаналы маќсатыныѕ жіктемесі - аумаќты аймаќтарєа бґлуге сјйкес учаске аумаєын жјне онда орналасќан їйлер мен єимараттардыѕ (їй-жайлардыѕ) функционалдыќ маќсатыныѕ (пайдаланылуыныѕ) їлгісі мен тїрі бойынша жер учаскелерін маќсатты пайдалану тїрлерін топтастыру;
      21) жер учаскесі - осы Кодексте белгіленген тјртіппен жер ќатынастары субъектілеріне бекітіліп берілетін, тўйыќ шекара ішінде бґлінген жер бґлігі;
      22) жер учаскесін жалдау ќўќыєын сату тґлемаќысы - уаќытша ґтеулі жер пайдалану ќўќыєымен берілген мемлекеттік меншіктегі жер учаскесі їшін біржолєы тґлем;
      23) жер учаскесіне жеке меншік ќўќыєы - азаматтардыѕ жјне мемлекеттік емес заѕды тўлєалардыѕ ґздеріне тиесілі жер учаскесін осы Кодексте белгіленген негіздерде, шарттар мен шектерде иелену, пайдалану жјне оларєа билік ету ќўќыєы;
      24) жер учаскесіне ќўќыќ белгілейтін ќўжат - осылардыѕ негізінде жер учаскесіне ќўќыќтар туындайтын, ґзгертілетін немесе тоќтатылатын заѕдыќ фактілердіѕ (заѕдыќ ќўрамдарыныѕ) басталєанын растайтын ќўжат, оныѕ ішінде шарттар, соттардыѕ шешімдері, атќарушы органдардыѕ ќўќыќтыќ актілері, мўрагерлікке ќўќыќ туралы кујлік, меншік ќўќыєымен жер учаскесіне иеленген немесе уаќытша ґтеулі жер пайдалану ќўќыєын сатып алєан мемлекеттік емес заѕды тўлєаларды ќайта ўйымдастыру кезіндегі табыстау актісі немесе бґлу балансы;
      25) жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаты - жер, ќўќыќтыќ жјне ќала ќўрылысы кадастрларын жїргізу маќсатында ќажетті, жер учаскесініѕ сјйкестендіру сипаттамаларын ќамтитын ќўжат;
      26) жер учаскесін немесе жер пайдалану ќўќыєын кепілге салу - міндеттемелердіѕ орындалуын ќамтамасыз етудіѕ кепіл шартына негізделген не Ќазаќстан Республикасы заѕдарыныѕ негізіндегі јдісі, осыєан орай кредитордыѕ (кепіл ўстаушыныѕ) борышкер кепілмен
ќамтамасыз етілген міндеттемені орындамаєан жаєдайда кепілге салынєан жер учаскесініѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ ќўнынан осы жер учаскесі немесе жер пайдалану ќўќыєы тиесілі тўлєаныѕ (кепіл берушініѕ) басќа кредиторлары алдында ќайтарым алуєа басым ќўќыєы
болады, бўєан Ќазаќстан Республикасыныѕ Азаматтыќ кодексінде белгіленген алып ќою жаєдайлары ќосылмайды;
      27) жер учаскесін ґз бетінше иеленіп алу - жер учаскесі меншік иесініѕ немесе жер пайдаланушыныѕ рўќсатынсыз бґтен жер учаскесін иелену, сондай-аќ мемлекеттік меншіктегі жјне жер пайдалануєа берілмеген жер учаскесін Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ немесе жергілікті атќарушы органныѕ тиісті шешімінсіз иелену;
      28) жер їлесі - жер учаскесіне ќўќыќтар мен міндеттерге басќа тўлєалармен бірге ќатысудыѕ осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕдарында белгіленген тјртіппен жјне жаєдайларда бґліп шыєарылуы мїмкін сан жаєынан айќындалєан їлесі;
      29) иммиграциялыќ жер ќоры - оралмандарєа беру їшін резервке ќалдырылєан жјне арнайы жер ќоры ќўрамына кіретін жер учаскелері;
      30) кадастрлыќ (баєалау) ќўны - мемлекет жер учаскесін немесе оны жалєа алу ќўќыєын сатќан кезде ќолданылатын, инфляцияныѕ жалпы деѕгейі туралы мемлекеттік статистика деректеріне сјйкес кезеѕ- кезеѕімен наќтыланатын жер учаскелері їшін тґлемаќыныѕ базалыќ
ставкалары жјне оларєа тїзету коэффициенттері негізінде айќындалатын жер учаскесініѕ есептеу ќўны;
      31) кейінгі жер пайдаланушылар - ґзініѕ бастапќы жер пайдаланушы мјртебесін саќтап ќалатын жер пайдаланушыдан кейінгі жер пайдалану туралы шарт негізінде уаќытша жер пайдалану ќўќыєын алєан тўлєалар;
      32) кондоминиум - жылжымайтын мїлікке меншіктіѕ (ґзге де ќўќыќтыѕ) ерекше нысаны, бўл ретте жылжымайтын мїліктіѕ жекелеген бґліктері жеке жјне (немесе) заѕды тўлєалардыѕ бґлек (дербес) меншігінде (ґзге де ќўќыќта) болады, ал жылжымайтын мїліктіѕ бґлек
меншікке жатпайтын бґліктері, оныѕ ішінде жер учаскесі де оларєа ортаќ їлестік меншік ќўќыєымен (ґзге де ортаќ ќўќыќпен) тиесілі болады жјне бґлек (дербес) меншігіндегі (ґзге де ќўќыќтаєы) жылжымайтын мїлік бґліктеріне ќўќыќтардан ажыратылмайды;
      33) мемлекеттік жер пайдаланушылар - мемлекеттік республикалыќ жјне коммуналдыќ заѕды тўлєалар;
      34) мемлекеттік заттай гранттар - Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕды тўлєасына инвестициялыќ жобаны іске асыру їшін осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ инвестициялар туралы заѕнамасында белгіленген тјртіппен уаќытша ґтеусіз жер пайдалану ќўќыєымен беріле отырып, кейіннен меншікке немесе жер пайдалануєа ґтеусіз берілетін жер учаскелері;
      35) мемлекеттік емес жер пайдаланушылар - азаматтар жјне (немесе) мемлекеттік емес заѕды тўлєалар;
      36) меншік ќўќыєыныѕ объектілері - мемлекеттік жјне жеке меншіктегі жер;
      37) ґзіндік ќосалќы шаруашылыќ - ауылдыќ жерде жјне ќала маѕындаєы аймаќта орналасќан жер учаскесінде ґз ќажеттерін ќанаєаттандыруєа арналєан ќызмет тїрі;
      38) сервитут - бґтен жер учаскелерін шектеулі нысаналы пайдалану, оныѕ ішінде жаяу ґту, кґлікпен ґту, ќажетті коммуникацияларды тарту мен пайдалану, аѕшылыќ шаруашылыєы жјне
ґзге де мўќтаждар їшін пайдалану ќўќыєы;
      39) топыраќ ќабаты - жердіѕ ќўрєаќ їстіѕгі ќабаты, тек ґзіне тјн ќўрылымы, ќўрамы мен ќасиеттері бар ерекше табиєи тїзілім;
      40) тґлемаќыныѕ базалыќ ставкасы - мемлекет жер учаскесіне жеке меншік ќўќыєын берген кезде немесе уаќытша ґтеулі жер пайдалану ќўќыєын сатќан кезде оныѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын айќындауєа арналєан жер учаскесініѕ нормативтік баєасы;
      41) тўраќты жер пайдаланушылар - жер пайдалану ќўќыєыныѕ мерзімі шектеусіз сипатта болатын тўлєалар;
      42) уаќытша жер пайдаланушылар - жер пайдалану ќўќыєы белгілі бір мерзіммен шектелген тўлєалар;
      43) ўлттыќ жер пайдаланушылар - Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары, Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасына сјйкес ќўрылєан заѕды тўлєалар, соныѕ ішінде шетелдік ќатысушысы бар кјсіпорындар;
      44) шартты жер їлесі - таратылєан немесе ќайта ўйымдастырылєан ўжымшар мїшелерініѕ, мемлекеттік емес болып ќайта ќўрылєан мемлекеттік ауыл шаруашылыєы ўйымдары ќызметкерлерініѕ, сондай-аќ осы Кодексте аталєан ґзге де тўлєалардыѕ сандыќ тўрєыдан аныќталєан їлесі, оєан сјйкес аталєан ўйымдардыѕ жер пайдалану ќўрамында бўдан бўрын болєан жер учаскелеріне ќўќыќтар беру жїзеге асырылады немесе осы Кодексте кґзделген ґзге де ќўќыќтар іске асырылады;
      45) шетелдік жер пайдаланушылар - шетелдіктер, азаматтыєы жоќ адамдар, шет мемлекет заѕдарына сјйкес ќўрылєан заѕды тўлєалар (шетелдік заѕды тўлєалар), шет мемлекеттер, халыќаралыќ бірлестіктер мен ўйымдар.
      Ескерту. 12-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, ґзгерту енгізілді - 2007.07.26. N 311 Заѕымен.
2-тарау. Мемлекеттік органдардыѕ жер ќатынастары
саласындаєы ќўзыреті
      13-бап. Ќазаќстан Республикасы Їкiметiнiѕ ќўзыретi
      Ќазаќстан Республикасы Їкiметiнiѕ жер ќатынастарын реттеу саласындаєы ќўзыретiне мыналар жатады:
      1) Республиканыѕ жер ќорын пайдалану мен ќорєау саласындаєы мемлекеттiк саясаттыѕ негiзгi баєыттарын јзiрлеу;
      2) ќоршаєан ортаны ќорєау жґнiндегi басќа да iс-шаралардыѕ кешенiнде жердi ўтымды пайдалану, топыраќ ќўнарлылыєын саќтау мен арттыру, жер ресурстарын ќорєау жґнiндегi мемлекеттiк баєдарламаларды јзiрлеу;
      3) республикалыќ маѕызы бар ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды ќўру мен кеѕейтуге, халыќаралыќ мiндеттемелердi орындау мен жердi ќорєаныс мўќтажы їшiн пайдалануєа байланысты жаєдайларда барлыќ санаттаєы жерден жер учаскелерiн беру жјне алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      3-1) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардаєы жерді ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар саласындаєы ујкілетті мемлекеттік органныѕ ўсынысы бойынша босалќы жерге ауыстыру жјне оныѕ тјртібін бекіту;
      4) жер учаскесiне меншiк ќўќыєына жјне жердi пайдалану ќўќыєына берiлетiн ќўжаттардыѕ нысандарын бекiту;
      4-1) жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін жер учаскелеріне ќўќыќ беру ережелерін бекіту;
      5) облыстыќ ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ аудандар мен облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ шекарасын ґзгерту мјселелерi жґнiндегi ўсыныстарын келiсу, сондай-аќ облыстыќ маѕызы бар ќалалар тґѕiрегiнде ќала маѕы аймаќтарын белгiлеу мен ґзгерту; P080517
      6) жердi ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарєа жатќызу жјне жердi осы аумаќтардыѕ резервiне ќалдыру тјртiбiн, республикалыќ жјне халыќаралыќ маѕызы бар ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ тiзбесiн бекiту;
      7) мемлекеттiк жер кадастры мен жер мониторингiн жїргiзу тјртiбiн бекiту;
      8) алып тасталды - 2006.01.31. N 125 Заѕымен.
      9) облыстардыѕ жјне астананыѕ, республикалыќ маѕызы бap ќалалардыѕ арасындаєы жер ќатынастарын реттеу;
      10) оєан Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясымен, заѕдарымен жјне Ќазаќстан Республикасы Президентiнiѕ актiлерiмен жїктелген ґзге де функциялар.
      Ескерту. 13-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.31 N 125 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), 2006.07.05 N 162, 2007.07.06. N 279, 2008.12.01 N 94-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      14-бап. Орталыќ ујкілетті органныѕ жјне оныѕ аумаќтыќ
              органдарыныѕ ќўзыреті
      1. Орталыќ ујкілетті органныѕ ќўзыретіне:
      1) жер заѕнамасын ќолдану іс-тјжірибесін жинаќтау жјне оны жетілдіру;
      2) жер ќатынастарын реттеу саласындаєы нормативтік ќўќыќтыќ актілердіѕ жобаларын јзірлеу жјне Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ бекітуіне енгізу;
      3) мемлекеттік жер кадастры мен жер мониторингін жїргізудіѕ дўрыстыєын баќылауды жїзеге асыру;
      4) жерге орналастыру жјне мемлекеттік жер кадастры жґніндегі нормативтік ќўќыќтыќ актілерді бекіту;
      5) жерді пайдалану мен ќорєау мјселелеріне ќатысты республикалыќ баєдарламаларєа, жобалар мен схемаларєа сараптама жїргізу;
      6) орталыќ жјне жергілікті атќарушы органдармен жер ќатынастарын реттеу мјселелері бойынша ґзара іс-ќимыл жасау;
      7) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелері паспортыныѕ нысанын бекіту;
      8) жер-кадастрлыќ ќўжаттаманыѕ ќўрылымын, ќўрамын, мазмўнын жјне нысандарын белгілеу;
      9) жер мониторингін жїргізуді ўйымдастыру;
      10) мемлекеттік жер кадастрын жїргізуді ўйымдастыру жјне облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер балансыныѕ деректері негізінде Ќазаќстан Республикасыныѕ жер балансын жасау;
      11) ґз ќўзыретіне кіретін жер учаскелерін беру жјне алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою, жерді бір санаттан басќасына ауыстыру мјселелері бойынша Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ ќўќыќтыќ актілерініѕ жобаларын дайындау;
      12) жердіѕ пайдаланылуы мен ќорєалуын мемлекеттік баќылауды жїзеге асыру;
      13) Ќазаќстан Республикасыныѕ халыќаралыќ шарттарымен белгіленген Каспий теѕізі тїбініѕ ќазаќстандыќ учаскесі шегінде келісім-шарттыќ аумаќтан тыс мўнай-газ ќўбырын салуєа ќоршаєан ортаны ќорєау, су ќорын пайдалану жјне ќорєау, балыќ шаруашылыєы, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, жер ќойнауын пайдалану жґніндегі, тґтенше жаєдайлар, сауда маќсатында теѕізде жїзу салаларындаєы жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен сыртќы саяси ќызметті жїзеге асыратын ујкілетті мемлекеттік органдардыѕ келісімімен рўќсат беру;
      14) облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдарыныѕ жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ ґтініштері бойынша ќабылдаєан шешімдерініѕ заѕдылыєын баќылау;
      15) жер заѕнамасы саласындаєы јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы істерді ќарау жатады.
      2. Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер ресурстарын басќару жґніндегі аумаќтыќ органыныѕ ќўзыретіне:
      1) жердіѕ пайдаланылуы мен ќорєалуын мемлекеттік баќылауды жїзеге асыру;
      2) осы Кодекстіѕ 14-1-бабы 2-тармаєыныѕ 20) тармаќшасында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, пайдаланылмай жатќан жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын бўза отырып пайдаланылып жатќан жерді аныќтау;
      3) аныќталєан жер заѕнамасын бўзушылыќтарды жою жґнінде орындалуы міндетті нўсќамалар беру;
      4) жер заѕнамасы саласындаєы јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы істерді ќарау;
      5) осы Кодекстіѕ 16-бабы 2-тармаєыныѕ 2-2) тармаќшасында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, ґз маќсатында пайдаланылмай не Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын бўза отырып пайдаланылып жатќан жер учаскелерін мјжбїрлеп алып ќою туралы сотќа талап-арыз дайындау;
      6) облыс (республикалыќ маѕызы бар ќала, астана) жерініѕ мониторингін жїргізуді ўйымдастыру;
      7) жер кадастрыныѕ дўрыс жїргізілуін баќылау;
      8) егер ќўрылыс, пайдалы ќазбалар кен орындарын ќазу, объектілерді пайдалану, геологиялыќ-барлау жјне басќа жўмыстар жер заѕнамасын, жерді пайдаланудыѕ белгіленген режимін бўза отырып жїзеге асырылса, сондай-аќ бўл жўмыстар сараптамадан ґтпеген немесе теріс ќорытынды алєан жобалар бойынша жїргізілсе, оларды тоќтата тўру жатады.
      Ескерту. 14-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10 N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), ґзгерту енгізілді - 2007.07.06 N 279, 2007.07.21 N   297(ресми жарияланєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі), 2008.05.26 N 34-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
        14-1-бап. Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар
                  ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ
                  маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті
                  органдарыныѕ ќўзыреті
      1. Облыстыѕ ујкілетті органыныѕ ќўзыретіне:
      1) облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ жер ќойнауын пайдалану жјне магистральды ќўбырлар, мўнай жјне газ ґѕдеу объектілерін салу, жергілікті маѕызы бар ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды ќўру јрі кеѕейту маќсатында жер учаскелерін беру жґніндегі, сондай-аќ пайдалы ќазбалардыѕ кеѕ орындарын (кеѕ таралєанынан басќасын) ќазуєа, магистральды ќўбырлар салу, жергілікті маѕызы бар ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды ќўру јрі
кеѕейту їшін жер учаскелерін мемлекет мўќтажына мјжбїрлеп иеліктен шыєару жґніндегі ўсыныстары мен шешімдерініѕ жобаларын дайындау;
      2) облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ мемлекеттік єылыми-зерттеу ўйымдары мен олардыѕ тјжірибе шаруашылыќтарына, сондай-аќ мемлекеттік тўќым ґсіру шаруашылыќтары мен асыл тўќымды мал зауыттарына жер учаскелерін беру жґніндегі ўсыныстары мен шешімдерініѕ жобаларын дайындау;
      3) барлыќ тїрдегі ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар ќўру їшін жерді резервтеу жґніндегі ўсыныстарды дайындау;
      4) ґз ќўзыреті шегінде мемлекет жеке меншікке сататын наќты жер учаскелерініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын бекіту;
      5) ґз ќўзыреті шегінде жер учаскелерініѕ бґлінетіндігі мен бґлінбейтіндігін айќындау;
      6) жерге орналастыруды жїргізуді ўйымдастыру жјне жер учаскелерін ќалыптастыру жґніндегі жерге орналастыру жобаларын бекіту;
      7) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын жјне облыстыѕ жерін ўтымды пайдалану жґніндегі баєдарламаларды, жобалар мен схемаларды јзірлеуді ўйымдастыру;
      8) ґз ќўзыреті шегінде жер сауда-саттыєын (конкурстар, аукциондар) жїргізуді ўйымдастыру;
      9) жерді пайдалану мен ќорєау мјселелеріне ќатысты облыстыќ, ќалалыќ, аудандыќ баєдарламалардыѕ, жобалар мен схемалардыѕ сараптамасын жїргізу;
      10) ґз ќўзыреті шегінде жер учаскесін сатып алу-сату шарттары мен жалдау жјне жерді уаќытша ґтеусіз пайдалану шарттарын жасасу;
      11) аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) деректері негізінде облыстыѕ жер балансын жасау;
      12) жерге орналастыру жўмыстарын жїргізуді лицензиялау;
      13) осы Кодекстіѕ 71-бабына сјйкес облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ іздестіру жўмыстарын жїргізу їшін жер учаскелерін пайдалануєа рўќсат беруі жґнінде ўсыныстар дайындау;
      14) ауыл шаруашылыєы алќаптарын бір тїрден екіншісіне ауыстыру жґнінде ўсыныстар дайындау;
      15) облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ жер учаскесіне ќўќыќ беру туралы шешімі негізінде жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаттары беру жатады.
      2. Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ ујкілетті органыныѕ, оныѕ јкімшілік баєынысына берілген аумаќтаєы ќўзыретіне:
      1) жерге орналастыру жўмыстарын жїргізуді лицензиялау;
      2) осы Кодекстіѕ 71-бабына сјйкес республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ іздестіру жўмыстарын жїргізу їшін жер учаскелерін пайдалануєа рўќсат беруі жґнінде ўсыныстар дайындау;
      3) ауыл шаруашылыєы алќаптарын бір тїрден екіншісіне ауыстыру жґнінде ўсыныстар дайындау;
      4) барлыќ тїрдегі ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар ќўру їшін жерді резервтеу жґнінде ўсыныстар дайындау;
      5) республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жер балансын жасау;
      6) республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ жер учаскелерін беру жјне олардыѕ нысаналы маќсатын ґзгерту жґніндегі ўсыныстары мен шешімдерініѕ жобаларын дайындау;
      7) жер учаскелерініѕ бар немесе жоќ екендігі туралы аныќтамалар беру;
      8) республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ атќарушы органыныѕ жер учаскесіне ќўќыќ беру туралы шешімі негізінде жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаттарын беру;
      9) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерініѕ паспорттарын беру;
      10) жер учаскесін сатып алу-сату шарттары мен жалдау жјне жерді уаќытша ґтеусіз пайдалану шарттарын жасасу;
      11) иесіз жер учаскелерін есепке алу;
      12) мемлекет мўќтажы їшін жер учаскелерін мјжбїрлеп иеліктен шыєару жґнінде ўсыныстар дайындау;
      13) жер учаскелерініѕ бґлінетіндігі мен бґлінбейтіндігін айќындау;
      14) мемлекет жеке меншікке сататын наќты жер учаскелерініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын бекіту;
      15) жерге орналастыруды жїргізуді ўйымдастыру жјне жер учаскелерін ќалыптастыру жґніндегі жерге орналастыру жобаларын бекіту;
      16) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын жјне республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жерін ўтымды пайдалану жґніндегі баєдарламаларды, жобалар мен схемаларды јзірлеуді ўйымдастыру;
      17) жер сауда-саттыєын (конкурстар, аукциондар) жїргізуді ўйымдастыру;
      18) жерді пайдалану мен ќорєау мјселелеріне ќатысты баєдарламалардыѕ, жобалар мен схемалардыѕ сараптамасын жїргізу;
      19) жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер пайдаланушылардыѕ, сондай-аќ жер ќўќыєы ќатынастарыныѕ басќа да субъектілерініѕ есебін жїргізу;
      20) маќсаты бойынша пайдаланылмай жатќан жерлерді аныќтау жатады.
      3. Аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдарыныѕ аудан шекарасы, ќала шекарасы (шегі) шебіндегі жјне оныѕ јкімшілік баєыныстылыєына берілген аумаќтаєы ќўзыретіне:
      1) иесіз жер учаскелерін есепке алу;
      2) ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ жер учаскелерін беру жјне олардыѕ нысаналы маќсатын ґзгерту жґніндегі ўсыныстары мен шешімдерініѕ жобаларын дайындау;
      3) мемлекет мўќтажы їшін жер учаскелерін мјжбїрлеп иеліктен шыєару жґнінде ўсыныстар дайындау;
      4) жер учаскелерініѕ бґлінетіндігі мен бґлінбейтіндігін айќындау;
      5) мемлекет жеке меншікке сататын наќты жер учаскелерініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын бекіту;
      6) жерге орналастыруды жїргізуді ўйымдастыру жјне жер учаскелерін ќалыптастыру жґніндегі жерге орналастыру жобаларын бекіту;
      7) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын жјне аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жерін ўтымды пайдалану жґніндегі баєдарламаларды, жобалар мен схемаларды јзірлеуді ўйымдастыру;
      8) елді мекендер аумаєыныѕ жер-шаруашылыќ орналастыру жобаларын јзірлеуді ўйымдастыру;
      9) жер сауда-саттыєын (конкурстар, аукциондар) жїргізуді ўйымдастыру;
      10) жерді пайдалану мен ќорєау мјселелеріне ќатысты ќалалыќ, аудандыќ баєдарламалардыѕ, жобалар мен схемалардыѕ сараптамасын жїргізу;
      11) аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жер балансын жасау;
      12) жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер пайдаланушылардыѕ, сондай-аќ жер ќўќыєы ќатынастарыныѕ басќа да субъектілерініѕ есебін жїргізу;
      13) жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаттарын беру;
      14) жер учаскелерініѕ бар немесе жоќ екендігі туралы аныќтамалар беру;
      15) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерініѕ паспорттарын беру;
      16) жер учаскесін сатып алу-сату шарттары мен жалдау жјне жерді уаќытша ґтеусіз пайдалану шарттарын жасасу;
      17) осы Кодекстіѕ 71-бабына сјйкес ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ іздестіру жўмыстарын жїргізу їшін жер учаскелерін пайдалануєа рўќсат беруі жґнінде ўсыныстар дайындау;
      18) ауыл шаруашылыєы алќаптарын бір тїрден екіншісіне ауыстыру жґнінде ўсыныстар дайындау жатады.
      Ескерту. 14-1-баппен толыќтырылды - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), ґзгерту енгізілді - 2007.07.06. N 279, 2007.07.21. N  297(ресми жарияланєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
      15-бап. Жергiлiктi ґкiлдi органдар мен жергiлiктi
               ґзiн-ґзi басќару органдарыныѕ ќўзыретi
      1. Жергiлiктi ґкiлдi органдардыѕ тиiстi аумаќтарда жер ќатынастарын реттеу саласындаєы ќўзыретiне мыналар жатады:
      1) басќа да табиєат ќорєау iс-шаралары кешенiнде жердi ўтымды пайдалану, топыраќ ќўнарлылыєын арттыру, жер ресурстарын ќорєау жґнiндегi аймаќтыќ баєдарламаларды бекiту;
      2) ауылдыќ (селолыќ) атќарушы органдардыѕ ќарамаєына берiлген ауыл шаруашылыєы алќаптарын ќоса алєанда, елдi мекендер аумаєында жер шаруашылыќ орналастыру жоспарларын бекiту;
      3) 
алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      4) жергiлiктi атќарушы органдар мен ўйымдар басшыларыныѕ жер ресурстарыныѕ пайдаланылуы мен ќорєалуыныѕ жай-кїйi туралы есептерiн тыѕдау;
      5) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде белгiленген ќўзыретi шегiнде јкiмшiлiк-аумаќтыќ бiрлiктер арасындаєы шекараны белгiлеу туралы шешiмдер ќабылдау;
      5-1) ќала маѕындаєы аймаќтардыѕ шекараларын осы Кодекстіѕ 110-бабына сјйкес бекіту;
      6) 
алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      2. Жергiлiктi ґзiн-ґзi басќару органдары жер ќатынастарын реттеу саласында Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде белгiленген ґкiлеттiктер шегiнде тўрєын халыќтыѕ жергiлiктi маѕызы бар мјселелердi шешуге ќатысуын ќамтамасыз етедi.
      Ескерту. 15-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      16-бап. Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ,
             астананыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ
             ќўзыреті
      1. Облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ ќўзыретіне мыналар жатады:
      1) басќа да табиєат ќорєау iс-шаралары кешенiнде жердi ўтымды пайдалану, топыраќ ќўнарлылыєын арттыру, жер ресурстарын ќорєау жґнiндегi облыстыќ (ќалалыќ) баєдарламаларды јзiрлеп, облыстыќ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) ґкiлдi органныѕ бекiтуiне енгiзу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      1-1) аудандыќ маѕызы бар ќалалар маѕындаєы аймаќтардыѕ шекараларын облыстыѕ жергілікті ґкілді органына бекітуге табыс ету;
      2) жер ќойнауын пайдалану, магистральдыќ ќўбырлар, мўнай жјне газ ґѕдеу объектілерін салу маќсаттары їшін жер учаскелерін беру, сондай-аќ пайдалы ќазбалардыѕ кен орындарын јзірлеуге, магистральдыќ ќўбырлар салу, "Инвестициялар туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕына сјйкес инвестициялыќ стратегиялыќ жобаларды іске асыру їшін жер учаскелерін мемлекет мўќтажына мјжбїрлеп иеліктен шыєару;
      3) ауданаралыќ маѕызы бар уаќытша пайдаланылатын мал айдау жолдарына жер учаскелерiн беру;
      4) осы Кодекстiѕ 71-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес iздестiру жўмыстарын жїргізу їшiн жер учаскелерiн пайдалануєа рўќсат беру;
      5) мемлекеттiк єылыми-зерттеу ўйымдары мен олардыѕ тјжiрибе шаруашылыќтарына, сондай-аќ мемлекеттiк тўќым ґсiру шаруашылыќтары мен асыл тўќымды мал зауыттарына жер учаскелерiн беру;
      6) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ барлыќ тїрлерiн ќўру їшiн жердi резервте саќтау;
      7) осы Кодекстiѕ 13-бабыныѕ 3) тармаќшасында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жергiлiктi маѕызы бар ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды ќўру мен кеѕейтуге байланысты жаєдайларда жердiѕ барлыќ санаттарынан жер учаскелерiн беру жјне алып ќою, соныѕ iшiнде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      8) осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ басќа да заѕ актiлерiнде белгiленген ќўзыретiне сјйкес аудандар арасындаєы жер ќатынастарын реттеу;
      9) орман ќоры жерiн ќоспаєанда, осы Кодекстiѕ 90-бабында кґзделген жаєдайларда, жер учаскелерiн беру жјне алып ќою, соныѕ iшiнде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      10) аудандыќ, ќалалыќ (облыстыќ маѕызы бар) атќарушы органдардыѕ ќызметiн жер ресурстарын пайдалану мен ќорєауды їйлестiру, оєан басшылыќ ету жјне баќылау жасау.
      11) алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      2. Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ жер ресурстарын реттеу саласындаєы ќўзыретiне мыналар да жатады:
      1) осы Кодекстiѕ 13-бабында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерiн жеке меншiкке жјне жер пайдалануєа беру;
      2) осы Кодекстiѕ 13-бабында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда,  жер учаскелерін алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      2-1) жер учаскелерін елді мекендер жеріндегі ортаќ пайдаланудаєы жерлерге жатќызу, сондай-аќ олардыѕ нысаналы маќсатыныѕ ґзгеруіне байланысты ортаќ пайдаланудаєы жердіѕ
ќўрамынан шыєару;
      2-2) маќсаты бойынша пайдаланылмай жатќан жер учаскелерін мјжбїрлеп алып ќою туралы сотќа талап ќою;
      3) тиiстi ґкiлдi органныѕ бекiтуi їшiн оларєа јкiмшiлiк баєыныстаєы елдi мекендер аумаєыныѕ жер-шаруашылыќ орналастыру жоспарларын јзiрлеу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      4) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын (схемаларын) республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ ґкілді органдарына бекітуге табыс ету;
      5) жерді аймаќтарєа бґлу жобалары (схемалары) негізінде жердіѕ нысаналы маќсатыныѕ жіктемесін бекіту.
      Ескерту. 16-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10 N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06 N 279, 2007.07.21 N 297 (ресми жарияланєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі), 2009.02.13 N 135-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 3-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      17-бап. Аудандыќ (ќалалардаєы аудандардан басќа)
               атќарушы органныѕ ќўзыретi
      Елдi мекендер жерiн ќоспаєанда, аудан шекарасыныѕ шегiнде жер ќатынастарын реттеу саласында аудандыќ (ќалалардаєы аудандардан басќа) атќарушы органныѕ ќўзыретiне мыналар жатады:
      1) осы Кодекстiѕ 13, 16, 18 жјне 19-баптарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерiн жеке меншiкке жјне жер пайдалануєа беру;
      2) осы Кодекстiѕ 13, 16 жјне 18-баптарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерін алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      3) басќа да табиєат ќорєау шараларыныѕ кешенiнде жердi ўтымды пайдалану, топыраќ ќўнарлылыєын арттыру, жер ресурстарын ќорєау жґнiндегi аудандыќ баєдарламаларды јзiрлеп, тиiстi ґкiлдi органныѕ бекiтуiне енгiзу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      4) ауылдыќ (селолыќ) атќарушы органдардыѕ ќўзырына берiлген ауыл шаруашылыєы алќаптарын ќоса алєанда, елдi мекендер аумаєында жер-шаруашылыќ орналастыру жоспарларын тиiстi ґкiлдi органныѕ бекiтуiне јзiрлеу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      5) осы Кодекстiѕ 71-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес iздестiру жўмыстары їшiн жер учаскесiн пайдалануєа рўќсат беру;
      6) арнайы жер ќорын ќўру;
      7) 
алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
 
       8) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын (схемаларын) ауданныѕ ґкілді органына бекітуге табыс ету;
      9) жерді аймаќтарєа бґлу жобалары (схемалары) негізінде жердіѕ нысаналы маќсатыныѕ жіктемесін бекіту.
      Ескерту. 17-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      18-бап. Облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ жергілікті атќарушы
              органыныѕ ќўзыреті
      Облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ ќала шекарасыныѕ (шегi) шебiнде жјне оныѕ јкiмшiлiк баєыныстылыєына берiлген аумаќта жер ќатынастарын реттеу саласындаєы ќўзыретiне мыналар жатады:
      1) осы Кодекстiѕ 13, 16 жјне 19-баптарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерiн жеке меншiкке жјне жер пайдалануєа беру;
      2) осы Кодекстiѕ 13 жјне 16-баптарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерін алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою;
      2-1) жер учаскелерін елді мекендер жеріндегі ортаќ пайдаланудаєы жерлерге жатќызу, сондай-аќ олардыѕ нысаналы маќсатыныѕ ґзгеруіне байланысты ортаќ пайдаланудаєы жердіѕ ќўрамынан шыєару;
      3) басќа да табиєат ќорєау шаралары кешенiнде жердi ўтымды пайдалану, топыраќ ќўнарлылыєын арттыру, жер ресурстарын ќорєау жґнiндегi ќалалыќ баєдарламаларды јзiрлеп, тиiстi ґкiлдi органныѕ бекiтуiне енгiзу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      4) тиiстi ґкiлдi органныѕ бекiтуi їшiн ґзiне јкiмшiлiк баєыныстаєы елдi мекендер аумаєында жер-шаруашылыќ орналастыру жоспарларын јзiрлеу жјне олардыѕ орындалуын ќамтамасыз ету;
      5) осы Кодекстiѕ 71-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес iздестiру жўмыстары їшiн жер учаскесiн пайдалануєа рўќсат беру;
      6) арнайы жер ќорын ќўру;
      7) алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
       8) жерді аймаќтарєа бґлу жобаларын (схемаларын) облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ ґкілді органына бекітуге табыс ету;
      9) жерді аймаќтарєа бґлу жобалары (схемалары) негізінде жердіѕ нысаналы маќсатыныѕ жіктемесін бекіту.
      Ескерту. 18-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      19-бап. Аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл
              (село), ауылдыќ (селолыќ) округтер
              јкiмдерiнiѕ ќўзыретi
      Аудандыќ маѕызы бар ќалалар, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округтер јкiмдерiнiѕ ќаланыѕ, кенттiѕ, ауылдыќ елдi мекеннiѕ шекарасы (шегi) шебiнде жер ќатынастарын реттеу саласындаєы ќўзыретiне:
      1) осы Кодекстiѕ 13 жјне 16-баптарында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскелерiн жеке меншiкке жјне жер пайдалануєа беру;
      2) жер учаскелерін алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою мјселелерi жґнiнде аудандыќ (ќалалыќ) јкiмдiкке ўсыныстар енгізу кіреді;
      2-1) жер учаскелерін елді мекендер жеріндегі ортаќ пайдаланудаєы жерлерге жатќызу, сондай-аќ олардыѕ нысаналы маќсатыныѕ ґзгеруіне байланысты ортаќ пайдаланудаєы жердіѕ ќўрамынан шыєару;
      3) алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      Ескерту. 19-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      19-1-бап. Арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ
                 ќўзыреті
      Арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ ќўзыретіне арнайы экономикалыќ аймаќќа ќатысушыларєа, сондай-аќ заѕды тўлєаларєа, дара кјсіпкерлерге жјне ќызметін арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тіркелген тўраќты мекеме арќылы жїзеге асыратын резидент
еместерге уаќытша ґтеулі жер пайдалану їшін жер учаскелерін Ќазаќстан Республикасыныѕ арнайы экономикалыќ аймаќтар туралы заѕнамасына сјйкес беру жатады.
      Ескерту. 19-1-баппен толыќтырылды - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 275 Заѕымен.
2-бґлiм. Жерге меншік ќўќыєы, жер пайдалану ќўќыєы жјне
жерге ґзге де заттыќ ќўќыќтар
3-тарау. Жерге меншік ќўќыєы
      20-бап. Жерге меншiк ќўќыєыныѕ тїрлерi
      1. Ќазаќстан Республикасында жерге мемлекеттiк меншiк пен жеке меншiк танылады жјне бiрдей ќорєалады.
      2. Меншiк ќўќыєыныѕ субъектiлерi:
      республика аумаєындаєы жерге мемлекеттiк меншiк ќўќыєыныѕ субъектiсi - Ќазаќстан Республикасы;
      осы Кодексте белгiленген негiздерде, шарттар мен шектерде жер учаскелерiне жеке меншiк ќўќыєыныѕ субъектiсi - азаматтар жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалар. Бўл ретте, егер осы Кодексте ґзгеше белгiленбесе, азаматтар деп Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары, сондай-аќ шетелдiктер мен азаматтыєы жоќ адамдар ўєынылады.
      21-бап. Меншiк ќўќыєыныѕ мазмўны
      1. Меншiк иесiнiѕ ґзiне тиесiлi жер учаскесiн иеленуге, пайдалануєа жјне оєан билiк етуге ќўќыєы бар.
      2. Жердiѕ меншiк иесi ретiндегi мемлекеттiѕ ќўќыќтарын осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде белгiленген ґз ќўзыретiне сјйкес мемлекеттiк органдар жїзеге асырады.
      3. Жер учаскесiнiѕ меншiк иесi осы Koдексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде кґзделген негiздерде, шарттар мен шектерде меншiк иeci ќўќыєын жїзеге асыра алады.
      22-бап. Жер учаскесiне меншiк ќўќыєыныѕ туындауы
      1. Жер учаскесiне меншiк ќўќыєы:
      1) меншiк ќўќыєын табыстау;
      2) меншiк ќўќыєын беру;
      3) меншiк ќўќыєыныѕ јмбебап ќўќыќтыќ мирасќорлыќ тјртiбiмен (мўраєа ќалдыру, заѕды тўлєаныѕ ќайта ўйымдастырылуы) ауысуы арќылы туындайды.
      2. Меншiк ќўќыєын табыстау, беру жјне оныѕ ауысуы жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсаты ескерiле отырып, жїзеге асырылуєа тиіс.
      3. Жер учаскесiне меншiк ќўќыєы:
      1) мемлекеттiк органдар актiлерiнiѕ;
      2) азаматтыќ-ќўќыќтыќ мјмiлелердiѕ негiзiнде;
      3) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген ґзге де негiздерде туындайды.
      23-бап. Азаматтар мен заѕды тўлєалардыѕ жер
               учаскелерiне меншiгi
      1. Осы Кодекске сјйкес жеке меншiкте болмайтын жер учаскелерiн ќоспаєанда, мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерi азаматтар мен мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларєа жеке меншiкке берiлуi мїмкiн.
      2. Ќазаќстан Республикасы азаматтарыныѕ жеке меншiгiнде шаруа немесе фермер ќожалыєын, ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу, орман ґсiру, баєбандыќ, жеке тўрєын їй жјне саяжай ќўрылысы їшiн, сондай-аќ їйлердi (ќўрылыстарды, єимapaттарды) oлардыѕ маќсатына сјйкес ќызмет кґрсетуге арналєан жердi ќоса алєанда, ґндiрiстiк жјне ґндiрiстiк емес, оныѕ iшiнде тўрєын їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) мен олардыѕ кешендерiн салуєа берiлген (берiлетiн) немесе олар салынєан жер учаскелерi болуы мїмкiн.
      Шаруа немесе фермер ќожалыєын, ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу, орман ґсiру, баєбандыќ, жеке тўрєын їй жјне саяжай ќўрылысы їшiн берiлген жер учаскесiнiѕ меншiк иесi болып табылатын азамат Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыєынан шыќќан кезде меншiк ќўќыєы иелiктен алынуєа немесе осы Кодекстiѕ 66-бабыныѕ нормаларына сјйкес ќайта ресiмделуге тиiс.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларыныѕ жеке меншiгiнде тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу, орман ґсiру їшiн, їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) олардыѕ маќсатына сјйкес ќызмет кґрсетуге арналєан жердi ќоса алєанда, ґндiрiстiк жјне ґндiрiстiк емес, оныѕ iшiнде тўрєын їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) мен олардыѕ кешендерiн салу їшiн берiлген (берiлетiн) немесе олар салынєан жер учаскелерi болуы мїмкiн.
      4. Тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзуге жјне орман ґсiруге арналєан жердi ќоспаєанда, осы баптыѕ 3-тармаєында аталєан маќсаттарєа арналєан жер учаскелерi шетел азаматтарыныѕ, азаматтыєы жоќ адамдардыѕ жјне шетелдiк заѕды (мемлекеттiк емес) тўлєалардыѕ жеке меншiгiнде болуы мїмкін.
      24-бап. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жерге меншiк
               ќўќыєы
      1. Мемлекеттiк меншiктегi ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерi осы Кодексте белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда жеке жјне заѕды тўлєаларєа жер пайдалану ќўќыєымен жјне (немесе) жеке меншiк ќўќыєымен берiлуi мїмкiн.
      Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерi жеке меншiк ќўќыєымен Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларына тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу жјне орман ґсiру їшiн берiледi.
      Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерін ауыл шаруашылыєы ґндірісін жїргізу їшін мемлекеттік заттай гранттар ретінде жеке меншікке беруге жол берілмейді.
      2. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскесiне жеке меншік ќўќыєын табыстыру аќылы негiзде жїргiзiледi.
      Шаруа немесе фермер ќожалыєын , тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін жјне орман ґсіруді жїргiзу їшiн жер учаскесiне (жер учаскелерiне) жеке меншiк ќўќыєыныѕ табысталуына мїдделi азаматтар мен мемлекеттiк емес заѕды тўлєалардыѕ:
      1) жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын жер учаскесiнiѕ осы Кодекстiѕ 10 жјне 11-баптарына сјйкес аныќталатын кадастрлыќ (баєалау) ќўнына теѕ баєамен сатып алуына;
      2) жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын оныѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнына ќарай айќындалатын жеѕiлдiктi баєамен сатып алуына болады.
      Бўл ретте јкiмшiлiк-аумаќтыќ бiрлiктер бойынша жер учаскелерiне жеѕiлдiктi баєаныѕ мґлшерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      3. Жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын сатып алу аќысын толыќ тґлеген тўлєаныѕ:
      осы баптыѕ 2-тармаєыныѕ 1) тармаќшасына сјйкес жер учаскесiмен Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында тыйым салынбаєан мјмiлелердiѕ кез келген тїрiн жасасуєа ќўќыєы бар;
      осы баптыѕ 2-тармаєыныѕ 2) тармаќшасына сјйкес, жеѕілдікті баєамен сатып алынєан жер учаскесімен мјміле жасасуды шектеу мерзімі ґткеннен кейін, жер учаскесімен Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында тыйым салынбаєан мјмілелердіѕ кез келген тїрін жасасуєа
ќўќыєы бар, шектеу мерзімі жер учаскесініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын јрбір он процент тґмендету їшін екі жылды ќўрайды. Бўл шектеу жер учаскесін кепілге салуєа ќолданылмайды.
      4. Осы баптыѕ 2-тармаєында кґзделген жер учаскелерiн сатып алєан кезде сатып алу сомасын тґлеу жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын сатып алатын тўлєаныѕ жазбаша ґтiнiшi бойынша он жылєа дейiн тґлеу мерзiмiн ўзарту арќылы жїргiзiлуi мїмкiн.
      Жер учаскелерiн тґлеу мерзiмiн ўзарту арќылы алєан тўлєаларєа  жер учаскесініѕ баєасын толыќ тґленгенге дейiн мјмiле (сату, жалєа немесе ґтеусiз пайдалануєа беру, шаруашылыќ жїргiзушi субъектiлердiѕ жарєылыќ капиталына салым немесе жарна ретiнде бepу) жасасуєа тыйым салынады. Жеѕiлдiктi баєамен тґлеу мерзiмi ўзартылып сатылєан жер учаскесiмен мјмiле жасасуєа, осы баптыѕ 3-тармаєында кґзделген жјне жер учаскесініѕ сатып алу баєасы толыќ тґленген кезден бастап есептелетін жер учаскесімен мјміле жасасуды шектеу мерзімі ґткен соѕ ќўќыќ берiледi.
      Аталєан тўлєалардыѕ жер учаскесiн кепiлге беруiне оныѕ сатып алу баєасыныѕ кемiнде елу процентiн тґлеген жаєдайда рўќсат етiледi. Бўл ретте жер учаскесiнiѕ сатып алу баєасы тґленген бґлiгi єана кепiл нысанасы бола алады.
      5. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскесiнiѕ меншiк иесi болып табылатын азамат Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыєынан шыќќан кезде жер учаскесi мемлекет меншiгiне ќайтарылуєа тиiс не жер учаскесiне ќўќыќ 10 жылєа дейiн жалдау шартымен уаќытша жер пайдалану ќўќыєына бiр жыл iшiнде ќайта ресiмделуге тиiс. Жер учаскесi мемлекет меншiгiне ќайтарылєан кезде, жер учаскесiнiѕ сатып алу баєасы меншiк иесiне осы учаскенi мемлекеттен сатып алєан баєа бойынша, жер учаскелерiн сатудан тїсетiн ќаражат есебiнен тґленедi.
      Жергiлiктi атќарушы орган жер учаскесiн сатып алудан бас тартќан жаєдайда, ол учаске оныѕ рўќсатымен Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматына сатылуы мїмкiн.
      Ескерту. 24-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      25-бап. Жеке меншiк ќўќыєын iске асыру
      1. Егер осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде ґзгеше кґзделмесе, жер учаскесiнiѕ меншiк иесi мемлекеттiк органдардыѕ ќандай да бiр рўќсатын алмай, жер учаскесiн ґз ќалауынша иелену, пайдалану жјне оєан билiк ету ќўќыєын жїзеге асырады.
      2. Меншiк иесi ґзiнiѕ жер учаскесiне ќатысты оныѕ нысаналы маќсатын ґзгертпей, Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде тыйым салынбаєан кез келген мјмiлелердi жасасуєа ќўќылы.
      Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi аталєан ќўќыќтарды осы Кодекстiѕ ережелерiн ескере отырып iске асырады.
      Жер учаскесiне меншiк ќўќыєы басќа адамєа мјмiле жасалєан кездегi барлыќ ауыртпалыќтарымен берiледi.
      3. Жер учаскесiнiѕ меншiк иесi оныѕ нысаналы маќсатын ґзгертпей, жер учаскесiн уаќытша пайдалану туралы шарттыѕ негiзiнде оны уаќытша пайдалануєа беруге ќўќылы. Жер учаскесiн уаќытша пайдалану туралы шарт жалдау шарты (жалєа алушымен) немесе ґтеусiз пайдалану туралы шарт (ґтеусiз пайдаланушымен) нысанында жасалады.
      26-бап. Жерге мемлекеттiк меншiк
      1. Мемлекеттiк билiк органдарына, мемлекеттік ўйымдар мен мекемелерге берiлген, ќорєаныс ќажеттерiне пайдаланылатын, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар алып жатќан, сауыќтыру жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы, орман жјне су ќорларыныѕ, елдi мекендер жерiндегi ортаќ пайдаланудаєы, босалќы жер, оныѕ iшiнде арнайы жер ќорыныѕ жер учаскелерi, кенттер мен ауылдыќ елдi мекендердiѕ маѕындаєы жайылымдыќ жјне шабындыќ алќаптар, сондай-аќ жеке меншiкке берiлмеген шалєайдаєы жайылымдар мен басќа да жерлер мемлекеттiк меншiкте болады.
      2. Мынадай жер учаскелерi:
      ќорєаныс жјне мемлекеттiк ќауiпсiздiк, мемлекеттiк меншiктегi ќорєаныс ґнеркјсiбi ќажеттерiне; Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттiк шекарасын ќорєау жјне кїзету їшiн тўрєызылєан инженерлiк-техникалыќ ќўрылыстар, коммуникациялар орналасќан; кеден ќажеттерiне арналєан жер учаскелерi;
      ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар;
      осы Кодекстiѕ 128-бабыныѕ 4-тармаєында санамаланєан жер учаскелерiн ќоспаєанда, орман ќорыныѕ жерi;
      осы Кодекстiѕ 133-бабыныѕ 2-тармаєында санамаланєан жер учаскелерiн ќоспаєанда, су ќорыныѕ жерi;
      магистральдыќ темiр жол желiлерi мен ортаќ пайдаланудаєы автомобиль жолдары;
      жеке меншiк ќўќыєындаєы їйлер мен єимараттардыѕ жјне оларєа ќызмет кґрсетуге ќажеттi жер учаскелерiн ќоспаєанда, елдi мекендердегi ортаќ пайдаланудаєы аумаќтар орналасќан жер учаскелерi жеке меншiкте бола алмайды.
      3. Азаматтар жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалардыѕ бґлек меншiгiне:
      тўрєын халыќтыѕ ќажетiне арнап пайдаланылатын жјне соєан арналєан жайылымдыќ жјне шабындыќ алќаптар;
      ортаќ пайдаланудаєы жолдар, оныѕ iшiнде шаруашылыќаралыќ жјне мекенаралыќ маѕызы бар, сондай-аќ ортаќ пайдаланудаєы жер учаскелерiне ґтуге арналєан жолдар;
      жер учаскелерiнiѕ екi немесе одан кґп меншiк иелерi немесе жер пайдаланушылар бiрлесiп пайдаланатын суландыру ќўрылыстары (суландыру каналдары, суаєарлар, ќўдыќтар, суат пункттерi) орналасќан жер учаскелерi берiлмейдi.
      4. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды, магистральды темiр жолдарды, ортаќ пайдаланудаєы автомобиль жолдарын жјне магистральды ќўбырларды кеѕейте тїсу їшiн белгiленген тјртiппен резервке ќойылєан, сондай-аќ сјулет-ќала ќўрылысыныѕ жјне (немесе) ќўрылыстыѕ бекiтiлген ќўжаттамасына сјйкес јкiмшiлiк жјне јлеуметтiк маѕызы бар объектiлер (јуежайлар, јуеайлаќтар, вокзалдар, станциялар, ортаќ пайдаланудаєы жолдар, мемлекеттiк органдардыѕ јкiмшiлiк єимараттары, ауруханалар, мектептер, мемлекеттiк тўрєын їй ќоры, парктер, бульварлар, гїлзарлар жјне ќоєамдыќ пайдаланудаєы басќа объектiлер) ќўрылысына арналєан жер учаскелерi олардыѕ жобалыќ игерiлуiне дейiн жер пайдаланушыларєа басќа маќсаттар їшiн уаќытша пайдалану ќўќыєымен берiлуi мїмкiн.
      5. Егер осы Кодекске сјйкес мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерi жеке меншiкте бола алатын жаєдайда, оларды азаматтар мен мемлекеттiк емес заѕды тўлєалардыѕ меншiгiне беруден бас тартуєа жол берiлмейдi.
      27-бап. Мемлекеттiк меншiк ќўќыєын iске асыру
      Мемлекеттiк меншiктегi жерден жер учаскелерi:
      1) жеке меншiкке сатылуы немесе ґтеусiз берiлуi;
      1-1) ўлттыќ компания мјртебесі бар јлеуметтік-кјсіпкерлік корпорациялардыѕ жарєылыќ капиталыныѕ (меншігініѕ) тґлеміне берілуі;
      2) тўраќты немесе уаќытша жер пайдалануєа берiлуi;
      3) осы Кодексте, Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде немесе халыќаралыќ шарттарда кґзделген жаєдайларда ґзге де ќўќыќтыќ нысандарда iске асырылуы мїмкiн.
      Ескерту. 27-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
4-тарау. Жер пайдалану ќўќыєы
      28-бап. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ режимі
      Жер пайдалану ќўќыєы заттыќ ќўќыќ болып табылады. Осы Кодекске немесе заттыќ ќўќыќтыѕ мјнiне ќайшы келмейтiндiктен, жер пайдалану ќўќыєына меншiк ќўќыєы туралы нормалар ќолданылады.
      29-бап. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ тїрлерi
      1. Жер пайдалану ќўќыєы тўраќты немесе уаќытша, иелiктен шыєарылатын немесе шыєарылмайтын, ґтеулi немесе ґтеусiз алынатын болуы мїмкiн.
      2. Осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде белгiленген негiздерден басќа реттерде ешкiмдi де жер пайдалану ќўќыєынан айыруєа болмайды.
      30-бап. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ субъектiлерi
      Жер пайдаланушылар:
      1) мемлекеттiк жјне мемлекеттiк емес;
      2) ўлттыќ жјне шетелдiк;
      3) жеке жјне заѕды тўлєалар;
      4) тўраќты жјне уаќытша;
      5) бастапќы жјне кейiнгi болып бґлiнедi.
      31-бап. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ туындауы
      1. Жep пайдалану ќўќыєы:
      1) жер пайдалану ќўќыєын табыстау;
      2) жер пайдалану ќўќыєын беру;
      3) жер пайдалану ќўќыєыныѕ јмбебап ќўќыќтыќ мирасќорлыќ тјртiбiмен ауысуы (мўраєа ќалдыру, заѕды тўлєаныѕ ќайта ўйымдастырылуы) арќылы туындайды.
      2. Жер пайдалану ќўќыєын табыстау, беру жјне оныѕ ауысуы жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсаты ескерiле отырып жїзеге асырылуєа тиiс.
      3. Жер пайдалану ќўќыєы:
      1) мемлекеттiк органдар актiлерiнiѕ;
      2) азаматтыќ-ќўќыќтыќ мјмiлелердiѕ негiзiнде;
      3) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген ґзге де негiздерде туындайды.
      32-бап. Жер пайдалану ќўќыєын табыстау
      1. Жер пайдалану ќўќыєын табыстау тўлєаєа жер пайдалану ќўќыєын тiкелей мемлекеттiѕ беретiнiн бiлдiредi.
      2. Азаматтарєа жјне заѕды тўлєаларєа жер пайдалану ќўќыєын табыстау облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ шешімі негізінде, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында
тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органыныѕ немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ шешімі негізінде жер учаскесіне ќўќыќ табыстау жґніндегі ќўзыретке сјйкес жїргізіледі.
      3. Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жер ќатынастары жґніндегі ујкілетті органы ґз ќўзыреті шегінде мемлекеттiк емес жер пайдаланушыларєа уаќытша жер пайдалану ќўќыєын табыстаєан кезде Ќазаќстан Республикасы Їкіметініѕ немесе жергілікті атќарушы органныѕ уаќытша жер пайдалану ќўќыєын табыстау туралы тиісті шешімі негізінде осындай жер пайдаланушылармен жер учаскесiн жалєа беру шарттары немесе уаќытша ґтеусiз жер пайдалану шарттары жасалады.
      Тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органы немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігі арнайы экономикалыќ аймаќ ќатысушыларына, сондай-аќ жеке тўлєаларєа, дара кјсіпкерлерге жјне ќызметін арнайы экономикалыќ аймаќта тіркелген
тўраќты мекеме арќылы жїзеге асыратын резидент еместерге жер пайдалану ќўќыєын табыстаєан кезде жер пайдаланушымен жерді уаќытша пайдалану ќўќыєын табыстаєан туралы шешім негізінде жер учаскесін жалєа беру шарты жасалады.
      4. Егер жер учаскесi жер ќойнауын пайдалануєа лицензия немесе келiсiмшарт жасасуды талап ететiн ќызметтi жїзеге асыруєа немесе iс-ќимыл жасауєа арналса, осы учаскеге жер пайдалану ќўќыєын табыстау жер ќойнауын пайдалануєа тиiстi лицензия алынєан немесе келiсiмшарт жасалєан соѕ жїргізіледі.
      Жер ќойнауын пайдалануєа келiсiмшарттыѕ болуы жер учаскесiн кiдiрiссiз ресiмдеу їшiн негiз болып табылады.
      Ескерту. 32-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 275, 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      33-бап. Жер пайдалану ќўќыєын беру
      1. Жер пайдалану ќўќыєын беру тўлєаєа жер пайдалану ќўќыєын басќа жер пайдаланушыныѕ беретiнiн бiлдiредi.
      Жер пайдалану ќўќыєын беру азаматтыќ-ќўќыќтыќ мјмiлелер негiзiнде, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген ґзге де негiздер бойынша жїргiзiледi.
      Жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєару азаматтыќ-ќўќыќтыќ мјмiлелер (сатып алу-сату, сыйєа тарту, айырбастау жјне басќалар) негiзiнде жїргiзiледi.
      Жер пайдалану ќўќыєын белгiлi бiр мерзiмге басќа тўлєаєа беру жалдау немесе жер учаскесiн уаќытша ґтеусiз пайдалану шартыныѕ негiзiнде жїргізіледі.
      Жер пайдалану ќўќыєын беру мен оны иелiктен шыєаруды уаќытша ґтеулi жер пайдалану ќўќыєын сатып алєан тўлєалар єана жїргiзе алады.
      Уаќытша ґтеулі жер пайдалану ќўќыєын сатып алу:
      1) кепілге, сондай-аќ шаруашылыќ серіктестігініѕ жарєылыќ капиталына салым ретінде, акционерлік ќоєам акцияларыныѕ тґлеміне немесе ґндірістік кооперативке жарна ретінде беру кезінде;
      2) орман жјне су ќорлары, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы жер ќўрамындаєы, иеліктен шыєарылатын їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан, сондай-аќ оларды пайдалануєа арналєан жер учаскесіне
талап етілмейді.
      Жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєару жјне оны беру кезiнде жер пайдаланушылардыѕ жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсатын ґз бетiнше ґзгертуге ќўќыєы жоќ.
      2. Жер пайдаланушылардыѕ:
      1) ортаќ пайдаланудаєы;
      2) ќорєаныс ќажеттерiне берiлген;
      3) орман ќорыныѕ;
      4) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы;
      5) ќызметтiк жер телiмiнiѕ;
      6) уаќытша ґтеусiз жјне уаќытша ќысќа мерзiмдi ґтеулi жер пайдалану ќўќыєымен берiлген жер учаскелерiнiѕ;
      7) кепілге, сондай-аќ шаруашылыќ серіктестігініѕ жарєылыќ ќорына салым ретінде, акционерлік ќоєам акцияларыныѕ тґлеміне немесе ґндірістік кооперативке жарна ретінде беруді ќоспаєанда, шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы
ґндірісін жїргізу їшін, уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен берілген жер учаскелерініѕ;
      8) су ќорыныѕ жерiнде жер пайдалану ќўќыєына ќатысты мјмiлелер жасасуына жол берiлмейдi.
      2-1. Осы баптыѕ 2-тармаєында кґзделген шектеулер жер пайдаланушылардыѕ орман жјне су ќорлары, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы жер ќўрамындаєы, иеліктен шыєарылатын їйлер (ќўрылыстар, єимараттар)
орналасќан, сондай-аќ оларды пайдалануєа арналєан жер учаскесіне жер пайдалану ќўќыєына ќатысты жасасатын мјмілелеріне, соныѕ ішінде кепілге салуєа ќолданылмайды.
      3. Жер пайдаланушыныѕ ґзiне тиесiлi жер учаскесiн басќа тўлєаєа (кейiнгi жер пайдаланушыєа) уаќытша жер пайдалануєа беруi, сондай-аќ уаќытша жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєару осы Кодекстiѕ 32-бабыныѕ 4-тармаєында жјне 37-бабыныѕ 3-тармаєында кґзделген нормалардыѕ ережелерi ескерiле отырып жїргiзiледi.
      Ескерту. 32-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      34-бап. Тўраќты жер пайдалану ќўќыєы
      1. Жер учаскелерi тўраќты жер пайдалану ќўќыєымен мынадай мемлекеттiк жер пайдаланушыларєа:
      1) кондоминиум объектiлерiндегi їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды), їй-жайларды шаруашылыќ жїргiзу ќўќыєымен немесе оралымды басќару ќўќыєымен иеленетiн заѕды тўлєаларєа;
      2) ауыл шаруашылыєы жјне орман шаруашылыєы ґндірісін жїзеге асыратын заѕды тўлєаларєа, сондай-аќ єылыми-зерттеу, тјжірибе жјне оќу маќсаттарына;
      3) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар жерiнде жер пайдалануды жїзеге асыратын заѕды тўлєаларєа;
      4) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген ґзге де жаєдайларда берiледi.
      2. Тўраќты жер пайдалану ќўќыєы шетелдік жер пайдаланушыларєа тиесiлi болмайды.
      Ескерту. 34-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      35-бап. Уаќытша жер пайдалану ќўќыєы
      1. Жер учаскесi азаматтар мен заѕды тўлєаларєа уаќытша ґтеулi жер пайдалану (жалдау) немесе уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєымен берiлуi мїмкiн.
      2. Егер осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєы 5 жылєа дейiнгi мерзiмге табысталады.
      Уаќытша ґтеулi жер пайдалану ќўќыєы ќысќа мерзiмдi (5 жылєа дейiн) жјне ўзаќ мерзiмдi (5 жылдан 49 жылєа дейiн) болуы мїмкiн.
      3. Уаќытша жер пайдалану ќўќыєын табыстау мерзiмдерi жер учаскесiне берiлетiн ќўќыќты, оныѕ нысаналы маќсатын жјне аумаќты аймаќтарєа бґлудi ескере отырып белгiленедi.
      4. Осы Кодексте кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, сондай-аќ шартты бўзу тјртiбi оныѕ ґзiнде кґрсетiлген жаєдайларда, атќарушы органдардыѕ уаќытша жер пайдалану шарттарын бiржаќты бўзуына жол берiлмейдi.
      36-бап. Уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєы
      1. Жер учаскелерi Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары мен Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕды тўлєаларына уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєымен:
      шалєайдаєы мал шаруашылыєы (маусымдыќ жайылымдар) їшiн;
      тўрєын халыќтыѕ мал жаюы мен шґп шабуы їшiн;
      мемлекеттiк жер пайдаланушыларєа;
      баќша ґcipу їшiн;
      ќызметтiк жер телiмі тїрiнде;
      ортаќ пайдаланылатын жолдарды салу, мемлекеттiк меншiктегi жјне јлеуметтiк-мјдени маќсаттаєы объектiлер ќўрылысы кезеѕiне;
      тозєан жјне бїлiнген жерлердi ќалпына келтiру кезiнде;
      концессия шартыныѕ ќолданылу мерзіміне;
      Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен їйлердi (їй-жайларды) жјне єимараттарды уаќытша ґтеусiз пайдалануєа берген кезде;
      єибадат объектiлерi їшiн;
      осы Кoдексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген ґзге жаєдайларда берiлуi мїмкiн.
      2. Уаќытша ґтеусiз жер пайдалану мерзiмi жер учаскелерiн ќызметтiк жер телiмi тїрiнде жјне тозєан јрi бїлiнген жердi ќалпына келтiру їшiн берiлетiн жаєдайларды ќоспаєанда, сондай-аќ концессиялыќ жобаларды іске асыру їшін жер учаскелерін беру жаєдайларында бес жылдан аспауєа тиiс.
      Їйлер (їй-жайлар) мен єимараттарєа берiлген жер учаскесiн уаќытша ґтеусiз жер пайдалану мерзiмi їйлердi (їй-жайларды) жјне єимараттарды, соныѕ iшiнде єибадат ќўрылыстарын уаќытша ґтеусiз пайдалану мерзiмiмен айќындалады.
      3. Уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєындаєы жер учаскелерiн иелiктен шыєаруєа, соныѕ iшiнде оларды кейiнгi жер пайдалануєа бepугe жол берiлмейдi.
      Ескерту. 36-бапќа ґзгерту енгізілді - ЌР-ныѕ 2008.07.05.  N 66-IV(ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
      37-бап. Уаќытша ґтеулi жер пайдалану (жалдау) ќўќыєы
      1. Жер учаскесiне уаќытша ґтеулi (ќысќа мерзiмдi жјне ўзаќ мерзiмдi) жер пайдалану (жалдау) ќўќыєы азаматтарєа, мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларєа, сондай-аќ халыќаралыќ ўйымдарєа табысталуы мїмкiн.
      2. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде немесе шартта ґзгеше белгiленбесе, ґз мiндеттерiн тиiсiнше орындаєан уаќытша ґтеулi жер пайдаланушы (жалєа алушы) шарт мерзiмi аяќталєаннан кейiн, басќа теѕ жаєдайларда, жаѕа мерзiмге шарт жасасуєа басќа тўлєалар алдында басым ќўќыєы болады. Жалєа алушы осындай шарт жасасу ниетi туралы жалєа берушiнi шартта кґрсетiлген мерзiмде, егер шартта мўндай мерзiм кґрсетілмесе, шарттыѕ ќолданылу мерзiмi аяќталєанєа дейiн їш ай мерзiмде жазбаша хабардар етуге мiндеттi.
      3. Мемлекеттен уаќытша ґтеулi ўзаќ мерзiмдi жер пайдалану ќўќыєын сатып алєан, осы баптыѕ 5-тармаєында аталєандардан басќа мемлекеттiк емес жер пайдаланушылар ґздерiне тиесiлi жер учаскелерiн (немесе олардыѕ бiр бґлiгiн) жалєа (ќосалќы жалєа) немесе уаќытша ґтеусiз пайдалануєа беруге ќўќылы, егер осы Кодексте ґзгеше белгiленбесе, жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органына хабарлай отырып, жер учаскесi меншiк иесiнiѕ келiсiмiнсiз, жер учаскесiн жалєа беру шартыныѕ мерзiмi шегiнде ґздерiне тиесiлi уаќытша жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєаруєа да ќўќылы.
      Аталєан жаєдайларда, жалдау ќўќыќтарын кепiлге берудi ќоспаєанда, жер учаскесiнiѕ жаѕа жалєа алушысы жалєа берушiнiѕ алдында жер учаскесiн жалдау шарты бойынша жауапты болады.
      4. Жалєа берiлетiн жер учаскесiн їйлердiѕ, ќўрылыстар мен єимараттардыѕ меншiк иелерi сатып алатын жаєдайларды ќоспаєанда, мемлекеттiк меншiктегi жер учаскесiн сату кезiнде осы жер учаскесiн жалєа алушыныѕ ортаќ меншiк ќўќыєындаєы їлесiн бґгде тўлєаєа сатуы їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарында белгiленген тјртiппен оны сатып алуєа басым ќўќыєы болады.
      5. Уаќытша ґтеулi жер пайдалану ќўќыєы шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларына - 49 жылєа дейiнгi мерзiмге, ал шетелдiктер мен азаматтыєы жоќ тўлєаларєа 10 жылєа дейiнгi мерзiмге берiледi.
      Ескерту. 37-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      38-бап. Кейiнгi жер пайдалану (ќосалќы жалдау) ќўќыєы
      1. Бастапќы жер пайдаланушы ґзiнiѕ жер пайдалану ќўќыєын иелiгiнен шыєармай, ал ґзiне тиесiлi учаскенi (немесе оныѕ бiр бґлiгiн) жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органына хабарлай отырып, басќа тўлєаєа уаќытша жер пайдалануєа беретiн жаєдайларда, кейiнгi жер пайдалану туралы шарттыѕ негiзiнде кейiнгi жер пайдалану туындайды.
      Кейiнгi жер пайдаланушы јрдайым уаќытша жер пайдаланушы болып табылады, ґз ќўќыќтарын басќа жер пайдаланушыларєа беруге ќўќыєы болмайды.
      2. Жер учаскесiн кейiнгi жер пайдалануєа берген кезде бастапќы жјне кейiнгi жер пайдаланушылар жер пайдаланушыныѕ мемлекет алдындаєы мiндеттерiн толыќ кґлемiнде атќарады.
      3. Кейiнгi жер пайдалану туралы шарт жалдау шарты немесе уаќытша ґтeуciз пайдалану туралы шарт нысанында жасалады.
      4. Кейiнгi жер пайдаланушы жер учаскесiнде шаруашылыќ жїргiзудi жїзеге асырады, сондай-аќ кейiнгi жер пайдалану (ќосалќы жалдау) туралы шартта белгiленген шарттарды саќтай отырып, жер пайдаланушыныѕ басќа да ќўќыќтары мен мiндеттерiн (осы Кодекстiѕ 64 жјне 65-баптары) iске асырады.
      5. Осы Кодекстiѕ 41-бабына сјйкес жер учаскелерiн ќызметтiк жер телiмi тјртiбiмен берудi ќоспаєанда, жеке жјне заѕды тўлєаларєа уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен тиесiлi ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiн ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн кейiнгi жер пайдалануєа беруге жол берiлмейдi.
      Ескерту. 38-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      39-бап. Мемлекеттiк жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтыќ
               жаєдайыныѕ ерекшелiктерi
      1. Мемлекеттiк жер пайдаланушылар жер учаскесiнде шаруашылыќ жїргiзудi жїзеге асырады, сондай-аќ осы учаскенiѕ нысаналы маќсаты мен жер пайдаланушы ќызметiнiѕ жарєыдаєы маќсаттарын ескере отырып, жер пайдаланушыныѕ басќа да ќўќыќтарын iске асырады.
      2. Мемлекеттiк жер пайдаланушы ґзiне тиесiлi жер пайдалану ќўќыєын иелiгiнен шыєаруєа, сондай-аќ кепiлге беруге ќўќылы емес.
      Осы тармаќтыѕ бiрiншi бґлiгiнiѕ ережесi, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардаєы жердi ќоспаєанда, жер учаскесiнде орналасќан жылжымайтын мїлiктi иелiктен шыєаруєа не кепiлге беруге байланысты жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєару не оны кепiлге беру жаєдайларына ќолданылмайды.
      3. Мемлекеттiк жер пайдаланушыларєа тиесiлi їйлерден (ќўрылыстардан, єимараттардан) кредиторлардыѕ талап етуi бойынша ґндiрiп алуєа байланысты жер пайдалану ќўќыєынан ґндiрiлiп алынатын жаєдайларды ќоспаєанда (осы Кодекстiѕ 78-бабыныѕ 3-тармаєы), мемлекеттiк жер пайдаланушыларєа тиесiлi жер пайдалану ќўќыєы кредиторлардыѕ талап етуi бойынша ґндiрiп алу нысанасы бола алмайды.
      4. Мемлекеттiк жер пайдаланушы ґзiне тиесiлi їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) белгiленген тјртiппен жалєа берген жаєдайда, осы Кодекстiѕ 52-бабыныѕ 3-тармаєында белгiленген ережелер бойынша, олармен бiрге аталєан мїлiк орналасќан жјне оны белгiленген нормаларєа сјйкес пайдалану їшiн ќажеттi жер учаскесi де жалєа берiледi.
      Їйдiѕ (ќўрылыстыѕ, єимараттыѕ) ґзiн тиiсiнше жалєа бермей тўрып, їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан жер учаскесiн басќа тўлєаєа жалєа беруге болмайды.
      5. Жер учаскесi ќызметтiк жер телiмi тјртiбiмен берiлетiн жаєдайларды ќоспаєанда, мемлекеттiк жер пайдаланушыныѕ ґзiне тиесiлi жер учаскесiн уаќытша ґтеусiз жер пайдалануєа беруiне жол берiлмейдi.
      Ескерту. 39-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.07.07. N 176 Заѕымен.
      40-бап. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ јмбебап ќўќыќтыќ
               мирасќорлыќ тјртiбiмен ауысуы
      1. Жер пайдалану ќўќыєыныѕ јмбебап ќўќыќтыќ мирасќорлыќ тјртiбiмен ауысуы заѕ бойынша мўраєа ие болу кезiнде немесе заѕды тўлєа ќайта ўйымдастырылєан жаєдайда ќўќыќ мирасќорында жер пайдалану ќўќыєыныѕ туындауын бiлдiредi.
      2. Жер учаскесiне ўзаќ мерзiмдi уаќытша жер пайдалану ќўќыєы бap азамат ќайтыс болєан жаєдайда, жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарында кґзделген тјртiппен мўраєа ќалдырылады. Егер уаќытша жер пайдалану шартында ґзгеше кґзделмесе, ќысќа мерзiмдi уаќытша жер пайдалану ќўќыєы да осындай тјртiппен мўраєа ќалдырылады.
      3. Заѕды тўлєа ќайта ўйымдастырылєан жаєдайда, оєан тиесiлi жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарыныѕ нормаларына жјне осы Кодекске сјйкес ќўќыќ мирасќорына кґшедi.
      41-бап. Ќызметтiк жер телiмi
      1. Ќызметтiк жер телiмi ўзаќ мерзiмдi уаќытша ґтеусiз жер пайдаланудыѕ ерекше бiр тїрi болып табылады.
      2. Ќызметтiк жер телiмiне ќўќыєы бар ќызметкерлер санаттарыныѕ тiзбесiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      3. Ќызметтiк жер телiмi осы телiмге ќўќыєы бар адамдар жўмыс iстейтiн мемлекеттiк заѕды тўлєалардыѕ жер пайдалануындаєы жерден бґлiнедi.
      4. Ќызметтiк жер телiмi ќызметтiк тўрєын їйдi кїтiп-ўстау, ауыл шаруашылыєы даќылдарын ґсiру, шґп шабу жјне мал жаю їшiн берiледi.
      5. Ќызметтiк жер телiмi кейiнгi уаќытша ґтеусiз жер пайдалануєа жатады жјне жўмысќа байланысты бґлiнген кезеѕге берiледi. Ќызметтiк жер телiмiне ауыл шаруашылыєы даќылдары егiлген жаєдайда, жўмыстан босатылєан ќызметкердiѕ ќызметтiк жер телiмiн пайдалану ќўќыєы ґнiм жинап алынєаннан кейiн тоќтатылады.
      6. Ќызметтiк жер телiмi:
      1) жасы немесе мїгедектiгi бойынша зейнеткерлiкке шыќќан соѕ еѕбек ќатынастарын тоќтатќан ќызметкерлерде;
      2) Ќарулы Кїштер ќатарына мiндеттi мерзiмдi ќызметке шаќырылєан немесе оќуєа тїскен ќызметкерлердiѕ отбасында - бўл ќызметкерлердiѕ мiндеттi ќызметте немесе оќу орнында болєан бїкiл мерзiмiне;
      3) ќызметтiк мiндеттерiн орындауєа байланысты ќаза тапќан ќызметкерлердiѕ отбасында: жўмысќа жарамсыз жўбайы мен ќарт ата-аналары їшiн - ґмiр бойы, балалары їшiн - олар кјмелетке толєанєа дейiн саќталады.
      7. Ќазаќстан Республикасыныѕ тўрєын їй заѕдарына сјйкес ќызметтiк тўрєын їй-жайда тўру ќўќыєы саќталатындыєына ќарай, ќызметтiк тўрєын їйді кїтiп-ўстауєа арналєан учаске тїрiндегi ќызметтiк жер телiмiне ќўќыќ та саќталады.
      8. Ќызметтiк жер телiмi тјртiбiмен жер учаскесiн беру ќызметкер мен заѕды тўлєа јкiмшiлiгiнiѕ арасында жасалатын ќызметтiк жер телiмiн беру туралы шарт негiзiнде жїзеге асырылады.
      9. Ќызметтiк жер телiмiн пайдалану ќўќыєына ќатысты ќандай да болсын мјмiле жасасуєа жол берiлмейдi.
5-тарау. Жер учаскесі - меншік ќўќыєыныѕ,
жер пайдалану ќўќыєыныѕ жјне ґзге де заттыќ
ќўќыќтардыѕ объектісі ретінде
      42-бап. Жер учаскесiне ќўќыќ шектерi
      1. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, жер учаскесiне ќўќыќ осы учаске шекарасындаєы топыраќтыѕ їстiѕгi ќабатына, тўйыќ су айдындарына, екпелерге ќолданылады.
      Жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ топыраќ ќабаты астындаєы жер ќойнауын пайдалануы жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсатына сјйкес жјне жер ќойнауы саласындаєы ќатынастарды реттейтiн Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiне сјйкес жїзеге асырылады. Кеѕ тараєан пайдалы ќазбаларды ґндiруге жјне жеке ќажетке жер асты суларын алуєа жер ќойнауын пайдалану ќўќыєын табыстау ќойнауында кеѕ тараєан пайдалы ќазбалар жјне жер асты сулары бар жер учаскелерiн жеке меншiкке немесе жер пайдалануєа берумен бiр мезгiлде жїргiзiледi.
      2. Егер осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi немесе жер пайдаланушылар ґздерiне тиесiлi жер учаскелерiне ќўќыќтарын ґз ќалауынша жїзеге асырады.
      Жер учаскелерiне меншiк иелерiнiѕ жјне жер пайдаланушылардыѕ жерге ќўќыќтары осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде белгiленген негiздер бойынша шектелуi мїмкiн.
      3. Жер учаскелерiне меншiк иелерi немесе жер пайдаланушылар ќоршаєан ортаєа эмиссияларды жїзеге асыру кезiнде Ќазаќстан Республикасыныѕ Экологиялыќ кодексiне сјйкес экологиялыќ рўќсат алуєа мiндеттi.
      Ескерту. 42-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.01.09. N 213 Заѕымен.
      43-бап. Жер учаскесiне ќўќыќты табыстау тјртiбi
      1. Мемлекеттiк меншiктегi жерден жер учаскесiне ќўќыќты табыстау мынадай ретпен жїргiзiледi:
      1) жер учаскесiне тиiстi ќўќыќ табыстау туралы ґтiнiм жасау;
      2) мјлiмделген ґтiнiмдi ќанаєаттандыру мїмкiндiгiн аныќтау (жер учаскесiн алдын ала таѕдау);
      3) жерге орналастыру жобасын јзiрлеу жјне бекiту;
      4) жер учаскесiне ќўќыќ табыстау туралы облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органыныѕ немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ шешiм ќабылдауы;
      5) белгiлi бiр жердегi жер учаскесiнiѕ шекарасын белгiлеу;
      6) жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжаттарын дайындау жјне беру;
      6-1) уаќытша ґтеулі жер пайдалану туралы шарт жасасу;
      7) жер учаскесiне ќўќыќты мемлекеттiк тiркеу.
      2. Жер учаскелерiн меншiкке немесе жер пайдалануєа берудi облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдары, аудандыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, кенттердіѕ, ауылдардыѕ (селолардыѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтердіѕ јкімдері, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органдары немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігі ґздерiнiѕ осы Кодексте белгiленген ќўзыретi шегiнде жїзеге асырады.
      Жер учаскесiн беру туралы шешiмдер немесе жер учаскесiн беруден бас тарту жергiлiктi ґкiлдi органныѕ депутаттары, облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ), сјулет жјне ќала ќўрылысыныѕ ујкілетті органдары мен жергiлiктi ґзiн-ґзi басќару органдарыныѕ (олар ќўрылєан болса) ґкiлдерi арасынан облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органдары ќўратын комиссияныѕ ќорытындысы негiзiнде ќабылданады. Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ ќарауы бойынша комиссияныѕ ќўрамына басќа да адамдар енгiзiлуi мїмкiн. Арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында жер учаскесін беру туралы мјселені шешу кезінде жоєарыда аталєан комиссия ќўрылмайды.
      3. Жер учаскелерiне меншiк жјне (немесе) жер пайдалану ќўќыєыныѕ табысталуына мїдделi жеке жјне заѕды тўлєалар жер учаскесi орналасќан жердегi облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органына, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкіміне, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органына немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігіне ґтiнiш бередi.
      Ґтiнiште: жер учаскесiн пайдаланудыѕ маќсаты; оныѕ болжамды мґлшерi; орналасќан жерi; сўралатын пайдалану ќўќыєы, басќа жер учаскесiнiѕ (осы Кодекстiѕ 50-бабыныѕ 2-тармаєында аталєан жер учаскелерi бойынша) болуы (болмауы) кґрсетiлуге тиiс. Пайдалы ќазбалар шыєарылатын жаєдайда ґтiнiмге жер ќойнауын пайдалануєа арналєан келiсiмшарттыѕ кґшiрмесi ќоса берiледi.
      Жер учаскесiне ќўќыќ беру туралы ґтiнiш тїскен кезiнен бастап екi айєа дейiнгi мерзiмде ќаралады, ал шаєын кјсiпкерлiк субъектiлерiне жер учаскесiне ќўќыќ беру туралы ґтiнiш їш апталыќ мерзiмде ќаралады.
      Аталєан мерзімге осы Кодекстіѕ 44-бабыныѕ 3-тармаєына сјйкес јзірленетін жерге орналастыру жобасын жасау кезеѕі кірмейді.
      4. Жер учаскесі орналасќан жердегі облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары (елдi мекендерде сјулет жјне ќала ќўрылысы органдарымен бiрлесе отырып) сўралып отырєан жер учаскесiн аумаќтыќ аймаќтарєа бґлуге сјйкес мјлiмделген нысаналы маќсаты бойынша пайдалану мїмкiндiгiн айќындайды.
      Сўралып отырєан жер учаскесін аумаќтыќ аймаќтарєа бґлуге сјйкес мјлімделген нысаналы маќсаты бойынша пайдалану мїмкіндігі туралы ўсыныстар јзірлеу жјне комиссияныѕ осы мјселе жґніндегі ќорытындысын јзірлеу мерзімі ґтініш келіп тїскен кезден бастап бір
айєа дейінгі, ал шаєын кјсіпкерлік субъектілеріне жер учаскесіне ќўќыќ беру кезінде екі аптаєа дейінгі мерзімді ќўрайды.
      5. Нысаналы маќсатына ќарай жер учаскелерiн беру ерекшелiктерi осы Кодекстiѕ 44 жјне 45-баптарына сјйкес айќындалады.
      6. Осы Кодекстiѕ 84-бабына сјйкес жер учаскелерін алып ќою, соныѕ ішінде мемлекет мўќтажы їшін алып ќою жаєдайларын ќоспаєанда, жер учаскесiне ќўќыќ табыстаудан бас тарту облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ шешiмiмен, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органыныѕ немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ шешімімен ресiмделедi, оныѕ дјлелді себептерi кґрсетiлуге, ал кґшiрмесi ґтiнiш берушiге шешiм ќабылданєаннан кейiн жетi кїн мерзiмде тапсырылуєа тиiс.
      Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ жер учаскесіне ќўќыќ беруден бас тарту туралы шешімі комиссияныѕ тиісті ќорытындысы келіп тїскен кезден бастап жеті кїнге дейінгі мерзімде ќабылданады.
      7. Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ, ал арнайы экономикалыќ аймаќ аумаєында тиісті јкімшілік-аумаќтыќ бірліктіѕ жергілікті атќарушы органыныѕ немесе арнайы экономикалыќ аймаќ јкімшілігініѕ жер учаскелерiне тиiстi ќўќыќтар табыстау туралы шешiмi жерге орналастыру жобасы негiзiнде ќабылданып, ґтiнiш берушiге шешiм ќабылданєан кезден бастап жетi кїн мерзiмде жер учаскесiне меншiк ќўќыєын немесе жер пайдалану ќўќыєын табыстау туралы шешiмнiѕ кґшiрмесi тапсырылады.
      Уаќытша ґтеулі жер пайдалану (жалдау) туралы шарт жер учаскесін пайдалану ќўќыєын беру туралы шешімніѕ ќабылданєан кїнінен бастап кїнтізбелік 15 кїннен кешіктірілмей жасалады.
      Жер учаскелерiн беру жоєары тўрєан атќарушы органныѕ ќўзыретiне кiретiн жаєдайларда, облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органы, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі жерге орналастыру iсiн ґз шешiмiмен бiрге жоєары тўрєан органєа тїпкілікті шешім ќабылдау їшін жiбередi.
      Облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ),
ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ жер учаскесіне ќўќыќ беру туралы шешімі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ
(облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) тиісті ујкілетті органы бекіткен жерге орналастыру жобасы келіп тїскен кезден бастап бір айєа дейінгі мерзімде, ал шаєын кјсіпкерлік субъектілеріне жер учаскесіне ќўќыќ беру кезінде жеті кїнге дейінгі мерзімде ќабылданады.
      Жеке тўрєын їй ќўрылысына бґліп берілетін алаѕда жер учаскелерін жайластырудыѕ жерге орналастыру жобасы болєан жаєдайда јрбір жер учаскесі їшін жерге орналастыру жобасын жасау талап етілмейді.
      8. Мемлекеттік меншіктегі жер учаскелері жјне сол жер учаскелерін жалдау ќўќыєы осы Кодекстіѕ 48-бабында белгіленген ережелер ескеріле отырып, сауда-саттыќта (конкурстарда, аукциондарда) сату объектілері болуы мїмкін.
      9. Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары беретiн мынадай ќўжаттар:
      жер учаскесiне жеке меншiк кезiнде - жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєы актici;
      тўраќты жер пайдалану кезiнде - тўраќты жер пайдалану ќўќыєы актiсi;
      уаќытша ґтеулi жер пайдалану кезiнде - уаќытша ґтеулi (ўзаќ мерзiмдi, ќысќа мерзiмдi) жер пайдалану (жалдау) ќўќыєы актiсi;
      уаќытша ґтеусiз жер пайдалану кезiнде - уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєы актiсi жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжаттары болып табылады.
      Жер учаскесіне ќўќыќтар ауысќан кезде сјйкестендіру ќўжаты сатып алушыєа немесе ґзге ќўќыќ иеленушіге беріледі. Жер учаскесініѕ сјйкестендіру сипаттамаларыныѕ ґзгерістері болмаєан жаєдайда, мемлекеттік жер кадастрын жїргізуді жїзеге асыратын орган жаѕа сјйкестендіру ќўжатын бермейді, ќўќыќ иеленуші туралы жазба енгізеді.
      10. алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      11. Егер облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќала, кент, ауыл (село), ауылдыќ (селолыќ) округ јкімініѕ жер учаскесін беру туралы
шешімінде ґзгеше кґзделмесе, жер учаскесініѕ наќтылы (белгілі бір жердегі) шекарасы белгіленгенге дейін жјне ќўќыќ белгілейтін ќўжаттарды берілгенге дейін жер учаскесін пайдалануєа жол берілмейді. Осы норманы саќтамау жер учаскесiн ґз бетiнше иеленiп алу деп танылады жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ јкiмшiлiк ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕдарына сјйкес јкiмшiлiк жауапкершiлiктi кґздейдi.
      Ќўќыќ белгілейтін ќўжаттары ресiмделмеген жер учаскелерiне ќатысты мјмiлелер жасасуєа жол берiлмейдi.
      12. Жер учаскелерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарына сјйкес мўрагерлiк тјртiбiмен алєан кјмелетке толмаєан адамдарєа жер учаскелерiне ќўќыќты ресiмдеу жаєдайларын ќоспаєанда, жер учаскелерiне ќўќыќ кјмелетке толєан адамдарєа табысталады. Кјмелетке толмаєандардыѕ заѕды ґкiлдерi бўл жер учаскелерiн мўрагерлер кјмелетке толєанєа дейiн жалєа беруге ќўќылы.
      13. Ќазаќстан Республикасыныѕ мїлiктi жария етуге байланысты раќымшылыќ жасау туралы заѕнамалыќ актiсiне сјйкес жария етiлген жер учаскелерiне ќўќыќ беру тјртiбiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Yкiметi айќындайды.
      Ескерту. 43-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10 N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2006.01.31 N 125 (ќолданысќа енгізілу тјртібін  2-баптанќараѕыз), 2006.07.05 N 158 (ресми жарияланєан кїнiнен бастап ќолданысќа енгiзiледi жјне 2007 жылєы 1 сјуiрде ґзiнiѕ ќолданылуын тоќтатады), 2007.07.06 N 275, 2007.07.06 N 279, 2007.07.26 N 311, 2008.12.10 N 101-IV (2009 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
      44-бап. Жер учаскелерiн объектiлер ќўрылысы їшiн беру
      1. Объектілер салу їшін жер учаскесі сўралєан кезде жер учаскесін таѕдау алдын ала жїргізіледі, оны облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдары, аудандыќ маѕызы бар
ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі жер учаскелерін беру жґніндегі ґз ќўзыреттері шегінде ќўратын арнаулы комиссиялар жїзеге асырады.
      Объект салу їшін, ал ќажет болєан жаєдайларда оныѕ кїзет немесе санитариялыќ-ќорєау аймаєын белгілеу їшін де жер учаскесін таѕдау нјтижелерін облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы жер учаскесін таѕдау туралы актімен ресімдейді. Осы актіге јрбір жер учаскесін таѕдаудыѕ ыќтимал нўсќаларына сјйкес олардыѕ шекарасыныѕ жобалары ќоса тіркеледі.
      2. Осы Кодекстiѕ 43-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес, жер учаскесiн таѕдау актiлерi жјне жер учаскесi шекарасыныѕ жобалары комиссияєа ќарау жјне ќорытынды јзiрлеу їшiн табыс етiледi.
      3. Комиссияныѕ ќорытындысы негiзiнде жерге ќўќыќ табыстау туралы жерге орналастыру жобасы јзiрленедi.
      Жерге орналастыру жобасыныѕ ќўрамында берiлетiн жер учаскесiнiѕ кґлемi, оныѕ шекарасы мен орналасќан жерi, жер учаскесiнiѕ аралас меншiк иелерi жјне жер пайдаланушылар, сондай-аќ берілетін жер учаскесініѕ ауыртпалыќтары мен сервитуттары наќтыланады.
      Болжанып отырєан, жер учаскесін мемлекет мўќтажы їшін алып ќою, мјжбїрлеп иеліктен шыєару, оныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєару жаєдайында, алып ќойылатын алќаптардыѕ тїрiне байланысты жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi жјне жер пайдаланушылар (жалдаушылар) шыєындарыныѕ, ауыл шаруашылыєы жјне орман шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыныѕ есептеулерi ќоса берiледi.
      4. Жерге орналастыру жобасыныѕ негiзiнде жер учаскелері орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы жерге тиiстi ќўќыќ табыстау туралы жергiлiктi атќарушы орган шешiмiнiѕ жобасын дайындайды.
      5. Мўнай мен газды магистральды мўнай ќўбырларымен тасымалдауєа, одан кейiнгi саќтау жјне кґлiктiѕ басќа тїрлерiне тиеуге байланысты мўнай-газ тасымалы инфраќўрылымы объектiлерiнiѕ ќўрылысы їшiн жер учаскелерi сўралєан кезде жер учаскесiн таѕдау aктici жјне жерге орналастыру жобасы Ќазаќстан Республикасыныѕ мўнай-газ тасымалы инфраќўрылымы саласындаєы ујкiлеттi мемлекеттiк органымен де келiсiледi.
      6. Ґтiнушi немесе оныѕ сенiм бiлдiрген тўлєасы жер учаскесiн бґлiп беруге талап етiлетiн келiсiмдердi жеке-дара ќамтамасыз етедi.
      Ќўрылыс объектiсiн орналастыруєа таѕдалєан аумаќта, бўзылуєа немесе кґшiрiлуге тиiстi (соныѕ iшiнде жердi бґлiп беру кезiнде ґнеркјсiп орындарыныѕ санитарлыќ-ќорєау аймаєына кiретiн) тўрєын їйлер, басќа да єимараттар мен ќўрылыстар, сондай-аќ инженерлiк коммуникациялар жјне жасыл екпелер орналасќан жаєдайда, тапсырыс берушi шыєындарды ґтеу талаптары туралы жылжымайтын мїлiкке меншiк иелерiнiѕ јрќайсысымен жасалєан шартты ќосымша ўсынады.
      Шартта сол кездегi бар ќўрылыстарды, инженерлiк коммуникацияларды, жасыл екпелердi басќа жерге ауыстырудыѕ, кґшiрудiѕ наќты шарттары мен мерзiмдерi, ќўрылыс жїргiзушiнiѕ жылжымайтын мїлiктi бўзуєа байланысты барлыќ шыєындарды ґтеу жґнiндегi мiндеттемелерi кґрсетiледi.
      7. Жер учаскесiне ќўќыќ табыстау туралы облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органы, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі шешiмiнiѕ жобасында:
      жерге ќўќыќ табысталатын заѕды немесе жеке тўлєаныѕ атауы;
      жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсаты;
      жер учаскесiнiѕ кґлемi;
      жерге ќўќыќтар тїрi, ауыртпалыќтар, сервитуттар;
      учаске тґлемаќыєа берiлетiн жаєдайда жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын сатып алу баєасы, жер учаскесiн сатып алу-сату шарттарын жасасудыѕ мерзiмi мен шарттары;
      учаскелердіѕ ґлшемдері кґрсетіле отырып, жер учаскелерін мемлекет мўќтажы їшін алып ќою, мјжбїрлеп иеліктен шыєару, соныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєару жїргізілетін жеке тўлєаныѕ тегі, аты, јкесініѕ аты (ол болєан жаєдайда) немесе заѕды тўлєаныѕ атауы;
      ґзге де шарттар болуєа тиiс.
      Шаєын кјсiпкерлiк субъектiлерi їшiн, ќўрылысќа арналєан жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсаты ќызмет тїрлерiне ќарамастан, їй-жайларєа (ќўрылыстар мен єимараттарєа) ќызмет кґрсету ретiнде белгiленедi.
      8. Жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін жер учаскелері сўралєан кезде азаматтардыѕ ґтініштері (ґтінімхаттары) арнайы есепке алынады жјне бґліп берілетін алаѕдардыѕ дайын болуына ќарай не жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін пайдаланылатын бос аумаќтар бар болєан жаєдайда ќанаєаттандырылады. Жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін жер учаскелерін
тегін негізде беру кезінде азаматта жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін мемлекет ќўќыќ табыстаєан жер учаскесініѕ бар немесе жоќ екендігі ескеріледі. Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ, ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы азаматта мўндай жер учаскелерініѕ бар немесе жоќ екендігі туралы мјліметті жергілікті
атќарушы органныѕ жер учаскесін беру туралы ќорытынды јзірлеуі жјне тиісті шешім ќабылдауы їшін жергілікті атќарушы органныѕ жанындаєы комиссияєа табыс етеді.
      Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ, ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органдары, кенттердіѕ, ауылдардыѕ (селолардыѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтердіѕ јкімдері бґліп беруге арналєан алаѕдардыѕ дайындыєы туралы аќпарат
пен жеке тўрєын їй ќўрылысы їшін жер учаскелерін алуєа кезектілік тізімініѕ ќолжетімділігін оларды кемінде тоќсанына бір рет мемлекеттік тілде жјне орыс тілінде арнаулы аќпараттыќ стендтерде орналастыру арќылы жјне (немесе) бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында жариялау жолымен ќамтамасыз етеді.
      Ескерту. 44-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2006.01.31. N 125 (ќолданысќа енгізілу тјртібін  2-баптанќараѕыз), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      45-бап. Ќўрылысќа байланысты емес жер учаскелерiн беру
      1. Мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерiнiѕ меншiкке немесе жер пайдалануєа берiлуiне мїдделi тўлєаныѕ ґтiнiшi негiзiнде облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы (елдi мекендерде сјулет жјне ќала ќўрылысы органдарымен бiрлесе отырып), сўралєан жер учаскесiнiѕ жерге орналастыру жјне ќала ќўрылысы регламенттерiне сјйкес мјлiмделген нысаналы маќсаты бойынша пайдаланылу мїмкiндiгiн аныќтайды. Жер учаскесiн пайдалану мїмкiндiгi туралы ўсыныстар осы Кодекстiѕ 43-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес ќарау жјне ќорытынды јзiрлеу їшiн комиссияєа берiледi.
      2. Комиссияныѕ ќорытындысы негiзiнде жерге орналастыру жобасы жјне жер учаскесiне тиiстi ќўќыќ табыстау туралы облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органы, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі шешiмiнiѕ жобасы дайындалады.
      Ескерту. 45-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      46-бап. Оралмандарєа жер учаскелерiн беру
      1. Оралмандарєа ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу, баєбандыќ жјне саяжай ќўрылысы їшiн жер учаскелерiн беру ауылдыќ елдi мекендердiѕ жерiнен, ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жерден, иммиграциялыќ жер ќорыныѕ, арнайы жер ќорыныѕ жерiнен жјне босалќы жерден уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєымен жїзеге асырылады.
      2. Оралмандарєа тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн жер учаскелерiн беру ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жерден, арнайы жер ќорыныѕ, иммиграциялыќ жер ќорыныѕ жерiнен жјне босалќы жерден уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен жїзеге асырылады.
      3. Берiлген жер учаскелерi Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыєын алєаннан кейiн осы Кодексте белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда олардыѕ жеке меншiгiне ґтедi.
      4. Оралмандарєа берiлетiн жер учаскелерiне осы Кодекстiѕ 48-бабыныѕ нормалары ќолданылмайды.
      Ескерту. 46-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 (1-тармаќтыѕ орыс тіліндегі мјтініне ґзгеріс енгізілді, ќазаќ тіліндегі мјтіні ґзгермейді) Заѕымен.
      47-бап. Мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерiне
               ќўќыќтар алу
      1. Жер учаскелерiн алуєа ќўќыєы бар азаматтардыѕ жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалардыѕ меншiгiне мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерiн жеке меншiкке беру ґтеулi негiзде жїзеге асырылады.
      Жер учаскелерiн азаматтардыѕ жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалардыѕ меншiгiне беру осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде кґзделген жаєдайларда тегiн жїзеге асырылуы мїмкiн.
      2. Жер учаскесiн сатып алуєа мїдделi тўлєалар жер учаскесi орналасќан жердегi облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органына, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкіміне ґтiнiм бередi, ол ґтiнiм жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсатына ќарай осы Кодекстiѕ 43-45-баптарында белгiленген тјртiппен ќаралады.
      3. Жеке немесе мемлекеттiк емес заѕды тўлєа бўрын ґзiне жер пайдалануєа берiлген жер учаскесiн жеке меншiкке сатып алуєа ниет бiлдiрген жаєдайда, осы тўлєа облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органына, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкіміне ґтiнiш бередi.
      Ґтiнiшке:
      жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжаты немесе ќўжаттыѕ нотариат кујландырєан кґшiрмесi;
      салыќ тґлеушi кујлiгiнiѕ кґшiрмесi;
      бюджеттiѕ алдында берешегi бар немесе жоќ екендiгi (жер салыєы жјне (немесе) жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысы) туралы салыќ органыныѕ аныќтамасы;
      жер учаскесiмен мјмiле жасасуєа кедергi келтiретiн ауыртпалыќтардыѕ жоќ екендiгi туралы жылжымайтын мїлiк орталыєынан аныќтама;
      заѕды тўлєаны мемлекеттiк тiркеу туралы кујлiктiѕ кґшiрмесi ќоса берiледi.
      Жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы жер учаскесін кадастрлыќ ќўжаттама бойынша сјйкестендіреді, жер учаскесініѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўнын бекітеді жјне жер учаскесіне жеке меншік ќўќыєын беру туралы шешімніѕ жобасын дайындайды.
      Жер учаскесiн меншiкке беру туралы шешiм жер пайдаланушы жергiлiктi атќарушы органєа жазбаша нысанда ґтiнiш берген кїннен бастап бiр ай мерзiмде ќабылдануєа тиiс.
     Жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы сатып алушымен жер учаскесін сатып алу-сату шартын жасасады жјне оєан ќол ќояды.
     4. Жер учаскесiн алєан сатып алушы шартта белгiленген мерзiмде тґлемаќы жасау жґнiндегi мiндеттемелердi орындамаєан жаєдайда, сатушы берiлген жер учаскесiнiѕ тґлемаќысын немесе сол жер учаскесiн ќайтарып берудi талап етуге ќўќылы.
     Сатып алушы берiлген жер учаскесiне тґлемаќы жасау жґнiндегi мiндеттемелердi шартта белгiленген мерзiмде орындамаєан жаєдайда јрi шартта ґзгеше кґзделмесе, учаскеге тґлемаќы жасалуєа тиiстi кїннен бастап сатып алушы тґлемаќыны жасаєан кїнге дейiнгi мерзiмi ґткен сомаєа тўраќсыздыќ айыбы тґленуге тиiс. Тўраќсыздыќ айыбыныѕ мґлшерi Ќазаќстан Республикасы Ўлттыќ Банкiнiѕ ќайта ќаржыландыру ресми ставкасы негiзге алына отырып есептеледi.
     5. Жер учаскесiн сатып алу-сату шарты жјне жер учаскесiнiѕ сатып алу баєасын тґлеу туралы ќўжат жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаты беру їшiн негiз болып табылады.
     Жер учаскесiн тґлеу мерзiмiн ўзартып сатќан кезде, сатып алушыєа сатып алу-сату шарты негiзiнде берiлетiн жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжатына, учаскенi кепiлге берудi ќоспаєанда, мјмiле жасасуєа тыйым салынатыны туралы тиiстi жазба жасалады.
      Ескерту. 47-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      48-бап. Мемлекеттiк меншiктегi жер учаскелерiне
               ќўќыќтарды сауда-саттыќта (конкурстарда,
               аукциондарда) алу
      1. Жер учаскесі немесе жер учаскесін жалдау ќўќыєы:
      1) инвестициялыќ стратегиялыќ жобаларды іске асыру їшін;
      2) халыќаралыќ шарттарєа сјйкес шет мемлекеттерге жјне халыќаралыќ ўйымдарєа;
      3) Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік жер пайдаланушыларына;
      4) мемлекеттік органдар ґткізетін объектілерді салу жґніндегі конкурстарды (тендерлерді) жеѕіп алєан тўлєаларєа жјне мўндай ќўрылыс тікелей аталєан тўлєаларєа жер учаскесін беруді талап еткен кезде;
      5) жеке жјне заѕды тўлєаларєа оларєа меншік ќўќыєымен жјне (немесе) ґзге де заттай ќўќыќпен тиесілі їйлерді (ќўрылыстарды, єимараттарды) пайдалану жјне ўстау їшін, оныѕ ішінде іргелес аумаќтаєы їйлерді (ќўрылыстарды, єимараттарды) Ќазаќстан Республикасыныѕ сјулет, ќала ќўрылысы жјне ќўрылыс ќызметі туралы заѕнамасында белгіленген тјртіппен бекітілген сјулет-ќала ќўрылысы жјне (немесе) ќўрылыс ќўжаттамасына сјйкес кеѕейту жјне реконструкциялау їшін;
      6) кондоминиум объектісін пайдалану жјне ўстау їшін кондоминиумєа ќатысушыларєа;
      7) жайылымдыќ жјне шабындыќ алќаптарды халыќтыѕ жеке ауласын ўстау, сондай-аќ баќша ґсіру жґніндегі мўќтажын ќанаєаттандыру маќсатында пайдалану їшін;
      8) Ќазаќстан Республикасыныѕ жер ќойнауы жјне жер ќойнауын пайдалану туралы заѕнамасына сјйкес жасалєан келісімшарттыѕ негізінде жер ќойнауын пайдалану маќсаттары їшін;
      9) Ќазаќстан Республикасыныѕ инвестициялар туралы заѕнамасына сјйкес жасалєан келісімшарттыѕ негізінде мемлекеттік заттай гранттар ретінде;
      10) арнайы экономикалыќ аймаќтардыѕ, индустриялыќ аймаќтардыѕ жерлері ќўрамынан;
      11) теміржол, автомобиль, теѕіз жјне ішкі су, јуе, ќўбыржолы кґлігініѕ мўќтажы їшін, байланыс пен энергетика мўќтажы їшін, сондай-аќ мемлекеттік маѕызы бар ґзге де объектілерді салу їшін;
      12) халыќтыѕ мўќтажын ќанаєаттандыруєа арналєан ортаќ пайдаланудаєы объектілерге (су ќўбырлары, жылу трассалары, тазарту ќўрылыстары жјне басќа да инженерлік-коммуникациялыќ желілер мен жїйелер), сондай-аќ осы Кодекстіѕ 107-бабы 3-тармаєыныѕ 10) тармаќшасына сјйкес арнайы маќсаттаєы объектілерге;
      13) осы Кодекстіѕ 121-бабына сјйкес жерді ерекше шарттармен пайдалану аймаќтарын белгілеу їшін;
      14) осы Кодекстіѕ 9-бабыныѕ 3-тармаєына сјйкес ґзіндік ќосалќы шаруашылыќ жїргізу, баєбандыќ, жеке тўрєын їй жјне саяжай ќўрылыстары їшін;
      15) мемлекеттік жјне ґѕірлік баєдарламаларда кґзделген объектілерді салу, мемлекеттік мїдделерді жјне ќоєамдыќ маѕызды маќсаттарєа ќол жеткізуді ќамтамасыз ететін инвестициялыќ жобалар їшін;
      16) осы Кодекстіѕ 9-бабыныѕ 3-тармаєына сјйкес халыќаралыќ ќатысуы бар єылыми орталыќтар мен отандыќ ґнеркјсіп орындарына;
      17) концессиялыќ жобаларды іске асыру їшін концессионерлерге;
      18) инвестициялыќ жјне инновациялыќ жобаларды іске асыру їшін ўлттыќ компания мјртебесі бар јлеуметтік-кјсіпкерлік корпорацияларєа берілетін жаєдайларды ќоспаєанда, мемлекеттік меншіктегі жјне жер пайдалануєа берілмеген жер учаскелерін немесе жер учаскелерін жалдау ќўќыєын беру сауда-саттыќтарда (конкурстарда, аукциондарда) жїзеге асырылады.
      Уаќытша жер пайдалану мерзімі аяќталып келе жатќан ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелері уаќытша жер пайдаланушы жаѕа мерзімге уаќытша жер пайдалану туралы шарт жасасудан бас тартќан жаєдайда єана сауда-саттыќќа (конкурстарєа, аукциондарєа) шыєарылады.
      2. Сауда-саттыќтыѕ (конкурстардыѕ, аукциондардыѕ) жеѕімпаздарына - шетелдіктерге жјне азаматтыєы жоќ адамдарєа тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін, орман ґсіруді, ќосалќы ауыл шаруашылыєын жїргізу їшін жер учаскелері он жылєа дейінгі мерзімге жалдау шартымен уаќытша жер пайдалануєа беріледі.
      3. Сатуєа арналєан жер учаскесі:
      жер учаскесініѕ шекарасы айќындалєаннан;
      жер учаскесініѕ нысаналы маќсаты жјне оныѕ кадастрлыќ (баєалау) ќўны аныќталєаннан;
      ќўрылыс объектілерін инженерлік-техникалыќ ќамтамасыз ету желілеріне ќосудыѕ техникалыќ шарттары аныќталєаннан;
      сауда-саттыќ (конкурстар, аукциондар) ґткізу туралы шешім ќабылданєаннан;
      сауда-саттыќ (конкурстар, аукциондар) ґткізу туралы хабарлама жарияланєаннан кейін сауда-саттыќќа шыєарылады.
      4. Жер учаскесін немесе жер учаскесін жалдау ќўќыєын сатушы ретінде жергілікті атќарушы орган ґкілдік етеді.
      Сауда-саттыќ (конкурстар, аукциондар) ўйымдастырушы ретінде меншік иесі немесе онымен жасалєан шарт негізінде јрекет етуші мамандандырылєан ўйым ґкілдік етеді.
      5. Жер учаскесініѕ меншік иесі сауда-саттыќты (конкурстарды, аукциондарды) ґткізу нысанын, сауда-саттыќ нысанасыныѕ бастапќы баєасын жјне кепілаќы сомасын белгілейді.
      6. Жер учаскесін немесе жер учаскесін жалдау ќўќыєын сату жґніндегі сауда-саттыќты (конкурстарды, аукциондарды) ўйымдастыру мен ґткізу тјртібін Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі айќындайды.
      Ескерту. 48-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2009.02.13 N 135-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 3-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
      49-бап. Мемлекет меншiгiндегi жер учаскелерiн тґлеу
               мерзiмiн ўзартып сату кезiнде оларєа
               ќўќыќтар алу
      1. Мемлекет меншiгiндегi жер учаскесiн тґлеу мерзiмiн ўзартып сату кезiнде, сатып алушы сатып алу-сату шартында белгiленген мерзiмде тґлем жасауєа тиiс.
      2. Сатып алушы тґлеу мерзiмi ўзартылып сатылєан жер учаскесi їшiн сатып алу-сату шартында белгiленген мерзiмде кезектi тґлем жасамаєан кезде, егер шартта ґзгеше кґзделмесе, сатушы шартты орындаудан бас тартуєа жјне сатылєан жер учаскесiн ќайтарып алуды талап етуге ќўќылы, бўєан сатып алушыдан алынєан тґлем сомасы жер учаскесiнiѕ сатып алу баєасыныѕ жартысынан асып тїскен жаєдай ќосылмайды.
      3. Тґлеу мерзiмi ўзартылып сатылєан жер учаскесiне ќатысты оныѕ сатып алу баєасы толыќ тґленгенге дейiн мјмiле жасасуєа тыйым салынады. Тґлеу мерзiмi ўзартылып сатылєан жер учаскесiн кепiлге салуєа оныѕ сатып алу баєасыныѕ кемiнде елу процентi тґленгеннен кейiн жол берiледi.
      4. Тґлеу мерзiмi ўзартылып сатылєан жер учаскесiмен мјмiле жасасуєа шектеулер жер учаскесiн сатып алу-сату шартында жјне жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжатында кґрсетiледi. Жер учаскесiн сатып алу баєасын тґлеу туралы ќўжат сатып алу-сату шартындаєы жјне жер учаскесiне сјйкестендіру ќўжатындаєы осы шектеудi алып тастауєа негiз болады.
      49-1-бап. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгерту
                 тјртібі
      1. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгертуді облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдары, аудандыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, кенттердіѕ, ауылдардыѕ (селолардыѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтердіѕ јкімдері ґздерініѕ осы Кодексте белгіленген жер учаскелерін беру жґніндегі ќўзыреті шегінде жїзеге асырады.
      2. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгертуге мїдделі жеке жјне заѕды тўлєалар жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органына, аудандыќ маѕызы
бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкіміне ґтініш береді.
      3. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгерту туралы ґтініш келіп тїскен кезден бастап кїнтізбелік отыз кїнге дейінгі мерзімде ќаралады.
      4. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгерту туралы шешім осы Кодекстіѕ 43-бабыныѕ 2-тармаєына сјйкес ќўрылатын комиссия ќорытындысыныѕ негізінде ќабылданады.
      5. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгертуге келісім беру не одан бас тарту туралы облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органыныѕ, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкімі шешімініѕ кґшірмесі ол ќабылданєаннан кейін жеті кїн мерзімде ґтініш берушіге тапсырылады.
      Жер учаскесініѕ нысаналы маќсатын ґзгертуден бас тарту дјлелді болуєа тиіс.
      6. Жер учаскесініѕ нысаналы маќсаты жјне (немесе) жер учаскесініѕ меншік иесі, жер пайдаланушы ґзгертілген кезде сјйкестендіру ќўжаттарын ќайта ресімдеу мерзімі кїнтізбелік он бес кїннен аспайды.
      Ескерту. 49-1-баппен толыќтырылды - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      50-бап. Жер учаскелерiн беру нормалары
      1. Азаматтар мен заѕды тўлєаларєа ауыл шаруашылыєынан басќа маќсаттар їшiн берiлетiн жер учаскелерiнiѕ мґлшерi ќызметтiѕ осы тїрлерiне жер бґлiп берудiѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен бекiтiлген нормалар бойынша не сјулет-ќала ќўрылысы жјне (немесе) ќўрылыс ќўжаттамасына сјйкес айќындалады.
      2. Осы Кодекстіѕ 48-бабыныѕ 1-тармаєына сјйкес сауда-саттыќта (конкурстарда, аукциондарда) сатуєа ўсынылатын жер учаскелерініѕ тізбесіне енгізілгендерді ќоспаєанда, жер учаскелері Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына жеке меншікке мынадай
мґлшерде тегін беріледі:
      1) ауылдыќ жерлерде ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ (їй маѕындаєы жјне егiстiк телiмдердi ќоса алєанда) жїргiзу їшiн - суарылмайтын жерде 0,25 гектар жјне суармалы жерде 0,15 гектар;
      2) жеке тўрєын їй ќўрылысы їшiн - 0,10 гектар;
      3) баєбандыќ, сондай-аќ саяжай ќўрылысы їшiн - 0,12 гектар.
      Жер учаскелерінiѕ аталєан маќсаттар їшiн ќайталап тегiн беруге жол берiлмейдi.
      Ауылдыќ елдi мекендердiѕ аумаєында бос жер болєан жаєдайда жеке тўрєын їй ќўрылысы їшiн жјне ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу їшiн жер учаскелерi осы аталєан маќсаттар їшiн кґзделген жер учаскелерiнiѕ нормалары шегiнде бiртўтас алап болып берiледi.
      3. Осы баптыѕ 2-тармаєында санамаланєан, жеке меншiкте болуы мїмкiн жер учаскелерiнiѕ шектi (еѕ жоєары) мґлшерi жергiлiктi жаєдайлар мен ерекшелiктерге ќарай облыстыќ (республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ жјне астананыѕ) ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ бiрлескен шешiмдерiмен белгiленедi.
      4. Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi облыстыќ (республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, астананыѕ) ґкiлдi жјне атќарушы органдарыныѕ бiрлескен ўсынысы негiзiнде ауыл шаруашылыєына арналєан жер учаскелерiнiѕ бiр јкiмшiлiк ауданныѕ (ќаланыѕ) аумаєындаєы шектi (еѕ жоєары) мґлшерiн белгiлейдi, олар:
      жеке меншiк ќўќыєымен Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматында шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн, Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттiк емес заѕды тўлєасында жјне оєан аффилиирленген тўлєаларда тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн болуы мїмкiн;
      уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен шетелдiктерде, азаматтыєы жоќ адамдарда жјне шетелдiк заѕды тўлєаларда тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн болуы мїмкiн.
      5. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiн ўтымды пайдалану маќсатында жергiлiктi ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ бiрлескен шешiмдерiмен суармалы жерлердi пайдалану ерекшелiктерi ескерiле отырып, суармалы жерлердегi ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiнiѕ еѕ аз мґлшерi белгiленуi мїмкiн.
      Ескерту. 50-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      51-бап. Бґлiнетiн жјне бґлiнбейтiн жер учаскелерi
      1. Жер учаскесi бґлiнетiн жјне бґлiнбейтiн болуы мїмкiн. Ґзiнiѕ нысаналы маќсатын ґзгертпей жјне ґртке ќарсы, санитарлыќ, экологиялыќ, ќўрылыстыќ жјне ґзге де мiндеттi нормалар мен ережелердi бўзбай бґлiктерге бґлуге болатын, бґлiнгеннен кейiн јрќайсысы дербес жер учаскесiн ќўрайтын жер учаскесi бґлiнетiн жер учаскесi болады, бўлай болмаєан жаєдайда ол бґлiнбейтiн болып табылады.
      2. Жер учаскесiнiѕ бґлiнбейтiндiгi сјйкестендіру ќўжатында кґрсетiледi.
      3. Жер учаскесініѕ бґлінетін бґлігімен мјмілелер жасаєан кезде, бўл бґлік белгіленген тјртіппен алдын ала дербес жер учаскесі болып бґлініп шыєарылуєа тиіс. Ќалєан жаєдайларда мјміле нысанасы оны шартта сипаттау немесе жер учаскесініѕ бґлігіне белгіленетін ќўќыќтыѕ ќолданылу аясын (жалдау, ґтеусіз пайдалану, сервитут жјне басќалары) сјйкестендіру ќўжатына енгізу арќылы айќындалуы мїмкін.
      Ескерту. 51-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.26. N 311 Заѕымен.
      52-бап. Жер учаскесiне ќўќыќ жјне онда орналасќан їйге
               (ќўрылысќа, єимаратќа) ќўќыќ
      1. Їйге (єимаратќа) меншік ќўќыєы осы Кодексте кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, аталєан їйлер (єимараттар) орналасќан жер учаскесіне заѕнамада белгіленген тјртіппен меншік ќўќыєын білдіреді. Мемлекеттік заѕды тўлєалардыѕ їйге (єимаратќа) шаруашылыќ жїргізу ќўќыєы немесе оралымды басќару ќўќыєы кґрсетілген объектілердіѕ жер учаскесіне белгіленген тјртіппен тўраќты жер пайдалану ќўќыєын білдіреді.
      Кґрсетілген ќўќыќтар бір-бірінен ажыратылмайды.
      2. Їйлерге (ќўрылыстарєа, єимараттарєа) жјне басќа да жылжымайтын мїлiкке меншiк ќўќыєы не шаруашылыќ жїргiзу ќўќыєы немесе оларды оралымды басќару ќўќыєы ауысќан жаєдайда сатып алушыєа меншiк ќўќыєы ауысады, ал осы Кодекстe белгiленген жаєдайларда бїкiл жер учаскесiне не їй (ќўрылыс, єимарат) иелiктен шыєарылєан кезде дербес жер учаскесi болып бґлiнген оныѕ белгiлi бiр бґлiгiне тўраќты немесе уаќытша ўзаќ мерзiмдi жер пайдалану ќўќыєы, немесе егер жер учаскесi бґлiнбесе немесе бґлiнбейтiндiгiне байланысты бґлiнуге жатпайтын болса, жер учаскесiне ортаќ меншiк ќўќыєындаєы немесе ортаќ жер пайдалану ќўќыєындаєы їлесi ауысады.
      Жер учаскесiн бґлген кезде їйдi (ќўрылысты, єимаратты) сатып алушыєа жер учаскесiнiѕ бґлiнетiн бґлiгi, яєни їй (ќўрылыс, єимарат) орналасќан жјне оны пайдалану їшiн ќажеттi бґлiгi бґлiп берiледi. Тараптардыѕ келiсiмi бойынша їйдi (ќўрылысты, єимаратты) сатып алушыєа жер учаскесiнiѕ їйдi (ќўрылысты, єимаратты) пайдалану жјне кїтiп-ўстау їшiн ќажет болатын бґлiгiнен їлкен бґлiгi берiлуi мїмкiн.
      Егер аталєан учаске бґлiнбейтiн болса не онда орналасќан, иелiктен шыєару нысанасы болып табылатын їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) кїтiп-ўстауєа јдейi арналєан болса, ол жылжымайтын мїлiктi сатып алушыєа толыєымен ауысады.
      3. Їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан, сондай-аќ оларды пайдалануєа арналєан жер учаскесiне меншiк ќўќыєын не тўраќты немесе уаќытша жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєаруєа - аталєан жылжымайтын мїлiктi тиiстi иелiктен шыєармайынша, сол сияќты аталєан жылжымайтын мїлiк орналасќан жер учаскесiн тиiстi иелiктен шыєармай, жылжымайтын мїлiктi иелiктен шыєаруєа жол берiлмейдi.
      4. Жер пайдаланушыныѕ ґзiне тиесiлi їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) уаќытша пайдалануєа беруi аталєан їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан жјне оларды кїтiп-ўстауєа арналєан жер учаскесiнiѕ наќ сондай мерзiмге уаќытша жер пайдалануєа берiлуiне ўласады.
      Їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан жјне оларды кїтiп-ўстауєа арналєан жер учаскесiн басќа тўлєаєа уаќытша жер пайдалануєа беруге аталєан жылжымайтын мїлiк тиiсiнше уаќытша пайдалануєа бермейiнше жол берiлмейдi.
      5. Жер пайдаланушыныѕ ґзiне тиесiлi жер пайдалану ќўќыєын басќа тўлєаларєа иелiктен айырып беруге ќўќылы болмаєан жаєдайда, егер осы Кодексте ґзгеше белгiленбесе, оныѕ сол учаскеде орналасќан їйлердi (ќўрылысты, єимаратты) иелiктен айыруєа ќўќыєы жоќ.
      6. Уаќытша жер пайдаланушы жер учаскесi меншiк иесiнiѕ рўќсатымен жјне тиiстi ќызметтердiѕ келiсiмдерi болєан жаєдайда жер учаскесiне тўрєызылєан їйлерге (ќўрылыстарєа, єимараттарєа) осы Кодекстiѕ 64-бабы 1-тармаєыныѕ 5) тармаќшасында белгiленген тјртiппен меншiк ќўќыєын алєан реттерде шарт мерзiмi аяќталєаннан кейiн жер учаскесi ќайтарылуєа тиiс. Бґтен жер учаскесiне тўрєызылєан їйлердiѕ (ќўрылыстардыѕ, єимараттардыѕ) меншiк иесi ќўќыєын iске асырудыѕ ґзге де тјртiбi тараптардыѕ келiсiмiмен белгiленуi мїмкiн.
      Ескерту. 52-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, 2007.07.26. N 311 Заѕдарымен.
      53-бап. Жер учаскесiне ортаќ меншiк немесе ортаќ
               жер пайдалану
      1. Екi немесе бiрнеше тўлєаныѕ меншiгiндегi жер учаскесi оларєа ортаќ меншiк ќўќыєымен тиесiлi болады.
      2. Жер учаскесiне ортаќ меншiк Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген реттерде учаске бґлiнбейтiн жаєдайда (осы Кодекстiѕ 51-бабы), сондай-аќ меншiк иелерi ґздерiне тиесiлi жер учаскелерiн бiр учаскеге ерiктi тїрде бiрiктiрген кезде туындайды.
      3. Жер учаскесi јрбiр меншiк иесiнiѕ їлесi аныќталєан (їлестiк меншiк) немесе їлестерi аныќталмаєан (бiрлескен меншiк) ортаќ меншiкте болуы мїмкiн.
      4. Ортаќ жер пайдалану ќўќыєы осы баптыѕ 1, 2, 3-тармаќтарында кґзделген негiздерде туындайды.
      5. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, жер учаскесiне ортаќ їлестiк меншiктегi немесе ортаќ їлестiк жер пайдаланудаєы жер їлестерi жерге ќатысты ќўќыќтар мен мiндеттердiѕ дербес объектiсi болып табылады.
      6. Ортаќ меншiктегi (ортаќ жер пайдаланудаєы) жер учаскесiн пайдалану тјртiбi ортаќ меншiкке (ортаќ жер пайдалануєа) ќатысушылар арасындаєы шартпен белгiленедi. Олардыѕ арасында келiсiмге ќол жеткiзiлмеген жаєдайда пайдалану тјртiбiн сот айќындайды. Жер учаскесiн пайдалану тјртiбi туралы ќатысушылардыѕ келiсiмi немесе соттыѕ шешiмi жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды мемлекеттiк тiркеудi жїзеге асыратын органда тiркелуге тиiс.
      54-бап. Ортаќ меншiктегi немесе ортаќ жер пайдаланудаєы
               ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскесiн
               пайдалану тјртiбi
      1. Ортаќ меншiктегi (ортаќ жер пайдаланудаєы) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскесiн пайдалану тјртiбiн їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ жалпы жиналысы ќабылдайды. Yлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ алдаєы жиналысы туралы хабарлама оныѕ ґткiзiлетiн кїнiнен бiр айдан кешiктiрiлмей жазбаша тїрде ќолхат алу арќылы жїргiзiледi.
      2. Тиiсiнше хабарланєан жаєдайда їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ немесе олардыѕ ґкiлдерiнiѕ кемiнде 50%-i ќатысќан кезде жиналыстыѕ ќўќыќтыќ кїшi бар деп саналады. Шешiм їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ жиналысына ќатысып отырєандардыѕ жай кґпшiлiк даусымен ќабылданып, хаттамамен ресiмделедi. Хаттамаєа їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ немесе олардыѕ ґкiлдерiнiѕ ќатысып отырєандарыныѕ барлыєы ќол ќояды.
      55-бап. Ортаќ їлестiк меншiктегi ауыл шаруашылыєы
               маќсатындаєы жер їлестерiмен жасалатын
              мјмiлелер
      1. Ортаќ їлестiк меншiк ќўќыєындаєы їлестi иелiктен шыєаруєа баєытталєан мјмiлелер жасасу кезiнде жер учаскесiн жер їлестерi есебiне бґлiп шыєару талап етiлмейдi.
      2. Жер їлесiн сатушы ґз їлесiн бґгде тўлєаєа сатќысы келетiнi туралы ниетiн їлестiк меншiктiѕ ќалєан ќатысушыларын, оныѕ сатылу баєасын жјне басќа да жаєдайларын кґрсете отырып, жазбаша тїрде хабардар етуге мiндеттi.
      Егер їлестiк меншiктiѕ ќалєан ќатысушылары жазбаша хабарламадан кейiнгi бiр ай iшiнде сатылатын їлестi сатып алудан бас тартса немесе сатып алмаса, сатушы ґз їлесiн кез келген тўлєаєа сатуєа ќўќылы.
      56-бап. Ортаќ їлестiк меншiктегi немесе ортаќ їлестiк
               жер пайдаланудаєы жер їлесiн айќындау тјртiбi
      1. Егер учаскеге ортаќ їлестiк меншiкке (ортаќ їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ жер їлестерiнiѕ мґлшерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдары негiзiнде айќындау мїмкiн болмаса жјне оныѕ барлыќ ќатысушыларыныѕ келiсiмiмен белгiленбесе, жер їлестерi теѕ болып есептеледi.
      2. Ортаќ їлестiк меншiкке (ортаќ їлестiк жер пайдалануєа) барлыќ ќатысушылардыѕ келiсiмiмен олардыѕ јрќайсысыныѕ ортаќ жер учаскесiн сатып алуєа жјне игеруге ќосќан салымына ќарай олардыѕ жер їлестерiн айќындау мен ґзгерту тјртiбi белгiленуi мїмкiн.
      57-бап. Ортаќ їлестiк меншiктегi (ортаќ їлестiк жер
               пайдаланудаєы) жер учаскесiн бґлісу жјне одан
               їлестi бґлiп шыєару
      1. Ортаќ їлестiк меншiкке (ортаќ їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылар ортаќ жер учаскесiн бґлудiѕ јдiсi мен талаптары жґнiнде келiсiмге келе алмаєан жаєдайда, јрбiр ќатысушы ортаќ жер учаскесiнен ґзiнiѕ жер їлесiн наќтылы (белгiлi бiр жерде) бґлiп шыєаруды талап етуге ќўќылы, бўєан осы Кодекстiѕ 62-бабыныѕ 2-тармаєында кґзделген жаєдайлар жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде белгiленген басќа да жаєдайлар ќосылмайды.
      2. Егер жер їлесiн наќтылы бґлiп шыєаруєа Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде жол берiлмесе немесе жер учаскесiне жјне онымен тыєыз байланысты нјрсенiѕ бјрiне ґлшеусiз залал келтiрмей жасауы мїмкiн болмаса, бґлiнiп шыєатын меншiк иесiнiѕ (жер пайдаланушыныѕ) ортаќ їлестiк меншiктiѕ (ортаќ жер пайдаланудыѕ) басќа ќатысушыларына ґзiнiѕ жер їлесiнiѕ ќўнын тґлетуге, не оны осы Кодекстiѕ 55-бабыныѕ 2-тармаєында белгiленген ережелерге сјйкес басќa тўлєаєа сатуєа ќўќыєы бар, бўєан жер їлесi кондоминиум объектiсiнiѕ ќўрамында болатын жаєдай ќосылмайды.
      58-бап. Ортаќ бiрлескен меншiктегi (ортаќ бiрлескен
               жер пайдаланудаєы) жер учаскесiн бґлiсу
      1. Ортаќ бiрлескен меншiктегi (ортаќ бiрлескен жер пайдаланудаєы) жер учаскесiн бґлу јрбiр ќатысушыныѕ жер їлесi алдын ала аныќталєан жаєдайда жїзеге асырылуы мїмкiн.
      2. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде немесе ќатысушылардыѕ келiсiмiнде ґзгеше кґзделмесе, ортаќ бiрлескен меншiктегi (ортаќ бiрлесiп жер пайдаланудаєы) жер учаскесiн бґлу кезiнде ќатысушылардыѕ јрќайсысыныѕ їлесi теѕ болып есептеледi.
      3. Ортаќ бiрлескен меншiктегi (ортаќ бiрлескен жер пайдаланудаєы) жер учаскесiн бґлудiѕ шарттары мен тјртiбi, ќатысушылар арасындаєы ќатынастардыѕ мјнiнен ґзгеше туындамайтындыќтан, осы Кодекстiѕ 56 жјне 57-баптарына сјйкес айќындалады.
      59-бап. Бґлiнбейтiн деп танылєан жер учаскесiн
               бґлуге жол берiлмейтiндiгi
      1. Егер жер учаскесi осы Кодекстiѕ 51-бабына сјйкес бґлiнбейтiн болып танылса, оны бґлуге жјне одан жер їлесiн наќтылы бґлiп шыєаруєа жол берiлмейдi.
      2. Бўл жаєдайда їлестiк немесе бiрлескен меншiктiѕ (жер пайдаланудыѕ) бґлiнiп шыєатын ќатысушысыныѕ жер учаскесiне ортаќ меншiктiѕ (ортаќ жер пайдаланудыѕ) басќа ќатысушыларына ґзiнiѕ жер їлесiнiѕ ќўнын тґлеткiзуге не оны осы Кодекстiѕ 55-бабыныѕ 2-тармаєында белгiленген ережелерге сјйкес басќа тўлєаєа сатуєа ќўќыєы бар, бўєан кондоминиум объектiлерi ќосылмайды.
      60-бап. Жер учаскесiне ерлi-зайыптылардыѕ ортаќ меншiгi
      1. Ерлi-зайыптыларєа тиесiлi жер учаскелерiне меншiк ќўќыєыныѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ ќўќыќтыќ режимi ерлi-зайыптылар арасындаєы мїлiктiк ќатынастарды реттейтiн Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ жјне неке-отбасы заѕдарында кґзделген нормаларєа сјйкес айќындалады.
      2. Ерлi-зайыптыларєа олар некеге тўрєанєа дейiн тиесiлi болєан, сондай-аќ олардыѕ мўрагерлiк тјртiбiмен сыйєа алєан жер учаскелерi мен жер їлестерi олардыѕ јрќайсысыныѕ меншiгiнде (жер пайдалануында) болады.
      Егер ерлi-зайыптылардыѕ некеде тўрєан кезiнде олардыѕ ортаќ мїлкi есебiнен осы жер учаскелерiнiѕ ќўнын едјуiр арттыратын салымдар жїргiзiлгенi аныќталса, ерлi-зайыптылар арасындаєы шартта ґзгеше кґзделмесе, ерлi-зайыптылардыѕ јрќайсысыныѕ жер учаскелерi олардыѕ бiрлескен меншiгi (бiрлесiп жер пайдалануы) болып танылуы мїмкiн.
      3. Жер учаскесiн бґлу кезiнде ерлi-зайыптылардыѕ бiрлескен меншiктегi (бiрлесiп жер пайдалануындаєы) їлестерiн айќындау тјртiбi осы Кодекстiѕ 58-бабында белгiленедi.
      61-бап. Ортаќ жер учаскесiндегi жылжымайтын мїлiкке
               меншiк ќўќыєы
      1. Ортаќ жер учаскесiндегi жылжымайтын мїлiктiѕ меншiк иесiнiѕ осы жылжымайтын мїлiктi ґз ќалауы бойынша иеленуге, пайдалануєа жјне оєан билiк етуге, соныѕ iшiнде ортаќ жер учаскесiн пайдаланудыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiсiнде немесе шартта белгiленген талаптарына ќайшы келмесе, тиiстi їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) бўзуєа ќўќыєы бар.
      2. Ортаќ жер учаскесiндегi жылжымайтын мїлiкке меншiк ќўќыєы басќа тўлєаєа ауысќан кезде, егер осы Кодексте ґзгеше белгiленбесе, ол тўлєа жер учаскесiне ќўќыќты жылжымайтын мїлiктiѕ бўрынєы меншiк иесiнде болєан кґлемiнде алады.
      62-бап. Бiрнеше пјтерi жјне (немесе) кiсi тўрмайтын
               їй-жайлары бар їйдiѕ жанындаєы жјне
               кондоминиумныѕ басќа да объектiлерiндегi
               жер учаскесiне ќўќыќ
      1. Кґп пјтерлi їйдi немесе кондоминиумныѕ ґзге де объектiсiн орналастыру, пайдалану, кїтiп-ўстау їшiн ќажеттi жер учаскесi кондоминиум объектiсiнiѕ ќўрамындаєы їй-жайлардыѕ меншiк иелерiнiѕ ортаќ їлестiк меншiгiне белгiленген тјртiппен ґтедi.
      Егер осы Кодексте ґзгеше белгiленбесе, ґздерiне їй-жайлар шаруашылыќ жїргiзу ќўќыєымен немесе оралымды басќару ќўќыєымен тиесiлi болатын кондоминиум ќатысушылары - мемлекеттiк жер пайдаланушылар жер учаскелерiне ортаќ тўраќты жер пайдалану ќўќыєын белгiленген тјртiппен алады.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында жер учаскелерi меншiк ќўќыєымен немесе тўраќты жер пайдалану ќўќыєымен тиесiлi бола алмайтын кондоминиум ќатысушыларыныѕ жер учаскесiне ќўќыєы осы Кодекстiѕ 6-бабыныѕ 7-тармаєына сјйкес айќындалады.
      Кондоминиум объектiсiнiѕ ќўрамына кiретiн жер учаскесiн бґлiсуге кондоминиумєа барлыќ ќатысушылардыѕ жазбаша келiсiмiмен, санитарлыќ-гигиеналыќ, экологиялыќ, ґртке ќарсы, ќўрылыс жјне басќа да нормалар саќталєан жаєдайда жол берiледi.
      2. Їй-жайдыѕ јрбiр меншiк иесiнiѕ (ґзге де ќўќыќ иесiнiѕ) ортаќ мїлiктегi їлесi оєан тиесiлi їй-жайєа бґлек (дербес) меншiктен (ґзге де заттыќ ќўќыќтан) ажыратылмайды. Егер кондоминиум ќатысушыларыныѕ келiсiмiнде ґзгеше белгiленбесе, їлестiѕ мґлшерi бґлек (дербес) меншiктегi (ґзге де заттыќ ќўќыќтаєы) тўрєын їй-жайдыѕ пайдалы алаѕы мен тўрєын емес їй-жай алаѕыныѕ осы кондоминиум объектiсiндегi барлыќ тўрєын їй-жайлардыѕ пайдалы кґлемiнiѕ жјне барлыќ кiсi тўрмайтын їй-жайлар алаѕдарыныѕ жиынтыєына ќатынасымен айќындалады. Мўндай їлестi наќтылы бґлiп шыєаруєа болмайды (мiнсiз їлес).
      Їйдiѕ iргетасынан тыс (шегiнен тыс) орналасќан жер учаскесiн пайдалану тјртiбi кондоминиум ќатысушыларыныѕ келiсiмiмен, ќоєамдыќ мїдделердi, санитарлыќ-гигиеналыќ, экологиялыќ, ґртке ќарсы, ќала ќўрылысы жјне басќа да нормаларыныѕ саќталуы шартымен айќындалады.
      3. Yй (ќўрылыс, єимарат) жанындаєы жер учаскесi, бўл жер учаскесi їйдiѕ (ќўрылыстыѕ, єимараттыѕ) ќаѕќасынан тыс орналасатын жјне оны пайдалану кондоминиум объектiсiнiѕ ќўрамына кiретiн жер учаскесiн пайдалану талаптарына, сондай-аќ санитарлыќ-гигиеналыќ, экологиялыќ, ґртке ќарсы, ќўрылыс жјне басќа нормаларєа ќайшы келмейтiн жаєдайларда, кiсi тўрмайтын їй-жайлардыѕ жўмыс iстеуiнiѕ технологиялыќ ќажеттерiн ќамтамасыз ету керек болєан кездерде кондоминиум ќатысушыларыныѕ бґлек меншiгiне берiлуi мїмкiн.
      4. Пјтерге (їй-жайєа) меншiк ќўќыєыныѕ басќа тўлєаєа ауысуы жер учаскесiне (жер учаскелерiне) ќўќыќтаєы тиiстi їлестiѕ пјтердi (їй-жайды) алушыєа ауысуына ўласады.
      5. Ортаќ меншiктi басќару жјне оны пайдалану, бїкiл їйдi (їй-жайды, ќўрылысты, єимаратты) жјне їй жанындаєы жер учаскесiн (жер учаскелерiн) тиiсiнше кїтiп-ўстау їшiн кондоминиумєа ќатысушылар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес кондоминиум объектiсiн басќару нысанын таѕдап алады.
      6. Кондоминиумєа ќатысушылардыѕ ортаќ меншiгiндегi (ортаќ жер пайдалануындаєы) жер учаскесiне ќўќыќты сату, сондай-аќ жер їшiн аќы тґлеу Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген тјртiппен жјне жаєдайларда жїзеге асырылады.
      7. Гараж, саяжай жјне басќа тўтыну кооперативтерiнде ќатысушылардыѕ ортаќ меншiктегi жер учаскелерiне ќўќыќтарына кондоминиум туралы нормалар ќолданылады.
      63-бап. Жеке меншiктегi жер учаскесiнен жјне жер
               пайдалану ќўќыєынан ґндіріп алу
      1. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше белгiленбесе, жеке меншiктегi жер учаскесi, сондай-аќ тўраќты жјне ўзаќ мерзiмдi уаќытша жер пайдалану ќўќыєы жеке жјне заѕды тўлєалар мїлкiнiѕ ќўрамына кiредi, банкрот деп танылєан жаєдайларды ќоса алєанда, олар ґз мiндеттемелерi бойынша осы мїлiкпен жауап бередi.
      Осы Кодекстiѕ 26-бабыныѕ 2-тармаєында санамаланєан жерден, сондай-аќ мемлекеттiк жер пайдаланушыларєа тиесiлi жерден ґндiрiп алуды ќолдануєа болмайды, бўєан осы Кодекстiѕ 39-бабыныѕ 3-тармаєында кґзделген жаєдайлар ќосылмайды.
      2. Жер учаскесi мен тўраќты жјне ўзаќ мерзiмдi уаќытша жер пайдалану ќўќыєынан ґндiрiп алу Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ жјне азаматтыќ iс жїргiзу заѕдарында белгiленген тјртiппен жїргiзiледi жјне ол жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды мемлекеттiк тiркеудi жїзеге асыратын органда тiркеледi.
6-тарау. Жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер
пайдаланушылардыѕ жер учаскелерін пайдалану кезіндегі
ќўќыќтары мен міндеттері
      64-бап. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер
               пайдаланушылардыѕ жер учаскелерiн пайдалануєа
               ќўќыќтары
      1. Егер осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, жер учаскелерi меншiк иелерi мен  жер пайдаланушылардыѕ:
      1) жер учаскесiн оныѕ нысанасынан туындайтын маќсатта пайдалана отырып, жерде дербес шаруашылыќ жїргiзу;
      2) ауыл шаруашылыєы жјне ґзге де даќылдар мен екпелер себу мен отырєызуєа, ґндiрiлген ауыл шаруашылыєы ґнiмi мен жер учаскесiн пайдалану нјтижесiнде алынєан ґзге де ґнiмге жјне оны ґткiзуден тїскен табысќа меншiк, шаруашылыќ жїргiзу, оралымды басќару;
      3) ґз шаруашылыєыныѕ ќажеттерi їшiн жер учаскесiнде бар ќўмды, сазды, ќиыршыќ тасты жјне басќа да кеѕ таралєан пайдалы ќазбаларды, шымтезектi, екпелердi, жер їстi жјне жер асты суларын, кейiннен мјмiлелер жасасу ниетiн кґздемей, белгiленген тјртiппен пайдалану, сондай-аќ жердiѕ ґзге де пайдалы ќасиеттерiн пайдалану;
      4) жер учаскесi мемлекет мўќтажы їшiн мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан, соныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан жаєдайда келтiрiлген шыєынды толыќ кґлемiнде ґтетiп алу;
      5) жердi аймаќтарєа бґлудi ескере отырып, меншiк, шаруашылыќ жїргiзу, оралымды басќару ќўќыєымен жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсатына сјйкестiкте тўрєын їйлер, ґндiрiстiк, тўрмыстыќ жјне ґзге де їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) салу;
      6) белгiленген ќўрылыс, экологиялыќ, санитарлыќ-гигиеналыќ жјне ґзге де арнаулы талаптарєа сјйкес суландыру, ќўрєату жјне ґзге де мелиорациялыќ жўмыстар жїргiзу, тоєандар мен ґзге де су айдындарын жасау ќўќыєы бар.
      2. Уаќытша жер пайдаланушылар їшiн осы баптыѕ 1-тармаєыныѕ 2), 3), 5) жјне 6) тармаќшаларында кґзделген ґкiлеттiктер жер учаскесiн беру актiсiмен немесе жалдау шартымен (уаќытша ґтеусіз жер пайдалану туралы шартпен) шектелуi мїмкiн.
      Ескерту. 64-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      65-бап. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер
               пайдаланушылардыѕ жер учаскелерiн пайдалану
               жґнiндегi мiндеттерi
      1. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар:
      1) жердi оныѕ нысаналы маќсатына сјйкес, ал уаќытша жер пайдалану кезiнде - жер учаскесiн беру актiсiне немесе жалдау шартына (ґтеусiз уаќытша жер пайдалану шартына) сјйкес пайдалануєа;
      2) санитарлыќ жјне экологиялыќ талаптарєа сјйкес ґндiрiс технологияларын ќолдануєа, ґздерi жїзеге асыратын шаруашылыќ жјне ґзге де ќызмет нјтижесiнде халыќтыѕ денсаулыєы мен ќоршаєан ортаєа зиян келтiруге, санитарлыќ-эпидемиологиялыќ, радиациялыќ жјне экологиялыќ жаєдайдыѕ нашарлауына жол бермеуге;
      3) осы Кодекстiѕ 140-бабында кґзделген жердi ќорєау жґнiндегi iс-шараларды жїзеге асыруєа;
      4) жер салыєын, жер учаскелерiн пайдалану тґлемаќысын жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдары мен шартта кґзделген басќа да тґлемдердi уаќтылы тґлеуге;
      5) жануарлар дїниесiн, орман, су жјне басќа да табиєи ресурстарды пайдалану тјртiбiн саќтауєа, жер учаскесiнде орналасќан, Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес мемлекет ќорєауындаєы тарихи-мјдени мўра объектілері мен басќа да объектiлердi ќорєауды ќамтамасыз етуге;
      6) жер учаскесiнде шаруашылыќ жјне ґзге де ќызметтi жїзеге асыру кезiнде ќўрылыс, экологиялыќ, санитарлыќ-гигиеналыќ жјне ґзге де арнаулы талаптарды (нормаларды, ережелердi, нормативтердi) саќтауєа;
      7) мемлекеттiк органдарєа Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарында белгiленген жердiѕ жай-кїйi мен пайдаланылуы туралы мјлiметтердi уаќтылы табыс етiп отыруєа;
      8) басќа меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтарын бўзбауєа;
      9) топыраќтыѕ ластануына, ќоќыстануына, тозуына жјне оныѕ ќўнарлылыєыныѕ нашарлауына, сондай-аќ топыраќтыѕ ќўнарлы ќабатын сыдырып алу ќўнарлы ќабаттыѕ бiржола жоєалуын болєызбау їшiн ќажет болєан жаєдайларды ќоспаєанда, басќа тўлєаларєа сату немесе беру маќсатымен оны сыдырып алуєа жол бермеуге;
      10) осы Кодексте кґзделген тјртiппен сервитуттар берудi ќамтамасыз етуге;
      11) ґздерiнiѕ меншiгi болып табылмайтын аныќталєан ґндiрiс пен тўтыну ќалдыќтары туралы жергiлiктi атќарушы органдарєа хабарлауєа мiндеттi.
      2. Уаќытша жер пайдаланушылардыѕ уаќытша жер пайдалану туралы шарттарда кґзделген басќа да мiндеттерi болуы мїмкiн.
      3. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен учаскенiѕ жер пайдаланушыларына, егер осы Кодексте ґзгеше кґзделмесе, жер учаскесiне ауыртпалыќтар салатын барлыќ мiндеттер (оны маќсаты бойынша пайдалану, сервитуттар беру, салыќтар мен ґзге де мiндеттi тґлемдер тґлеу жјне басќалар) жїктеледi.
      4. Жер учаскесiн пайдаланудыѕ нысаналы маќсаты мен режимiн, сервитуттар мен нормативтiк ќўќыќтыќ актiлер негiзiнде белгiленген басќа да пайдалану талаптарын жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ ґз бетiнше ґзгертуiне болмайды.
      Ескерту. 65-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.01.09. N 213, 2007.07.21. N 307 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      66-бап. Осы Кодекске орай жер учаскесiне ќўќыќтар
               тиесiлi болмайтын жер учаскелерiнiѕ меншiк
               иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтары
              мен мiндеттерi
      1. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген негiздер бойынша тўлєа жер учаскесiне осы Кодексте белгiленген нормаларєа сјйкес оєан (тўлєаєа) тиесiлi болмайтын ќўќыќты алатын жаєдайларда, аталєан ќўќыќ Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕдарында белгiленген ережелер бойынша бiр жыл iшiнде иелiктен шыєарылуєа тиiс немесе аталєан мерзiмде осы Кодекске сјйкес жерге сондай субъектiге тиесiлi болатын ќўќыќ етiп ќайта ресiмделуге тиiс.
      2. Їйлердiѕ (ќўрылыстардыѕ, єимараттардыѕ) иелiктен шыєарылуына байланысты меншiктегi немесе жер пайдаланудаєы жер учаскесi иелiктен алынєан кезде, алушылар жер учаскесiне иелiктен алынатын ќўќыќ тиесiлi болмайтын тўлєаєа осы Кодекске жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiне сјйкес бўл ќўќыќты сол тўлєаєа тиесiлi болатын ќўќыќ етiп ќайта ресiмдеуге тиiс.
7-тарау. Сервитуттар
      67-бап. Сервитут туындауыныѕ негiздерi
      1. Осы Кодексте жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде кґзделген жаєдайларда меншiк иесi немесе жер пайдаланушы ґзiне меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєымен тиесiлi жер учаскесiн мїдделi жеке жјне заѕды тўлєаларєа шектеулi нысаналы пайдалану ќўќыєымен беруге мiндеттi.
      2. Бґтен жер учаскесiн шектеулi нысаналы пайдалану ќўќыєы (сервитут):
      1) тiкелей нормативтiк ќўќыќтыќ актiден;
      2) мїдделi тўлєаныѕ меншiк иесiмен немесе жер пайдаланушымен шартыныѕ негiзiнде;
      3) жергiлiктi атќарушы органныѕ актiсi негiзiнде;
      4) сот шешiмi негiзiнде;
      5) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген ґзге де жаєдайларда туындауы мїмкiн.
      3. Егер нормативтiк ќўќыќтыќ актiде мїдделi тўлєаныѕ меншiк иесiмен немесе жер пайдаланушымен шарты негiзiнде сервитут белгiлеу кґзделсе, олардыѕ мўндай шарт жасасудан немесе меншiк иесi немесе жер пайдаланушы ќоятын шарттыѕ талаптарынан бас тартуына мїдделi тўлєа меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа талап-арыз беруi арќылы сот тјртiбiмен дауласа алады.
      4. Егер нормативтiк ќўќыќтыќ актiде жергiлiктi атќарушы органныѕ актiсi негiзiнде сервитут белгiлеу кґзделсе, сервитут белгiлеуге мїдделi тўлєа, меншiк иесi немесе жер пайдаланушы бўл актiге сот тјртiбiмен шаєымдана алады.
      68-бап. Жеке тўлєаныѕ бґтен жер учаскелерiнде болу жјне
               солар арќылы ґту ќўќыєы
      1. Жеке тўлєалардыѕ жалпы жўрттыѕ кiруiне жабыќ емес жер учаскелерiнде еркiн, ќандай да бiр рўќсатсыз болуєа ќўќыєы бар.
      2. Егер бiреудiѕ жеке меншiгiндегi немесе жер пайдалануындаєы жер учаскесi ќоршалмаєан болса немесе жеке меншiк иесi немесе жер пайдаланушы учаскеге ґзiнiѕ рўќсатынсыз кiруге болмайтынын ґзге де јдiспен белгiлеп ќоймаса, егер бўл жеке меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа зиян келтiрмейтiн болса, осы учаске арќылы кез келген адам ґте алады.
      69-бап. Кґршi немесе ґзге де жер учаскесiн шектеулi
               пайдалану ќўќыєы
      1. Жеке меншiк иесi немесе жер пайдаланушы - кґршi жер учаскесiне жеке меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ субъектiсiнен, ал ќажет болєан жаєдайда ґзге учаскеге де жеке меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ субъектiлерiнен осы учаскелердi шектеулi пайдалану ќўќыєын (жекеше сервитут) табыстауды талап етуге ќўќылы.
      2. Кґршi немесе ґзге де жер учаскесiн шектеулi пайдалану ќўќыєы (жекеше сервитут):
      1) егер жеке меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ ґз учаскесiне басќа жолмен ґтуi мїмкiн болмаса, ґте ќиын болса немесе шамадан тыс шыєындарды керек етсе, кґршi немесе ґзге де жер учаскесi арќылы жаяу жјне кґлiкпен жїрiп ґтудi;
      2) кґршi немесе ґзге де учаскеге сервитут белгiленбейiнше ќамтамасыз етуге болмайтын, электр таратудыѕ, байланыстыѕ ќажеттi желiлерiн тартуды жјне пайдалануды, сумен, субўрєышпен, жылумен жабдыќтауды, мелиорацияны жјне жеке меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ басќа да ќажеттерiн ќамтамасыз ету їшiн белгiленуi мїмкiн.
      3. Кґршi немесе ґзге де учаскеге жекеше сервитут осы учаскелерге жеке меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы субъектiлерiмен жасалатын шарт бойынша белгiленедi.
      Жер учаскесiн шектеулi ќўќыќпен пайдаланушы ќўќыќ субъектiсi жеке меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа сервитутпен байланысты келтiрiлген барлыќ шыєынды ґтеуге тиiс.
      4. Егер бўл мемлекеттiѕ жјне жергiлiктi халыќтыѕ мїдделерiн ќамтамасыз ету їшiн ќажет болєан жаєдайларда жергiлiктi атќарушы органдардыѕ нормативтiк ќўќыќтыќ актiлерiнiѕ негiзiнде жер учаскелерiн алып ќоймай, ќауымдыќ сервитуттар белгiленуi мїмкiн.
      Ќауымдыќ сервитуттар:
      1) ортаќ пайдаланудаєы объектiлерге, зираттарєа, ќорымдарєа жјне ґзге де єибадат объектiлерiне жер учаскесi арќылы жаяу немесе кґлiкпен ґту;
      2) жер учаскесiн коммуналдыќ, инженерлiк, электр жјне басќа да желiлер мен тораптарды, сондай-аќ кґлiк инфраќўрылымыныѕ объектiлерiн жґндеу маќсатында пайдалану;
      3) жер учаскесiнде межелiк жјне геодезиялыќ белгiлер мен оларєа ґту жолдарын орналастыру;
      4) су алу жјне суат;
      5) жер учаскесi арќылы мал айдап ґту;
      6) жер учаскесiн белгiленген мерзiмде жјне белгiленген тјртiппен аѕ аулау, жер учаскесiнде орналасќан тўйыќ су айдындарында балыќ аулау, жабайы ґсiмдiктердi жинау маќсатында пайдалану;
      7) iздестiру, зерттеу жјне басќа да жўмыстар жїргiзу маќсатында жер учаскесiн уаќытша пайдалану;
      8) жаєалау белдеуiне еркiн ґту;
      9) мемлекеттiк органдардыѕ шешiмiмен жер учаскесiн мјдени-кґпшiлiк iс-шаралар ґткiзуге пайдалану;
      10) ќоєамдыќ жјне мемлекеттiк мїдделерге байланысты ґзге де жаєдайлар їшiн белгiленуi мїмкiн.
      5. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше белгiленбесе, жекеше сервитут ауыртпалыєын кґтерушi жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе оныѕ жер пайдаланушысы солардыѕ мїддесiне орай сервитут белгiленген тўлєалардан мґлшерлес тґлемаќы талап етуге ќўќылы.
      6. Мемлекет меншiгiндегi жјне жер пайдалануєа берiлмеген жер учаскелерi бойынша сервитут белгiленген кезде, сервитут їшiн тґлемаќы бюджетке тїседi.
      7. Егер сервитутты белгiлеу жер учаскесiн пайдалануда елеулi ќиындыќтарєа јкеп соєатын болса, ќауымдыќ сервитут ауыртпалыєын кґтерушi жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе оныѕ жер пайдаланушысы ќауымдыќ сервитутты белгiлеген мемлекеттік органнан мґлшерлес тґлемаќы талап етуге ќўќылы.
      Ќауымдыќ сервитут белгілеу жер учаскесін пайдалану мїмкін болмай ќалатын жаєдайєа јкеп соќса, жер учаскесініѕ меншік иесі немесе жер пайдаланушы меншік немесе жер пайдалану ќўќыєы тоќтатылєан кездегі шыєынды ќауымдыќ сервитутты белгілеген
мемлекеттік органнан толыќ кґлемде ґткізе отырып, ґзінен осы жер учаскесін алып ќоюды, соныѕ ішінде сатып алу арќылы алып ќоюды не онымен ќўны теѕ жер учаскесін беруді немесе ол мїмкін болмаєан жаєдайда - басќа жер учаскесін оныѕ ќўнын немесе оєан ќўќыќтарды
жердіѕ баєасына есептеп жјне шеккен шыєындарды ґтей отырып, беруді талап етуге ќўќылы.
      Ескерту. 69-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      70-бап. Уаќытша (маусымдыќ) пайдаланылатын мал айдау
               жолдары
      1. Уаќытша (маусымдыќ) пайдаланылатын мал айдау жолдарын жеке меншiк иелерiнен немесе жер пайдаланушылардан жердi алып ќоймай, жерiнен жол ґтетiн жеке меншiк иелерiмен немесе жер пайдаланушылармен келiсе отырып, аудандыќ (аудан аумаєында) немесе облыстыќ (екi немесе одан кґп аудандардыѕ аумаєында) атќарушы органдар белгiлей алады.
      2. Мал иелерi малды жолмен айдап ґткен кезде келтiрiлген шыєын їшiн жеке меншiк иелерiнiѕ немесе жер пайдаланушылардыѕ алдында жауаптылыќта болады.
      71-бап. Жер учаскелерiн iздестiру жўмыстары їшiн
               пайдалану
      1. Геологиялыќ, геофизикалыќ, iздеу, геодезиялыќ, топыраќты зерттеу, геоботаникалыќ, жерге орналастыру, археологиялыќ жјне басќа да iздестiру жўмыстарын жїзеге асыратын жеке жјне заѕды тўлєалар бўл жўмыстарды жеке меншiк иелерiнен немесе жер пайдаланушылардан жер учаскелерiн алып ќоймай жїргiзе алады.
      2. Осы баптыѕ 1-тармаєында аталєан жўмыстарды жїргiзу їшiн жер учаскелерiн пайдалануєа рўќсатты, оныѕ ќолданыс мерзiмiн кґрсете отырып аудандыќ, ќалалыќ атќарушы органдар, ал егiстiкте, жаќсартылєан шабындыќтар мен жайылымдарда, кґп жылдыќ екпелер бар жерде, сондай-аќ ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар жерi мен орман ќоры жерiнде жўмыстар жїргiзу їшiн облыстыќ (республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, астананыѕ) атќарушы органдар бередi.
      3. Аталєан жўмыстарды жїргiзу мерзiмдерi, олардыѕ орны, шыєынды ґтеу жјне жердi нысаналы маќсаты бойынша пайдалануєа жарамды кїйге келтiру жґнiндегi мiндеттер, сондай-аќ басќа да жаєдайлар iздестiрушiнiѕ жеке меншiк иесiмен не жер пайдаланушымен немесе жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органымен (босалќы жерде, жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылары жоќ басќа да санаттаєы жерде) жасасќан шартында айќындалады.
      4. Іздестiру жўмыстары їшiн пайдаланылатын жер учаскелерiн тiкелей маќсаты бойынша пайдалануєа жарамды кїйге келтiру жеке меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ iздестiрушiмен арасындаєы шартта, учаскелердi маќсаты бойынша пайдалануєа жарамды кїйге келтiру жґнiндегi жўмыстар - iздестiру жўмыстарыныѕ барысында, ал бўл мїмкiн болмаєан жаєдайда жўмыстар аяќталєаннан кейiн, топыраќтыѕ тоѕдану кезеѕiн ќоспаєанда, бiр ай мерзiмнен кешiктiрiлмей жїргiзiлуге тиiс екенi ескерiле отырып айќындалады.
      Ескерту. 71-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      72-бап. Басќа да сервитуттар
      Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде немесе тараптардыѕ келiсiмiнде кґзделген жаєдайларда осы Кодексте аталєаннан басќа да сервитуттар белгiленуi мїмкiн.
      73-бап. Жер учаскесiне ќўќыќ ауысќан кезде сервитуттыѕ
               саќталуы
      1. Жер учаскесiне меншiк ќўќыєы немесе сервитутпен ауыртпалыќ салынєан жер учаскесiне жер пайдалану ќўќыєы басќа тўлєаєа ауысќан жаєдайда сервитут саќталады.
      2. Сервитут мјмiленiѕ, оныѕ iшiнде сатып алу-сатудыѕ жјне кепiлге салудыѕ дербес нысанасы бола алмайды. Сервитут басќа тўлєаларєа ќамтамасыз етiлуi їшiн сервитут белгiленген ќўќыќпен бiрге єана ауыса алады.
      74-бап. Сервитуттыѕ тоќтатылуы
      1. Сервитуттыѕ ќолданылуы ќўќыќ иесiнiѕ бас тартуы, ўзаќ уаќыт (3 жыл) пайдаланылмауы, оныѕ белгiленген мерзiмiнiѕ ґтуi нјтижесiнде, тараптар арасындаєы келiсiм негiзiнде, сот шешiмi негiзiнде жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген ґзге де негiздер бойынша тоќтатылады.
      2. Ќауымдыќ сервитут ќоєамдыќ ќажеттер їшiн белгiленiп, ол ќажеттер болмаєан жаєдайда жергiлiктi атќарушы органныѕ сервитутты жою туралы шешiм ќабылдауы арќылы тоќтатылуы мїмкiн.
      3. Сервитуттыѕ ќолданылуы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде немесе тараптардыѕ келiсiмiнде кґзделген негiздер бойынша бiржаќты тјртiппен тоќтатылады.
      4. Сервитут ќўќыќ иесiнiѕ тиiсiнше пайдаланбауына, сондай-аќ ол белгiленген негiздердiѕ болмауына байланысты жеке меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ талап етуi бойынша сот тјртiбiмен тоќтатылуы мїмкiн.
      5. Сервитут белгiлi бiр мерзiмге белгiленген жаєдайларда, егер тараптардыѕ келiсiмiнде ґзгеше белгiленбесе, оныѕ ќолданылуы белгiленген мерзiм аяќталєан соѕ тоќтатылады. Сервитут шарт негiзiнде талап етiлетiн кезге дейiн немесе белгiсiз мерзiмге белгiленген жаєдайларда сервитуттыѕ ќолданылуы сервитутпен ауыртпалыќ салынєан жылжымайтын мїлiк иесiнiѕ сервитутты тоќтату туралы талап еткен кезiнен бастап бiр ай мерзiм ґткен соѕ тоќтатылады.
      75-бап. Сервитутты тiркеу
      1. Егер осы бапта жјне жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды мемлекеттiк тiркеу туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiсiнде ґзгеше белгiленбесе, ќўќыќ иесiне бґтен жер учаскесiн шектеулi нысаналы пайдалану ќўќыєын беретiн сервитуттардыѕ туындауы, ґзгертiлуi жјне тоќтатылуы ќўќыќ кадастрында мемлекеттiк тiркелуге тиiс.
      2. Сервитутты тiркеу кезiнде, сервитуттыѕ туындауына негiз болєан ќўжаттарєа осы сервитутты берушi тўлєа кујландырєан, сервитуттыѕ ќолданылу аясыныѕ шекарасы бейнеленген жер учаскесiнiѕ жоспары ќоса берiледi. Егер сервитут барлыќ жер учаскесiне ќатысты болса, жер учаскесiнiѕ жоспарын беру талап етiлмейдi.
      3. Нормативтiк ќўќыќтыќ актiлер негiзiнде туындайтын сервитуттар, сондай-аќ жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды мемлекеттiк тiркеу туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiсiне сјйкес тiркеу объектiлерi болып табылмайтын ґзге де сервитуттар мемлекеттiк тiркеуге жатпайды.
8-тарау. Жер учаскесі мен жер пайдалану ќўќыєын
кепілге салу
      76-бап. Кепiлдiѕ мјнi
      1. Кепiл берушiге жеке меншiк ќўќыєымен немесе жер пайдалану ќўќыєымен тиесiлi жер учаскесi кепiл мјнi болуы мїмкiн.
      2. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше белгiленбесе, жер учаскесiнiѕ жјне жер пайдалану ќўќыєыныѕ кепiлiне жылжымайтын мїлiк ипотекасы туралы ережелер ќолданылады.
      3. Кепiлге салынєан жер учаскесi немесе жер пайдалану ќўќыєы осы Кодекске орай жер учаскесiне ќўќыєы жоќ тўлєаларєа ќатысты кепiл ўстаушыныѕ меншiгiне айналєан жаєдайда осы Кодекстiѕ 66-бабында белгiленген нормалар ќолданылады.
      77-бап. Жер учаскесiн жјне жер пайдалану ќўќыєын
              кепiлге салуды шектеу
      1. Жep учаскесiне немесе жер пайдалану ќўќыєына ќатысты мјмiлелер жасауєа тыйым салынєан жаєдайларда (осы Кодекстiѕ 33-бабыныѕ 2-тармаєы жјне 36-бабы) жер учаскесiн жјне жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      2. Егер жер учаскесiнiѕ бiр бґлiгiн нысаналы маќсатына сјйкес дербес учаске ретiнде пайдалану мїмкiн болмаса, жер учаскесiнiѕ бўл бґлiгiн немесе оныѕ бiр бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      Кепiлге салуєа берiлген жер учаскесiнде немесе оныѕ кепiлге салуєа берiлетiн бґлiгiнде орналасќан їйдi (ќўрылысты, єимаратты) бiр мезгiлде кепiлге салмай, бґлiнетiн жер учаскесiн тїгелдей немесе оныѕ бiр бґлiгiн не бїкiл жер учаскесiне немесе оныѕ бiр бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      Бґлiнбейтiн жер учаскесiнде орналасќан їйдi (ќўрылысты, єимаратты) бiр мезгiлде кепiлге салмай, бґлiнбейтiн жер учаскесiн немесе оєан жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      Їй (ќўрылыс, єимарат) орналасќан жјне оны пайдалану їшiн ќажеттi, бґлiнетiн жер учаскесiнiѕ бiр бґлiгiн немесе бґлiнетiн жер учаскесiнiѕ бiр бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєын ќоса кепiлге салмай, не їй (ќўрылыс, єимарат) орналасќан бїкiл бґлiнбейтiн жер учаскесiн немесе бїкiл бґлiнбейтiн жер учаскесiне жер пайдалану ќўќыєын бiр мезгiлде кепiлге салмай, ол їйдi (ќўрылысты, єимаратты) кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      Жер учаскесiнiѕ бiр бґлiгiне кепiлдi белгiлеген кезде осы Кодекстiѕ 51-бабыныѕ 3-тармаєында кґзделген талаптар саќталуєа тиiс.
      3. Жер учаскесiн жалдау нысанында ўзаќ мерзiмдi уаќытша жер пайдалану ќўќыєын жалдау шартыныѕ ќолданылу мерзiмiне кепiлге салуєа жол берiледi.
      Ќысќа мерзiмдi ґтеулi уаќытша жјне ґтеусiз уаќытша жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салуєа жол берiлмейдi.
      Ескерту. 77-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      78-бап. Їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) бар жер
              учаскесiн немесе сондай жер учаскесiне
              жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салу
      1. Бґлiнетiн жер учаскесiнде орналасќан їйдi (ќўрылысты, єимаратты) кепiлге салу, егер тараптардыѕ келiсiмiмен жер учаскесiнiѕ кґрсетiлгеннен їлкен бґлiгi немесе жер учаскесiнiѕ бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєы не бїкiл жер учаскесi немесе бїкiл жер учаскесiне жер пайдалану ќўќыєы кепiлге берiлмесе, їй (ќўрылыс, єимарат) орналасќан жјне оєан ќызмет кґрсету їшiн ќажеттi, бґлiнетiн жер учаскесiнiѕ бґлiгi немесе бґлiнетiн жер учаскесiнiѕ бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєы бiр мезгiлде кепiлге берiлетiнiн бiлдiредi.
      Бґлiнбейтiн жер учаскесiнде немесе онда орналасќан жылжымайтын мїлiкке ќызмет кґрсету їшiн арнайы белгiленген жер учаскесiнде орналасќан їйдi (ќўрылысты, єимаратты) кепiлге салу сонымен бiр мезгiлде бїкiл жер учаскесiнiѕ немесе бїкiл жер учаскесiне жер пайдалану ќўќыєыныѕ кепiлге берiлетiнiн бiлдiредi.
      Їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) кепiлге салу кезiнде тиiстi жер учаскесiнiѕ немесе оныѕ бґлiнетiн бґлiгiнiѕ не жер учаскесiне немесе оныѕ бґлiнетiн бґлiгiне жер пайдалану ќўќыєыныѕ ќўны ескерiлуге тиiс.
      2. Егер бґлiнбейтiн жер учаскесiнде ортаќ меншiктегi (ґзге де ортаќ заттыќ ќўќыќтаєы) їйлер (ќўрылыстар, єимараттар) орналасќан болса, їйдi (ќўрылысты, єимаратты) кепiлге салу сонымен бiр мезгiлде їйдi (ќўрылысты, єимаратты) орналастыру, кїтiп-ўстау жјне пайдалану їшiн ќажеттi жер учаскесiнiѕ кепiлге салынатынын бiлдiредi. Егер аталєан жаєдайларда кепiл мјнi їйдiѕ (ќўрылыстыѕ, єимараттыѕ) Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен бґлiнген бґлiгi немесе ортаќ мїлiкке ќўќыќтаєы їлес болса, кепiлге берiлген їй (ќўрылыс, єимарат) бґлiгiнiѕ кґлемiне сјйкес келетiн жер учаскесiндегi їлеске кепiл бiр мезгiлде белгiленедi. Кондоминиум объектiсiнде орналасќан їй-жайды кепiлге салу сонымен бiр мезгiлде кондоминиумєа ќатысушылар арасындаєы ќатынастарды реттейтiн Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес айќындалатын ортаќ мїлiктегi жјне жер учаскесiндегi їлестiѕ де кепiл мјнi болатынын бiлдiредi.
      3. Мемлекеттiк жер пайдаланушылар аталєан жер учаскесiнде орналасќан їйдi (ќўрылысты, єимаратты) жјне оныѕ осы їй (ќўрылыс, єимарат) орналасќан, оєан ќызмет кґрсетуге арналєан бґлiгiн кепiлге айналдырєан жаєдайда єана ґздерiне тиесiлi тўраќты жер пайдалану ќўќыєын кепiлге беруге ќўќылы (осы Кодекстiѕ 39-бабыныѕ 2-тармаєы).
      79-бап. Жер учаскелерiн жјне жер пайдалану ќўќыєын
               кепiлге салу тјртiбi
      1. Жеке меншiк ќўќыєында немесе уаќытша ґтеулi ўзаќ мерзiмдi жер пайдалану ќўќыєында жер учаскелерi бар жеке жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалар кепiлге берушi бола алады.
      Мемлекеттiк жер пайдаланушылар осы Кодексте белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда ґздерiне тиесiлi тўраќты жер пайдалану ќўќыєын кепiлге беруге ќўќылы.
      2. Жеке жјне заѕды тўлєалар кепiл ўстаушылар болуы мїмкiн.
      3. Ортаќ бiрлескен меншiктегi немесе ортаќ бiрлескен жер пайдаланудаєы бґлiнбейтiн жер учаскесiн кепiлге беруге ортаќ меншiкке немесе ортаќ жер пайдалануєа ќатысушылардыѕ барлыєыныѕ жазбаша келiсiмi болєан кезде жол берiледi.
      Жер учаскесiне ортаќ їлестiк меншiкке немесе ортаќ їлестiк жер пайдалануєа ќатысушы ґз їлесiн ортаќ меншiкке немесе ортаќ жер пайдалануєа басќа ќатысушылардыѕ келiсiмiнсiз кепiлге салуєа ќўќылы.
      4. Ортаќ меншiк ќўќыєында жер учаскелерi бар тўлєалар ортаќ меншiкке ќатысушылардыѕ жалпы жиналысыныѕ шешiмi негiзiнде жер учаскелерiн кепiлге сала алады.
      Мемлекеттен тґлеу мерзiмi ўзартылып жеке меншiкке сатып алынатын жер учаскелерiн кепiлге салуєа осы Кодекстiѕ 24-бабыныѕ 4-тармаєында белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда жол берiледi.
      5. Жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салу їшiн жеке жјне заѕды тўлєалар ыќтимал кепiл ўстаушыєа:
      жер учаскесіне ќўќыќ белгілейтін жјне сјйкестендіру ќўжаттарын;
      ортаќ бiрлескен меншiкке немесе ортаќ бiрлескен жер пайдалануєа ќатысушылардыѕ нотариаттыќ тјртіппен кујландырылєан жазбаша келiсiмiн;
      жер учаскесіне тіркелген ќўќыќтар (ќўќыќ ауыртпалыќтары) туралы ќўќыќтыќ кадастрдыѕ мјліметтері.
      Жер учаскесiнiѕ бґлiгiн немесе оєан жер пайдалану ќўќыєын кепiлге беру кезiнде жер учаскесiнiѕ жалпы жоспарында оныѕ кепiлге беруге кґзделген бґлiгi кґрсетiлуге тиiс.
      6. 
алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      7. Жер учаскесiнiѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ ќўны туралы екi жаќты келiсiмге ќол жеткiзiлген кезде, негiзгi міндеттемені ќамтамасыз ету їшiн кепiлге берушi мен кепiл ўстаушы арасында жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салу туралы шарт екi дана етiп жасалады.
      8. Ипотека туралы шартта жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын кредиторєа немесе їшiншi тўлєаларєа берудi, маќсатына сјйкес ипотека туралы шарт бойынша кепiлге салынєан меншiктегi немесе жер пайдаланудаєы жер учаскесiн кепiлге берушiнiѕ жјне (немесе) їшiншi тўлєалардыѕ оны пайдалану ќўќыќтарын шектеудi, сондай-аќ бўл учаскеден жемiс жјне табыс алуды кґздеуге болмайды.
      9. 
алып тасталды - 2007.07.06. N 279 Заѕымен
      10. Егер кепіл туралы шартта ґзгеше белгіленбесе, жер учаскесіне ќўќыќ белгілейтін жјне сјйкестендіру ќўжаттары кепіл ўстаушыєа немесе сенім білдірілген тўлєаєа беріледі.
      11. Кепіл жер учаскесі орналасќан жер бойынша жылжымайтын мїлікке ќўќыќты жјне онымен жасалатын мјмілелерді тіркейтін органдарда мемлекеттік тіркеуден ґткен кезден бастап жер учаскесін кепілге салу ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы
туындайды.
      12. Борышкер негiзгi мiндеттеменi орындамаєан жаєдайда кепiл ўстаушы Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕнамасына сјйкес ґз талаптарын ќанаєаттандыруєа ќўќылы.
      Ескерту. 79-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279, 2007.07.26. N 311 Заѕдарымен.
      80-бап. Жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын
               кепiлге салуды тiркеу
      Жер учаскесiн немесе жер пайдалану ќўќыєын кепiлге салу жылжымайтын мїлікке ќўќыќты жјне онымен жасалатын мјмілелерді тiркеу їшін белгіленген тјртiппен мемлекеттiк тiркелуге тиiс.
      Ескерту. 80-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.26. N 311 Заѕымен.
9-тарау. Жер учаскесіне меншік ќўќыєын, жер пайдалану
ќўќыєын жјне ґзге де заттыќ ќўќыќтарды тоќтату
      81-бап. Жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын немесе жер
               пайдалану ќўќыєын тоќтату негiздерi
      1. Жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы:
      1) меншiк иесi - жер учаскесiн немесе жер пайдаланушы жер пайдалану ќўќыєын иелiктен шыєарып басќа тўлєаларєа берген;
      2) меншiк иесi меншiк ќўќыєынан немесе жер пайдаланушы жер пайдалану ќўќыєынан бас тартќан;
      3) жер учаскесiне меншiк ќўќыєынан немесе жер пайдалану ќўќыєынан Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген ґзге де жаєдайларда айырылєан ретте тоќтатылады.
      2. Меншiк иесiнен, сатып алуды ќоса алєанда, жер учаскесiн жјне жер пайдаланушыдан жер пайдалану ќўќыєын олардыѕ келісімінсіз алып ќоюєа:
      1) меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ мiндеттемелерi бойынша жер учаскесiнен немесе жер пайдалану ќўќыєынан ґндiрiп алу жїргiзiлген;
      2) жер учаскесі мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан, оныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан;
      3) осы Кодекстiѕ 92 жјне 93-баптарында кґзделген жаєдайларда, маќсатына сай пайдаланылмай отырєан немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарын бўза отырып пайдаланылып жїрген жер учаскесi меншiк иесiнен немесе жер пайдаланушыдан мјжбїрлеп алып ќойылєан;
      4) радиоактивті ластануєа ўшыраєан жер учаскесі оныѕ меншік иесінен немесе жер пайдаланушыдан, ќўны теѕ жер учаскесі беріле отырып, мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан;
      5) тјркiленген реттен басќа жаєдайларда жол берiлмейдi.
      3. Жер пайдалану ќўќыєы бўдан басќа да мынадай негiздер бойынша тоќтатылуы мїмкiн:
      1) учаске берiлген мерзiмнiѕ ґтуi;
      2) жер учаскесi кепiлде тўрєан жаєдайларды ќоспаєанда, жер учаскесiн жалєа беру шартыныѕ немесе ґтеусiз уаќытша жер пайдалану шартыныѕ мерзiмiнен бўрын тоќтатылуы;
      3) жер пайдаланушыєа ќызметтiк жер телiмiн берумен байланысты туындаєан еѕбек ќатынастарыныѕ тоќтатылуы (осы Кодекстiѕ 41-бабы).
      Ескерту. 81-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      82-бап. Жеке меншiк ќўќыєынан немесе жер пайдалану
               ќўќыєынан бас тарту
      1. Меншiк иесi немесе жер пайдаланушы бўл туралы жария етiп, не жер учаскесiне ќатысты ґзiне тиесiлi ќўќыќтарын саќтау ниетiнсiз олардан бас тартатынын айќын бiлдiретiн басќа да iс-јрекет жасап, ґзiне тиесiлi жер учаскесiне меншiк ќўќыєынан немесе жер пайдалану ќўќыєынан бас тарта алады.
      Уаќытша жер пайдалану ќўќыєынан немесе жеке меншiктегi жер учаскесiн уаќытша пайдалану ќўќыєынан бас тарту жалдау шартын немесе ґтеусiз уаќытша жер пайдалану туралы шартты тоќтату їшiн белгiленген тјртiппен жїзеге асырылады.
      2. Жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе жер пайдаланушы меншiк немесе жер пайдалану ќўќыќтарынан бас тартќанын айќын бiлдiретiн iс-јрекет жасаєан жаєдайда (басќа жаќќа кету, учаскенi ўзаќ уаќыт бойы пайдаланбау жјне басќалар), республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ, ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органдары жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды мемлекеттiк тiркеудi жїзеге асыратын органєа хабарлай отырып, бўл учаскенi иесiз мїлiк ретiнде есепке алады.
      Иесiз мїлiк ретiнде есепке алынєан кїннен бастап бiр жыл ґткеннен кейiн тиiстi атќарушы орган жер учаскесiн мемлекеттiк меншiкке тїстi деп тану туралы талаппен сотќа жїгiне алады. Сот шешiмi бойынша мемлекеттiк меншiкке тїстi деп танылмаєан иесiз жер учаскесiн ќалдырып кеткен оныѕ меншiк иесi немесе жер пайдаланушысы иеленуге, пайдалануєа жјне билiк етуге ќайтадан алуы не ол алу мерзiмiнiѕ ґтуi себептi меншiкке немесе жер пайдалануєа алынуы мїмкiн.
      Иесiз мїлiк ретiнде есепте болєан кезiнде мўндай учаске басќа тўлєаєа уаќытша жер пайдалануєа берiлуi мїмкiн.
      3. Жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєынан немесе жер пайдалану ќўќыєынан ерiктi тїрде бас тартќан кезде, жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ нотариат кујландырєан жазбаша ґтiнiшi жер учаскесiн иесiз мїлiк ретiнде есепке алуєа негiз болып табылады.
      Жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ аталєан жер учаскесiн иесiз мїлiк ретiнде есепке алынєан кїннен бастап бiр жыл iшiнде ќайтадан меншiкке немесе жер пайдалануєа алуєа ќўќыєы бар.
      Иесiз мїлiк ретiнде есепке алынєан кїннен бастап бiр жыл ґткеннен кейiн тиiстi атќарушы орган жер учаскесiн мемлекет меншiгiне тїстi деп тану туралы шешiм ќабылдай алады.
      Ескерту. 82-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      83-бап. Меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ
               мiндеттемелерi бойынша жер учаскесiнен немесе
              жер пайдалану ќўќыєынан ґндiрiп алу
      Меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ мiндеттемелерi бойынша жер учаскесiнен немесе жер пайдалану ќўќыєынан ґндiрiп алу кезiнде (осы Кодекстiѕ 63-бабы) меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ жер учаскесiне меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген тјртiппен меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы ауысатын тўлєаныѕ алып ќойылєан жер учаскесiне меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы туындаєан кезден бастап тоќтатылады.
      Кепiлге берушiнiѕ ґтiнiшi бойынша сот дјлелдi себептер болєан кезде (дїлей апат жјне ґзге де тґтенше жаєдайлар), сондай-аќ ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер кепiлге салынєан жаєдайда, кепiлге салынєан жер учаскесiнен (жер пайдалану ќўќыєынан) ґндiрiп алу туралы шешiмде оныѕ сатылуын бiр жылєа дейiнгi мерзiмге кейiнге ќалдыруєа ќўќылы.
      84-бап. Жер учаскесін мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп
               иеліктен шыєару
      1. Жер учаскесін ерекше жаєдайларда мемлекет мўќтажы їшін, бўл мўќтажды басќа тјсілмен ќанаєаттандыру мїмкін болмаєан жјне мїлікті теѕ ќўнымен ґтеген жаєдайда сот шешімі бойынша мјжбїрлеп иеліктен шыєаруєа болады.
      2. Жер учаскелерін мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезіндегі ерекше жаєдайлар:
      1) халыќаралыќ міндеттемелер;
      2) ќорєаныс ќажетіне, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарєа, сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсатќа арнап жер беру жјне арнайы экономикалыќ аймаќтардыѕ ќўрылуы мен олардыѕ жўмыс істеуі;
      3) пайдалы ќазба кен орындарыныѕ (кеѕ таралєандарынан басќасы) табылуы жјне оларды ќазу;
      4) жол, электр тарату желілерін, байланыс желілерін, магистральды ќўбырлар, елді мекендердіѕ ортаќ пайдаланудаєы инженерлік-коммуникациялыќ желілерін салу, сондай-аќ мемлекеттік маѕызы бар басќа да объектілерді салу;
      5) ќўлау (ќирау) ќаупі бар авариялыќ жјне ескірген тўрєын їйлерді бўзу;
      6) осы бапта белгіленген ерекше жаєдайлардыѕ тізбесіне жататын ќўрылыс объектілерініѕ бґлігінде елді мекендердіѕ бас жоспарларын орындау, сондай-аќ мемлекеттік жјне ґѕірлік баєдарламаларда кґзделген объектілерді, мемлекеттік мїдделерді ќамтамасыз ететін инвестициялыќ жобаларды салу жјне ќоєамдыќ маѕызы бар маќсаттарєа ќол жеткізу болып табылады.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында жер учаскелерін мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєарудыѕ осы баптыѕ 2-тармаєында аталєаннан басќа да ерекше жаєдайлары кґзделуі мїмкін.
      4. Уаќытша жер пайдалануєа берілген жер учаскесін мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару, егер жер пайдаланушы берілген ќўќыќты мемлекеттен сатып алмаєан болса, жер пайдалану ќўќыєы сатып алынбай жїзеге асырылады. Жер пайдаланушыларєа
шыєындар толыќ кґлемінде ґтеледі, сондай-аќ олардыѕ ќалауы бойынша басќа жер учаскесі берілуі мїмкін.
      Ескерту. 84-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      85-бап. Жер учаскесiн сатып алу
      1. Егер меншiк иелерi жјне мемлекеттік емес жер пайдаланушылар жер пайдалану ќўќыєын сатып алєан болса, жер учаскелерiн олардан мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару осы Кодекске, ал онымен реттелмеген бґлiгiнде Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕдарына сјйкес сатып алу тјртiбiмен жїзеге асырылады. Z980258
      2. Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше кґзделмесе, сатып алу туралы шешiм ќабылдаєан орган жер учаскесiнiѕ меншiк иесiне немесе мемлекеттiк емес жер пайдаланушыєа бўл жґнiнде осындай учаскенi сатып алудан кемiнде бiр жыл бўрын жазбаша тїрде хабарлауєа тиiс.
      Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше кґзделмесе, меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы осындай хабарлама алєан кїннен бастап бiр жыл ґткенге дейiн жер учаскесiн сатып алуєа меншiк иесiнiѕ немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыныѕ келiсiмiмен єана жол берiледi.
      Ескерту. 85-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      86-бап. Мемлекеттiк ќажеттiктер їшiн сатып алынуєа
               тиiстi жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе                       мемлекеттік емес жер пайдаланушыныѕ ќўќыќтары
      Мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы сатып алу туралы шешiм ќабылданєаны туралы хабарлама алєан кезден бастап, осындай учаскенiѕ баєасы туралы келiсiм жасалєанєа немесе оны сатып алу туралы сот шешiмi ќабылданєанєа дейiн жер учаскесiне ќатысты ґзiне тиесiлi ќўќыќты жїзеге асыруы жјне осы учаскені оныѕ нысаналы маќсатына сјйкес пайдалануды ќамтамасыз ететiн ќажеттi шыєын шыєаруы мїмкiн. Бўл ретте жер учаскесініѕ меншiк иесi немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы аталєан кезеѕде осындай жер учаскесiндегi жаѕа ќўрылысќа, їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) кеѕейтуге немесе ќайта жаѕєыртуєа байланысты шыєындар мен залалды ґздерiне алуєа тјуекел етедi.
      Егер жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы жер учаскесiнiѕ бґлiгi мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєаннан кейiн ќалєан бґлiгiн бўрынєы нысаналы маќсаты бойынша пайдалана алмаса, онда бїкiл жер учаскесi сатып алынады.
      Ескерту. 86-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      87-бап. Сатып алынатын жер учаскесiнiѕ баєасы
      1. Мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде сатып алынатын жер учаскесiне тґленетiн баєа, сатып алудыѕ мерзiмi мен басќа да жаєдайлары жер учаскесініѕ меншік иесініѕ немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыныѕ келiсiмiмен айќындалады.
      Осы Кодекстiѕ 24-бабы 2-тармаєыныѕ 2) тармаќшасына сјйкес жер учаскесініѕ меншiк иесi мемлекеттен сатып алєан ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскесiнiѕ жјне мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде сатып алынатын жер учаскесiнiѕ баєасы (шыєынды есептемегенде) мемлекетке тґленген сома мґлшерiнде айќындалады.
      Мемлекет тґлеу мерзiмiн ўзартып сатќан жер учаскесi їшiн сома толыќ тґленбеген кезде (шыєынды есептемегенде) жјне оны мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде сатып алєан кезде, сатып алынатын жер учаскесiнiѕ баєасы мемлекетке тґленген соманыѕ мґлшерiнде айќындалады.
      2. Мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде сатып алынатын жер учаскесiнiѕ баєасын айќындау кезiнде оєан жер учаскесiнiѕ немесе оєан ќўќыќтардыѕ, онда орналасќан жылжымайтын мїлiктiѕ меншік немесе жер пайдалану ќўќыєы тоќтатылєан кездегі нарыќтыќ ќўны, сондай-аќ їшiншi тўлєалар алдындаєы мiндеттемелердiѕ мерзiмiнен бўрын тоќтатылуына байланысты ґзi шеккен шыєындарды ќоса алєанда, жер учаскесін мјжбїрлеп иеліктен шыєаруєа байланысты жер учаскесініѕ меншік иесіне немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыєа келтірілген барлыќ шыєын толыќ кґлемде ќосылады.
      Жер учаскесініѕ нарыќтыќ ќўны Ќазаќстан Республикасыныѕ баєалау ќызметі туралы заѕнамасына сјйкес айќындалады.
      3. Жер учаскесініѕ меншік иесімен немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушымен келісім бойынша оєан мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєару кезінде сатып алынатын жер учаскесініѕ орнына берілетін жер учаскесініѕ немесе оєан ќўќыќтардыѕ ќўнын
сатып алынатын жер учаскесініѕ немесе оєан ќўќыќтардыѕ меншік немесе жер пайдалану ќўќыєы тоќтатылєан кездегі нарыќтыќ ќўнына есептей отырып, басќа жер учаскесі берілуі мїмкін.
      Мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєарылатын жер учаскесі немесе оєан ќўќыќ мемлекеттен сатып алынуєа тиіс болып, біраќ сатып алу жїргізілмеген жаєдайларда, жер учаскесініѕ нарыќтыќ ќўны баєаєа ќосылмайды, оныѕ орнына мемлекеттік емес жер
пайдаланушыєа онымен келісім бойынша ќўны теѕ басќа жер учаскесі берілуі мїмкін.
      Ескерту. 87-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      88-бап. Жер учаскесiн сот шешiмi бойынша сатып алу
      Егер меншiк иесi немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы ґздерiнен жер учаскесiн мемлекет мўќтажы їшiн сатып алу туралы шешiммен келiспесе не сатып алынатын жер учаскесi їшiн тґленетiн баєа немесе сатып алудыѕ басќа да жаєдайлары туралы онымен келiсiмге ќол жеткiзiлмесе, сатып алу туралар шешiм ќабылдаєан жергілікті атќарушы орган сотќа жер учаскесiн сатып алу туралы талап-арыз бере алады.
      Егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ґзгеше кґзделмесе, мўндай талап-арыз учаскенiѕ меншiк иесiне немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы осы Кодекстiѕ 85-бабыныѕ 2-тармаєында аталєан хабарлама жiберiлген кезден бастап бiр жыл ґткен соѕ, бiраќ екi жылдан кешiктiрiлмей берiлуi мїмкiн.
      Жер учаскесініѕ меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы сотта ґзінен жер учаскесін (жер пайдалану ќўќыєын) сатып алу туралы жергілікті атќарушы органныѕ шешімін даулауєа ќўќылы.
      Ескерту. 88-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      89-бап. Мемлекеттiк ќажеттiктер їшiн мемлекеттiк жер
               пайдаланушыдан жер учаскесiн алып ќою
      Мемлекеттiк ќажеттiктер їшiн мемлекеттiк жер пайдаланушыдан жер учаскесiн алып ќою оны алып ќоюды жїзеге асыратын атќарушы органныѕ бiржаќты шешiмi негiзiнде жїргiзiледi.
      Мўндай шешiмге жоєары тўрєан органєа не сот тјртiбiмен шаєым жасалуы мїмкiн. Шаєым беру алып ќою туралы шешiмнiѕ орындалуын тоќтата тўрады.
      90-бап. Жекелеген санаттаєы жердi алып ќоюды шектеу
      Суармалы ауыл шаруашылыєы алќаптарын, ауыл шаруашылыєы, биологиялыќ жјне ирригациялыќ-мелиорациялыќ, балыќ шаруашылыєы баєдарындаєы єылыми-зерттеу жјне оќу орындарыныѕ тјжiрибелiк алаѕдарыныѕ, орман жјне су ќорларыныѕ жерлерiн алып ќоюєа ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды ќўру мен кеѕейтуге, халыќаралыќ мiндеттемелердi орындауєа, учаскенiѕ астынан баєалы пайдалы ќазбалардыѕ кен орныныѕ табылуына, жол, электр тарату желiлерiн, байланыс желiлерi мен магистральды ќўбырларды, елді мекендердіѕ ортаќ пайдаланудаєы инженерлік-коммуникациялыќ желілерін салуєа, сондай-аќ мемлекеттік маѕызы бар объектілерді ыќтимал орналастырудыѕ басќа нўсќалары болмаєан кезде оларды салуєа байланысты ерекше жаєдайларда єана жол берiледi.
      Ескерту. 90-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      91-бап. Тґтенше жаєдайлар кезiнде жер учаскесiн
               уаќытша алып ќою
      1. Дїлей апаттар, соєыс жаєдайындаєы режим, авариялар, эпидемиялар, iндеттер жаєдайында жјне ґзге де тґтенше жаєдайлар кезiнде жер учаскесi жергiлiктi атќарушы органдардыѕ шешiмiмен меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа олардыѕ шеккен шыєыны ґтеле отырып, олардан ќоєам мїддесi їшiн уаќытша алып ќойылуы мїмкiн. Меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ шеккен шыєынын ґтеу баєасы сот тјртiбiмен даулануы мїмкiн.
      2. Тґтенше жаєдайдыѕ ќолданылуы тоќтатылєан кезде жер учаскесi меншiк иесiне (жер пайдаланушыєа) ќайтарылуєа тиiс жјне дау туындаєан жаєдайда ол сот тјртiбiмен оныѕ ќайтарылуын талап етуге ќўќылы.
      3. Жер учаскесiн меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа ќайтару мїмкiн болмаєан жаєдайда жер учаскесiнiѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ ќўны ґтеледi.
      4. Жер учаскесiн уаќытша алып ќойєан кезде мїлiктi, соныѕ iшiнде жылжымайтын мїлiктi реквизициялау тјртiбi Ќазаќстан Республикасы азаматтыќ заѕдарыныѕ нормалары бойынша жїзеге асырылады.
      92-бап. Маќсаты бойынша пайдаланылмаєан жер учаскесiн
               меншiк иесiнен жјне жер пайдаланушыдан
               мјжбїрлеп алып ќою
      Ауыл шаруашылыєы ґндірісіне не тўрєын їй ќўрылысына немесе ґзге де ќўрылысќа арналєан жер учаскесі екі жыл ішінде (егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында неєўрлым ўзаќ мерзім кґзделмесе) тиісті маќсатында пайдаланылмаєан жаєдайларда, ондай жер учаскесі осы Кодекстіѕ 94-бабында кґзделген тјртіппен меншік иесінен жјне жер пайдаланушыдан мјжбїрлеп алып ќойылуєа жатады. Бўл кезеѕге мўндай учаскенi игеруге ќажеттi уаќыт, сондай-аќ дїлей апаттар салдарынан немесе осылайша пайдалануєа мїмкiндiк бермеген ґзге де мјн-жайларєа байланысты аталєан учаскенi маќсаты бойынша пайдалану мїмкiн болмаєан уаќыт кiрмейдi.
      Жер учаскелерін игерудіѕ шарттары мен мерзімдері Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі айќындаєан тјртіппен белгіленеді.
      Ескерту. 92-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, 2007.07.21. N 297 (ресми жарияланєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
      93-бап. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасын бўза
               отырып пайдаланылєан жер учаскесін меншік
               иесінен жјне жер пайдаланушыдан мјжбїрлеп
               алып ќою
      Егер жер учаскесін пайдалану осы Кодексте немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕдарында белгіленген жерді ўтымды пайдалану ережелерін ґрескел бўза отырып жїзеге асырылса, атап айтќанда, егер жер учаскесі нысаналы маќсатына сјйкес пайдаланылмаса немесе оны пайдалану ауыл шаруашылыєы жері ќўнарлылыєыныѕ едјуір тґмендеуіне не экологиялыќ жаєдайдыѕ едјуір нашарлауына јкеп соєатын болса, ондай жер учаскесі Ќазаќстан
Республикасыныѕ јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕнамасында кґзделген жазалау шаралары ќолданылєаннан кейін, осы Кодекстіѕ 94-бабында кґзделген тјртіппен меншік иесінен немесе жер пайдаланушыдан мјжбїрлеп алып ќойылуєа жатады.
      Тґтенше жјне ырыќ бермейтін ахуал кезінде (еѕсерілмейтін кїш јрекеті) туындаєан жаєдайларды ќоспаєанда, осы баптыѕ бірінші бґлігінде кґзделген жаєдайларда жер учаскесініѕ меншік иесі немесе жер пайдаланушы мемлекетке келтірілген залалды Ќазаќстан
Республикасыныѕ азаматтыќ заѕнамасына сјйкес ґтеуге міндетті.
      Ескерту. 93-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      94-бап. Маќсаты бойынша пайдаланылмаєан не Ќазаќстан
               Республикасыныѕ заѕдарын бўза отырып
               пайдаланылєан жер учаскесiн мјжбїрлеп алып
               ќою тјртiбi
      1. Меншiк иелерiнен жјне жер пайдаланушылардан жер учаскесiн осы Кодекстiѕ 92 жјне 93-баптарында кґзделгендей мјжбїрлеп алып ќою жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер ресурстарын басќару жґніндегі аумаќтыќ органыныѕ талап-арызы бойынша сот тјртiбiмен жїргiзiледi.
      2. Осы Кодекстiѕ 92-бабында кґзделген жаєдайда жер учаскесiн мјжбїрлеп алып ќою туралы талап-арыз меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа талап-арыз ќойылєанєа дейiн кемiнде бiр жыл бўрын жер учаскесін нысаналы маќсаты бойынша пайдалану ќажеттiгi туралы жазбаша ескерту жасалєаннан кейiн жјне осы уаќыт iшiнде жер учаскесiнiѕ меншiк иесi не жер пайдаланушы осындай учаскенi нысаналы маќсаты бойынша пайдалану жґнiнде ќажеттi шаралар ќолданбаєан жаєдайда єана берiлуi мїмкiн.
      3. Осы Кодекстiѕ 93-бабында кґзделген жаєдайда жер учаскесiн мјжбїрлеп алып ќою туралы талап-арыз Ќазаќстан Республикасыныѕ јкiмшiлiк ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕдарында кґзделген жазалау шаралары ќолданылєаннан, талап-арыз беруден кемiнде їш ай бўрын жер учаскесініѕ меншік иесіне немесе жер пайдаланушыєа Ќазаќстан Республикасы заѕдарыныѕ бўзылуын жою ќажеттiгi туралы жазбаша ескерту жасалєаннан кейiн єана жјне осы мерзiм iшiнде жер учаскесініѕ меншік иесі немесе жер пайдаланушы учаскенi пайдалану кезiнде Ќазаќстан Республикасы заѕдарыныѕ бўзылуын жоймаєан жаєдайда берiлуi мїмкiн.
      Егер меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарын бўзуы учаскенi нысаналы маќсатќа сай пайдаланбауында болса, мјжбїрлеп алып ќою туралы талап-арыз бергенге дейiн облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер ресурстарын басќару жґнiндегi аумаќтыќ органы жер учаскесініѕ меншік иесінiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ ґтiнiшi бойынша жер учаскесiнiѕ нысаналы маќсатын ґзгерту туралы мјселе бойынша осындай учаске орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органына, аудандыќ маѕызы бар ќаланыѕ, кенттіѕ, ауылдыѕ (селоныѕ), ауылдыќ (селолыќ) округтіѕ јкіміне ўсыныстар жіберуге мiндеттi. Бўл жаєдайда осындай учаскеніѕ нысаналы маќсатын ґзгерту туралы мјселе оѕ шешiлмеген кезде єана талап-арыз берiлуi мїмкiн.
      4. Осы Кодекстiѕ 92 жјне 93-баптарында аталєан негiздер бойынша сот шешiмiмен жер учаскесін меншiк иесiнен немесе жер пайдаланушыдан мјжбїрлеп алып ќойєан жаєдайда жер учаскесiне меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы (жер учаскесiнiѕ мемлекеттен сатып алынєан жалдау ќўќыќтарына ќатысты) Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ iс жїргiзу жјне атќарушылыќ заѕдарында белгiленген тјртiппен сауда-саттыќта (конкурстарда, аукциондарда) сатылады.
      Сатудан тїскен сома, жер учаскесін мјжбїрлеп алып ќою шыєыстары шегерiле отырып, жер учаскесініѕ бўрынєы меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа тґленедi. Бiр жыл iшiнде кемiнде їш рет сауда-саттыќ (конкурстар, аукциондар) жїргізілгеннен кейiн ондай жер учаскесiн немесе оларєа жер пайдалану ќўќыєын сату мїмкiн болмаєан жаєдайда жер учаскесi сот шешiмiмен арнайы жер ќорына ќосылады.
      Ескерту. 94-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      95-бап. Тјркiлеу
      Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде кґзделген жаєдайларда, ќылмыс немесе ґзге де ќўќыќ бўзушылыќ жасаєаны їшiн меншiк иесiнен немесе жер пайдаланушыдан жер учаскесi сот тјртiбiмен санкция тїрiнде ґтеусiз алып ќойылуы мїмкiн.
      Сотталєан адам мен оныѕ асырауындаєы адамдар їшiн ќажеттi, сотталєан адамєа жеке меншiк ќўќыєымен тиесiлi немесе оныѕ ортаќ меншiктегi їлесi болып табылатын, онда їйi мен шаруашылыќ ќора-жайлары орналасќан жер учаскелерi, сондай-аќ ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу їшiн ќажеттi жер учаскелерi Ќазаќстан Республикасыныѕ ќылмыстыќ-атќару заѕдарында кґзделген тiзбеге сјйкес тјркiленбеуге тиiс.
      Тјркiленген жер учаскелерi мемлекеттiк меншiкке ќайтарылады. Тјркiлеу объектiсi болып табылатын мўндай жер учаскелерi не жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен сатылуы немесе одан јрі пайдаланылуы мїмкiн.
      Ескерту. 95-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.06.22. N 147 Заѕымен.
      96-бап. Меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєы тоќтатылєан
               жаєдайда жер учаскесiн баєалау
      Меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєы тоќтатылєан жаєдайда жер учаскесi немесе жер пайдалану ќўќыєы нарыќтыќ ќўны бойынша баєаланады.
3-бґлiм. Жер санаттары
10-тарау. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер
      97-бап. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер ўєымы
               жјне оныѕ ќўрамы
      1. Ауыл шаруашылыєыныѕ ќажеттерi їшiн берiлген немесе осы маќсаттарєа арналєан жер ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер деп танылады.
      2. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер ќўрамына ауыл шаруашылыєы алќаптары мен ауыл шаруашылыєыныѕ жўмыс iстеуiне ќажеттi iшкi шаруашылыќ жолдары, коммуникациялар, тўйыќ су айдындары, мелиорациялыќ жїйе, ќора-жайлар мен єимараттар орналасќан жер, сондай-аќ басќа да алќаптар (сор, ќўм, таќыр жјне ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ алабына ќосылєан басќа да алќаптар) жатќызылады.
      3. Ауыл шаруашылыєы алќаптары айрыќша ќорєалуєа тиiс. Бўл жердi ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiне байланысты емес маќсаттарєа пайдалануєа ерекше жаєдайларда жол берiледi (осы Кодекстiѕ 90-бабы).
      4. Ауыл шаруашылыєы алќаптарына егiстiктер, тыѕайєан жер, кґп жылдыќ екпелер егiлген жер, шабындыќтар мен жайылымдар жатады.
      Егiстiк - жїйелi тїрде ґѕделетiн жјне кґп жылдыќ шґптердiѕ егiстiгiн ќоса алєанда, ауыл шаруашылыєы даќылдарыныѕ егiстiгiне пайдаланылатын жер учаскелерi, сондай-аќ сїрi жер. Алдын ала егiлетiн даќылдардыѕ егiстiгi орналасќан (їш жылдан аспайтын уаќыт аралыєында), тїбегейлi жаќсарту маќсатында жыртылєан шабындыќтар мен жайылымдардыѕ жер учаскелерi, сондай-аќ баќтардыѕ егiске пайдаланылатын ќатар аралыєы егiстiкке жатпайды.
      Тыѕайєан жер - бўрын егiстiк ќўрамында болєан жјне кїзден бастап бiр жылдан аса ауыл шаруашылыєы даќылдарын егуге пайдаланылмайтын жјне пар айдауєа јзiрленбеген жер учаскесi.
      Кґп жылдыќ екпелер - жемiс-жидек, техникалыќ жјне дјрi-дјрмек ґнiмдерiнiѕ тїсiмiн алуєа, сондай-аќ аумаќты сјндеп безендiруге арналып ќолдан отырєызылєан кґп жылдыќ аєаш, бўта екпелерiне пайдаланылатын жер учаскелерi.
      Табиєи шабындыќтар мен жайылымдар - шґп шабуєа жјне жануарларды жаюєа жїйелi тїрде пайдаланылатын жер учаскелерi.
      Тїбегейлi жаќсартылєан шабындыќтар мен жайылымдар - шґп егу арќылы жаѕадан отайєан шабындыќ жјне жайылым учаскелерi.
      Суландырылєан жайылымдар - тиiстi мал басын сапасы ойдаєыдай сумен ќамтамасыз ете алатын су кґздерi (кґлдер, ґзендер, тоєандар, апандар, суару жјне суландыру каналдары, ќўбырлы немесе шегендi ќўдыќтар) бар жайылымдар.
      5. Ауыл шаруашылыєы алќаптары суармалы жјне суарылмайтын болуы мїмкін.
      Суармалы ауыл шаруашылыєы алќаптарына ауыл шаруашылыєында пайдалануєа жјне суаруєа жарамды, су ресурстары жїйесiнiѕ ќазiргi пайдалы жўмыс коэффициентiнде суару нормаларыныѕ жобалау немесе ќолданыстаєы нормативтерi бойынша осы жердi сумен ќамтудыѕ ќолайлы мерзiмi iшiнде ќамсыздандырудыѕ кемiнде 75 процентiнен кем емес су аєынымен ќамтамасыз ететiн суару кґзiмен байланысты тўраќты жјне уаќытша суару жїйесi бар жер жатады.
      Жайылма суару жерi ќар суын жјне кґктемгi тасќын суды, сондай-аќ топыраќты ылєалдандыру їшiн суару жјне суландыру каналдарынан берiлетiн суды осы учаскелер аумаєында ўстап ќалуды жјне ќайта бґлудi ќамтамасыз ететiн су бґгейтiн белдеулерi, суды реттейтiн бґгеттерi мен басќа да гидротехникалыќ ќўрылыстары бар учаскелер болып табылады.
      6. Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер:
      1) жеке меншiкке - Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына ґзiндiк ќосалќы шаруашылыєын, баєбандыќты, саяжай ќўрылысын дамыту їшiн;
      2) жеке меншiкке немесе жер пайдалануєа - Ќазаќстан Республикасыныѕ жеке жјне заѕды тўлєаларына шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзуге, тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсi, орман ґсiру, єылыми-зерттеу, тјжiрибе жїргiзу жјне оќыту маќсатында, ќосалќы ауыл шаруашылыєын, баќша жјне мал шаруашылыєын жїргiзу їшiн;
      Аталєан маќсаттар їшін жер учаскесін жер пайдалану ќўќыєымен беру мерзімі кемінде бес жыл болады, оны бес жылдан аз мерзімге беруге жер учаскесін алуєа мїдделі ґтініш берушініѕ келісімімен єана жол беріледі;
      3) шетелдiктер мен азаматтыєы жоќ адамдарєа 10 жылєа дейiнгi мерзiмге жалдау шарттарымен уаќытша жер пайдалануєа берiледi.
      7. Азаматтар мен заѕды тўлєаларєа жер пайдалануєа немесе меншiкке берiлетiн ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ сапасын мемлекеттiк баќылау маќсатында бюджет ќаражаты есебiнен топыраќты зерттеу, топыраќ-мелиорациялыќ, геоботаникалыќ зерттеулер мен топыраќты баєалау материалдары деректерiнiѕ негiзiнде ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiнiѕ паспорты жасалады.
      Ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерi паспортыныѕ нысанын жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган бекiтедi.
      Жер учаскесініѕ паспортын жасау жґніндегі жўмыстарды ўйымдастыруды жјне оны беруді жер учаскесі орналасќан жердегі облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары жїзеге асырады.
      Ескерту. 97-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      98-бап. Ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден
               екiншiсiне ауыстыру тјртiбi
      1. Ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру (трансформациялау) ќажеттiгi табиєи факторларєа, оларды бўдан кейiн де басќа жер алќаптарыныѕ ќўрамында пайдаланудыѕ экономикалыќ тўрєыдан орындылыєына негiзделедi.
      2. Жер учаскесi меншiк иесiнiѕ немесе жер пайдаланушыныѕ жер учаскесiнiѕ орналасќан орны бойынша тиiстi жергiлiктi атќарушы органєа берген ґтiнiмi, сондай-аќ жергiлiктi атќарушы органныѕ бастамасы ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жґнiндегi жўмыстарды жїргiзуге негiз бола алады.
      3. Жергiлiктi атќарушы органныѕ шешiмi бойынша жїргiзiлетiн ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жґнiндегi жерге орналастыру жўмыстарын ќаржыландыру - бюджет ќаражаты есебiнен, ал жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ґтiнiштерi бойынша - олардыѕ ґз ќаражатыныѕ есебiнен жїзеге асырылады.
      4. Ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жер учаскесi, учаскелер тобы, суармалы алап, жер пайдалану бойынша жїргiзiлуi мїмкiн.
      Топыраќ-мелиорациялыќ жай-кїйi оларды басќа алќап тїрiне ауыстыруды ќажет ететiн ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ болуы ќолда бар жоспарлау-картографиялыќ материалдарды, жерге орналастыру, мелиорациялыќ ќўрылыс жобаларын, топыраќты зерттеу, топыраќ-мелиорациялыќ, геоботаникалыќ iзденiстер материалдарын, тўзданудыѕ тїсiрiлген суреттерiн, жер кадастрыныѕ, жердi тїгендеудiѕ деректерiн зерделеу негiзiнде алдын ала аныќталады.
      5. Неєўрлым баєалы ауыл шаруашылыєы алќаптарын баєасы тґменгiлерiне ауыстыруєа:
      егiстiк їшiн - жердiѕ агроґндiрiстiк топыраќ сипаттамасыныѕ олардыѕ наќты пайдаланылуына сјйкес келмеуi, улы заттармен ластанудыѕ жоєары деѕгейi;
      кґп жылдыќ екпелер їшiн - екпелердiѕ шектi жасы, олардыѕ сиреуi, жердiѕ кен ќўрамыныѕ жўтаѕдыєы, ќолайсыз топыраќ-мелиорациялыќ сипаттамасы;
      шабындыќтар їшiн - жердiѕ шґлейттенуi, шалєындыќ ґсiмдiктердiѕ сиреуi, жердiѕ мелиорациялыќ кїйiнiѕ нашарлауы;
      жайылымдар їшiн - тапталып бїлiнуi негiз болып табылады.
      Суармалы жердi суарылмайтын жерге ауыстыру кезiнде жоєарыда санамаланєан факторлардан басќа, суару кґзiмен байланыстыѕ їзiлуi, сумен ќамтылмауы, шаруашылыќ iшiндегi суару жїйелерiнiѕ техникалыќ жай-кїйi, ал жайылма суармалы жер їшiн - су аєынын ќайта бґлу салдарынан су басудыѕ тоќтауы немесе су ресурстарыныѕ болмауы, ќўрылыстардыѕ техникалыќ жай-кїйi ескерiледi.
      Ќажет болєан кезде жергiлiктi атќарушы органдар баєалы ауыл шаруашылыєы алќаптарын баєасы тґменгiлерiне ауыстырудыѕ басќа да кґрсеткiштерiн: ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ ґнiмдiлiгiнiѕ тым тґмен болуы, топыраќтыѕ тўздану, сортаѕдану, ластану деѕгейiн жјне алќаптардыѕ сапалыќ сипаттамасына јсер ететiн басќа да ґлшемдердi белгiлейдi.
      6. Ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жґнiндегi материалдарда:
      ќорытындылар мен ўсыныстары бар тїсiндiрме жазба;
      бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру кґзделген жерлердiѕ экспликациясы;
      трансформацияєа жататын аныќталєан ауыл шаруашылыєы алќаптары кґрсетiлген далалыќ зерттеу актiсi мен сызбасы;
      жер учаскелерiнiѕ сапалыќ сипаттамасы;
      суару жїйесiнiѕ, жайылма суару жїйесiнiѕ, суландыру ќўрылыстарыныѕ техникалыќ жай-кїйi, сондай-аќ негізгі ќорлардыѕ ќўны туралы мјлiметтер болуєа тиiс.
      7. Ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жґнiндегi материалдар ауданныѕ ујкілетті органына аудан бойынша жинаќтап ќорыту, ауыл жјне су шаруашылыєыныѕ аудандыќ органдарымен келiсу їшiн жiберiледi.
      8. Ауданныѕ ујкілетті органы осы баптыѕ 7-тармаєында санамаланєан органдардыѕ ўсыныстарын ескерiп жасаєан ќорытындысымен бiрге:
      неєўрлым баєасы тґмен ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншiсiне ауыстыру жґнiндегi материалдарды - тїпкiлiктi шешiм ќабылдау їшiн аудандыќ атќарушы органєа;
      суармалы жердi - суарылмайтын жерге, суарылмайтын егiстiктi ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ басќа неєўрлым баєасы тґменiне ауыстыру жґнiндегi материалдарды облыстыќ ауыл жјне су шаруашылыєы, ќоршаєан ортаны ќорєау органдарымен келiсу їшiн облыстыѕ ујкілетті органына жiбередi.
      9. Келiсу нјтижелерi бойынша облыстыѕ ујкілетті органы материалдарды тўтастай алєанда облыс бойынша тўжырымдайды жјне ґз ќорытындысымен бiрге оларды:
      суарылмайтын егiстiктi неєўрлым баєасы тґмен ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ тїрiне ауыстыру бойынша - тїпкiлiктi шешiм ќабылдау їшiн аудандыќ атќарушы органєа;
      суарылатын егiстiктi алќаптардыѕ суарылмайтын тїрiне ауыстыру бойынша келiсу їшiн орталыќ ујкiлеттi органєа жiбередi.
      10. Жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган суармалар егiстiктi суарылмайтын алќап тїрлерiне ауыстыру жґнiндегi ўсынылєан материалдарды ауыл шаруашылыєы, ќоршаєан ортаны ќорєау жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi органдармен келiседi жјне ґзiнiѕ жинаќталєан ќорытындысымен ќоса, осы мјселе бойынша тїпкiлiктi шешiм ќабылдау їшiн облыстыќ атќарушы органєа жiбередi.
      11. Неєўрлым баєасы тґмен ауыл шаруашылыєы алќаптарын неєўрлым баєасы жоєары алќаптарєа ауыстыру туралы шешiмдi, осы баптыѕ 7-тармаєында санамаланєан органдардыѕ ўсыныстарын ескере отырып, аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы орган ќабылдайды.
      Ескерту. 98-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      99-бап. Инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы
               жердi пайдалану
      1. Инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы жерге ауыл шаруашылыєы даќылдарын ґсiруге арнайы јзiрленген суландыру, тоспа-кјрiз жїйесiмен жјне ауыл шаруашылыєы даќылдарын кезектестiрудiѕ (ротациялаудыѕ) єылыми негiзделген схемасы белгiленген ќўрылєылармен жабдыќталєан, инженерлiк тўрєыда жоспарланєан жер жатады.
      2. Инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы жерде даќылдарды кезектестiру (ротациялау) схемасын облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) жергілікті атќарушы органы бекiтедi. Даќылдарды кезектестiрудiѕ (ротациялаудыѕ) бiрыѕєай схемасымен жјне суармалы тоспа-кјрiз жїйесiмен байланыстырылєан жер учаскелерi бґлiнбейтiн болып танылады. Осы ереже инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы жердiѕ ќўрамынан осы Кодекс кїшіне енгенге дейiн таратылып берiлген жер учаскелерiне де ќолданылады.
      3. Бўрын таратылып берiлген жјне бґлiнбейтiн болып танылєан инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы жердi пайдалану ортаќ (їлестiк, бiрлескен) меншiк (ортаќ (їлестiк, бiрлескен) жер пайдалану) ќўќыєымен жїзеге асырылады жјне їлестi наќтылы ќалпында бґлiп шыєаруєа жол берiлмейдi. Ќатысушылар ќўрамынан шыќќан ортаќ їлестiк меншiкке ќатысушы ортаќ їлестiк меншiктiѕ басќа ќатысушыларынан ґз їлесiнiѕ ќўнын тґлетiп алуєа не осы Кодекстiѕ 55-бабыныѕ 2-тармаєында белгiленген ережелерге сјйкес оны басќа тўлєаєа сатуєа ќўќылы.
      4. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар инженерлiк тўрєыда јзiрленген суармалы жерде даќылдарды кезектестiрудiѕ белгiленген схемасын ўстануєа, ќажеттi мелиорациялыќ жјне ќалпына келтiру жўмыстарын жїргiзуге, соныѕ iшiнде учаскеде бар суландыру жјне тоспа-кјрiз жїйелерiн тиiсiнше тјртiппен кїтiп-ўстауєа мiндеттi.
      5. Осы баптыѕ 4-тармаєында белгiленген талаптарды бўзу, Ќазаќстан Республикасыныѕ јкiмшiлiк ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕдарында кґзделген јкiмшiлiк жазалау шараларына јкеп соєады (ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жердi тиiмдi пайдаланбау), сондай-аќ осы Кодекстiѕ 93-бабыныѕ нормаларына сјйкес жер учаскесiн мјжбїрлеп алып ќоюєа негiз болуы мїмкiн.
      Ескерту. 99-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      100-бап. Арнайы жер ќоры
      1. Жердi ауыл шаруашылыєы ґнiмiн ґндiрушiлердiѕ арасында ќайта бґлу маќсатымен ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер мен босалќы жер есебiнен арнайы жер ќоры ќўрылады. Санитарлыќ нормалар мен талаптарєа сай келетiн ауыл шаруашылыєы ґнiмiн ґндiруге мїмкiндiк бермейтiн жер учаскелерi арнайы жер ќорына енгiзiлмейдi.
      2. Арнайы жер ќоры:
      1) жер учаскесiнен ерiктi тїрде бас тартќан кезде;
      2) осы Кодекстiѕ 92, 93 жјне 95-баптарына сјйкес жер учаскелерiн мјжбїрлеп алып ќойєан кезде;
      3) егер заѕ бойынша да, ґсиет бойынша да мўрагерлерi жоќ, не бiрде бiр мўрагер мўраны ќабылдамаєан, не ґсиет ќалдырушы барлыќ мўрагерлердi мўрадан айырєан, не мўрагер мемлекет пайдасына мўрадан бас тартќан немесе мўрадан кiмнiѕ пайдасына бас тартатынын атамай, мўрадан бас тартќан жаєдайда, осы ќорєа ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жерден тїсетiн жер учаскелерi есебiнен ќўралады.
      3. Осы баптыѕ 2-тармаєында аталєан жер учаскелерiн арнайы жер ќорыныѕ ќўрамына енгiзу ауданныѕ (ќаланыѕ) атќарушы органыныѕ шешiмi бойынша жїргiзiледi.
      4. Арнайы жер ќорыныѕ ќўрамына мемлекеттiк жер пайдаланушылардыѕ маќсаты бойынша пайдаланылмаєан немесе Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарын бўза отырып пайдаланылєан жер учаскелерiн енгiзу аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы органныѕ бiржаќты шешiмi негiзiнде жїзеге асырылады.
      Аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы органныѕ шешiмiне осы Кодекстiѕ 89-бабында кґзделген тјртiппен шаєымдануєа болады.
      5. Осы жер учаскелерiн жаѕа меншiк иелерi мен жер пайдаланушыларєа бергенге дейiн оларды аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы орган белгiлеген тјртiппен жјне жаєдайларда бўрынєы мемлекеттiк жердi пайдаланушылар пайдаланады.
      6. Арнайы жер ќорыныѕ жерлерiн пайдалану осы Кодекстiѕ 97-бабына сјйкес жїзеге асырылады.
      Жерi бґлiсуге жатпайтын мемлекеттiк ауыл шаруашылыєы ўйымдарыныѕ ќўрамынан шыќќан жјне шартты жер їлесi ќўќыєы бўрын берiлмеген осы аумаќта тўратын азаматтардыѕ, сондай-аќ оралмандардыѕ шаруа немесе фермер ќожалыєын немесе ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiне байланысты ґзге де ќызметтi жїргiзуi їшiн арнайы жер ќорыныѕ жерiнен бiрiншi кезекте жер учаскесiн алуєа ќўќыєы бар.
      7. Арнайы жер ќорынан жер учаскелерiн беру жерге орналастыру тјртiбiмен, јдетте, тўтас алаппен беру жјне жердi пайдалануда ќолайлы жаєдай жасау ескерiле отырып жїргiзiледi.
      8. Арнайы жер ќорында жердiѕ бар екендiгi туралы мјлiметтер баршаєа ќолжетiмдi болып табылады.
      Осы баптыѕ 5-тармаєында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, арнайы жер ќорыныѕ жерi босалќы жер ќўрамында есептеледi.
      101-бап. Шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзуге
                арналєан жер учаскелерi
      1. Жер учаскелерi шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына жеке меншiк ќўќыєымен немесе ґтеулi уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен 49 жылєа дейiнгi мерзiмге, ал шалєайдаєы мал шаруашылыєын жїргiзу їшiн (маусымдыќ жайылым) уаќытша ґтеусiз жер пайдалану ќўќыєымен осы Кодекске жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ шаруа немесе фермер ќожалыєы туралы заѕдарына сјйкес берiледi.
      Жер учаскесiн шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн алуєа басым ќўќыќты жеке еѕбегiмен ќатысу негiзiнде шаруашылыќ жїргiзетiн, арнаулы ауыл шаруашылыєы бiлiмi мен бiлiктiлiгi бар, ауыл шаруашылыєында iс жїзiндегi жўмыс тјжiрибесi бар жјне осы ауданда, ќалада, ауылда (селода), кентте тўратын азаматтар пайдаланады.
      2. Ќайта ўйымдастырылатын мемлекеттiк ауыл шаруашылыєы ўйымдарыныѕ ќўрамынан шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн шыєатын азаматтарєа аталєан ўйымдардыѕ жерiнен кадастрлыќ баєасы шаруашылыќ бойынша (алќаптар бойынша) орта деѕгейде болуєа тиiс жер учаскелерi берiледi.
      3. Жер учаскелерiне ќатысты ґздерiне тиесiлi ќўќыќтарын, оныѕ iшiнде шартты жер їлестерiне ќўќыќтарын шаруашылыќ серiктестiктердiѕ жарєылыќ капиталына салым ретiнде немесе ґндiрiстiк кооперативтерге жарна ретiнде берген азаматтар шаруа немесе фермер ќожалыєын не тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін ўйымдастыру їшiн ќатысушылар (мїшелер) ќўрамынан шыќќан кезде їлесiн немесе пайын, жер учаскесiн ќоса алєанда, наќтылы бґлiп шыєаруєа (бґлiсуге) не ґз ќалауы бойынша їлесiнiѕ немесе пайыныѕ ќўнын тґлетiп алуєа ќўќылы.
      Бўл ретте, ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ кепілде жатќан жерлерініѕ ќўрамынан жер учаскесін бґліп шыєаруєа кепіл ўстаушыныѕ келісіміне немесе бґліп шыєару кезінде жер учаскесіне ќатысты кепілмен ќамтамасыз етілген міндеттемелерге сјйкес жол беріледі.
      Шаруашылыќ серiктестiкке ќатысушыныѕ немесе ґндiрiстiк кооператив мїшесiнiѕ жарєылыќ капиталєа пайдалануєа єана берген жер учаскесi сыйаќысыз наќтылы ќалпында ќайтарылады.
      Ќатысушылардыѕ (мїшелердiѕ) ќўрамынан шыєу туралы жјне жер учаскесiн бґлiп шыєару туралы ґтiнiш ауыл шаруашылыєы ўйымына берiледi.
      Шаруа немесе фермер ќожалыєын не тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін ўйымдастыру їшін їлес немесе пай есебіне наќтылы бґліп шыєарылатын жер учаскесініѕ орналасќан жері, сондай-аќ шаруашылыќ серіктестіктеріне, ґндірістік кооперативтерге олардан шыќќан
ќатысушыныѕ (мїшеніѕ) бґліп берілетін жерге жїргізілген шыєындарды ґтеуі шаруашылыќ серіктестіктерініѕ, ґндірістік кооперативтердіѕ ќўрылтай ќўжаттарында кґзделген тјртіппен немесе тараптардыѕ келісімімен айќындалады.
      Ауыл шаруашылыєыныѕ егіс жўмыстары жїргізіліп жатќан кезеѕде жер учаскесін наќтылы бґліп шыєаруєа, мўндай бґліп шыєару ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ немесе ортаќ меншікке (ортаќ жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ келісімімен жїргізілетін жаєдайды ќоспаєанда, жол
берілмейді.
      Ќўрылтай ќўжаттарында жер учаскесiн бґлiп шыєару (бґлiсу) тјртiбi болмаєан жаєдайда осы баптыѕ 4-тармаєыныѕ нормалары ќолданылады.
      4. Їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылар болып табылатын жјне шаруа немесе фермер ќожалыєын не тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін жїргiзу їшiн ќатысушылар ќўрамынан шыєатын азаматтарєа жер учаскелерi осы Кодекстiѕ 54-бабына сјйкес, їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ жалпы жиналысы бекiткен, їлестiк меншiктегi (їлестiк жердi пайдаланудаєы) жер учаскесiн пайдалану тјртiбiне сјйкес берiледi.
      Жер учаскесiн пайдалану тјртiбi болмаєан кезде їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) мїдделi ќатысушы жер їлесi (жер їлестерi) есебiне жер учаскесiн бґлiп шыєару ниетi туралы, оныѕ болжамды орнын кґрсете отырып, їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќалєан ќатысушыларды жазбаша тїрде хабардар етуге мiндеттi. Жер учаскесiнiѕ орналасќан жерi жґнiндегi мјселе келiсу рјсiмдерiн жїргiзу арќылы не ортаќ меншiкке (ортаќ жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ немесе олардыѕ ґкiлдерiнiѕ жалпы жиналысыныѕ шешiмi негiзiнде шешiлуi мїмкiн. Жиналыс хабарланєан кезден бастап бiр ай iшiнде ґтуге тиiс жјне ортаќ меншiкке (ортаќ жердi пайдалануєа) ќатысушылардыѕ немесе олардыѕ ґкiлдерiнiѕ кемiнде 50 %-i ќатысќан кезде ќўќылы болып есептеледi. Шешiм жиналысќа ќатысќан їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ немесе олардыѕ ґкiлдерiнiѕ жай кґпшiлiк даусымен ќабылданады жјне хаттамамен ресiмделедi. Жиналысќа ќатысќан їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) барлыќ ќатысушылар немесе олардыѕ ґкiлдерi хаттамаєа ќол ќояды.
      Егер тиiсiнше хабарланєан кїннен бастап бiр ай iшiнде їлестiк меншiкке (їлестiк жер пайдалануєа) ќатысушылардан ќарсылыќтар келiп тїспесе, жер учаскесiнiѕ орналасќан жерi туралы ўсыныс келiсiлген болып саналады.
      5. Азаматтыѕ жергiлiктi атќарушы органєа берген ґтiнiшi жјне бґлiп шыєарылатын жер учаскесiнiѕ орналасќан жерi туралы ќоса берiлген келiсiлген материалдар оєан жер учаскесiне ќўќыќ беруге негiз болып табылады.
      6. Шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн жер учаскелерiн алєан жјне ауылда (селода) тўрєын їйi бар азаматтардыѕ їй жанындаєы жер учаскесi меншiк ќўќыєында саќталады, ол шаруа немесе фермер ќожалыєыныѕ жер учаскесiнiѕ ќўрамына кiрмейдi.
      7. Ауыл шаруашылыєы ўйымдарыныѕ ќызметкерлерi болып табылмайтын азаматтарєа шаруа немесе фермер ќожалыєын жїргiзу їшiн жер учаскелерi арнайы жер ќорыныѕ жерiнен жјне босалќы жерден берiледi.
      Ескерту. 101-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      102-бап. Ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќќа, баєбандыќќа
                жјне саяжай ќўрылысына арналєан жер учаскелерi
      1. Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќ жїргiзу, баєбандыќ жјне саяжай ќўрылысы їшiн жеке меншiкке жер учаскелерi ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жерден, ауылдыќ елдi мекендердiѕ жерiнен жјне босалќы жерден берiледi.
      2. Ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќќа, баєбандыќќа жјне саяжай ќўрылысына арналєан жер учаскелерiнiѕ меншiк иесi болып табылатын азаматтар ортаќ мїдделерi їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕ актiлерiнде ќўќыќтыќ жаєдайы белгiленетiн жай серiктестiктерге, баєбандыќ немесе ґзге де тўтыну кооперативтерiне бiрiгуге ќўќылы.
      3. Баєбандыќќа немесе саяжай ќўрылысына арналєан жер учаскелерi азаматтардыѕ бґлек меншiгiнде болып, ал жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiнiѕ ортаќ ќажеттерiн ќанаєаттандыруєа арналєан жер учаскелерi мен басќа да мїлiк олардыѕ ортаќ їлестiк меншiгiнде болєан жаєдайда меншiк иелерi арасындаєы ортаќ мїлiкке байланысты ќатынастарєа кондоминиум туралы нормалар ќолданылады.
      103-бап. Жекешелендiрiлетiн мемлекеттiк ауыл
               шаруашылыєы ўйымдарыныѕ жер учаскесiн бґлiсу
      1. Жекешелендiрiлетiн мемлекеттiк ауыл шаруашылыєы ўйымдары ќызметкерлерiнiѕ, сондай-аќ зейнеткерлер мен осы ўйымдардыѕ ґндiрiстiк жјне јлеуметтiк-мјдени ќызмет кґрсету салаларында iстейтiн жјне олардыѕ аумаєында тўратын адамдардыѕ шартты жер їлесiне ќўќыєы бар.
      2. Ќайта ўйымдастырылатын немесе таратылатын мемлекеттiк ауыл шаруашылыєы ўйымдарыныѕ ґздерi пайдаланатын жерiнiѕ шекарасы шегiндегi ауыл шаруашылыєы алќаптары шартты жер їлесiне бґлiске жатады, бўєан:
      1) елдi мекендер шегiне кiрген;
      2) ауданныѕ арнайы жер ќоры ќўрамына енгiзiлген;
      3) нормадан тыс радиациялыќ ластануєа ўшыраєан немесе тўрєын халыќтыѕ ґмiрi мен денсаулыєына ґзгедей ќауiп тґндiретiн;
      4) пайдалы ќазбаларды ќазу кезiнде бїлiнген жјне маќсаты бойынша пайдалану їшiн жарамды кїйге келтiрiлiп жаѕєыртылмаєан;
      5) шалєайдаєы мал шаруашылыєыныѕ уаќытша жер пайдаланудаєы жер учаскелерi ќосылмайды.
      3. Шартты жер їлесiнiѕ мґлшерi:
      1) ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ жер пайдалануындаєы ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ жалпы кґлемiн шартты жер їлесiне ќўќыєы бар адамдардыѕ санына бґлу арќылы - гектармен;
      2) ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ жер пайдалануындаєы ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ балл-гектар сомасын шартты жер їлесiне ќўќыєы бар адамдар санына бґлу арќылы - балл-гектармен (кґлемге кґбейтiлген топыраќ бонитетiнiѕ балы) есептеп шыєарылады.
      4. Шартты жер їлесi мґлшерiн аныќтау нјтижелерi жјне шартты жер їлесiне ќўќыєы бар азаматтардыѕ тiзiмi жекешелендiрiлетiн шаруашылыќтыѕ еѕбек ўжымыныѕ жалпы жиналысыныѕ шешiмiмен бекiтiлiп, хаттамамен ресiмделiп, аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы органда бекiтiлуге тиiс.
      5. Азаматтардыѕ шартты жер їлесiне ќўќыєы шартты жер їлестерiн иеленушiлердiѕ тiзiмi мен шартты жер їлестерiнiѕ мґлшерiн аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы орган бекiткеннен кейiн їш ай iшiнде жер учаскесі орналасќан жердегі республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ, ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органы беретiн шартты жер їлесiне ќўќыќ туралы кујлiкпен кујландырылады.
      6. Шартты жер їлестерiн иеленушiлер шартты жер їлесiне ќўќыќ туралы кујлiктi алєан кезден бастап бiр жыл iшiнде шартты жер їлестерi есебiне осы Кодексте белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда жер учаскесiн меншiкке немесе жердi пайдалануєа алуєа мiндеттi.
      Аталєан адамдардыѕ жер учаскелерiн бґлек немесе ортаќ меншiкке (жер пайдалануєа) ресiмдеуге ќўќыєы бар.
      7. Шартты жер їлесiнiѕ иесi болып табылатын азамат Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыєынан шыќќан жаєдайда, оныѕ жер їлесiне ќўќыќтары тоќтатылєан болып саналады.
      Ескерту. 103-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      104-бап. Ўзаќ мерзiмдi пайдаланылатын мал айдау жолдары
      1. Селодаєы тауар ґндiрушiлердiѕ малын маусымдыќ жайылымдарєа, ет комбинаттары мен мал сатып алу орындарына айдап апару їшiн ўзаќ мерзiмдi пайдаланылатын мал айдау жолдарына, јдетте, айдалатын малдыѕ жолдаєы азыєын ќамтамасыз ететiн мґлшерде жер пайдалану шекарасыныѕ бойындаєы жайылымдыќ алќаптардан жер учаскелерi берiледi.
      2. Бiр ауданныѕ шегiнде мал айдауєа арналєан ўзаќ мерзiмдi пайдаланылатын мал айдау жолдарына жер учаскелерiн аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы орган бередi.
      Бiрнеше ауданныѕ аумаєы арќылы мал айдау їшiн мал айдайтын жолдарєа жер учаскелерiн беру туралы шешiмдi облыстыќ атќарушы орган ќабылдайды.
      3. Ўзаќ мерзiмдi пайдаланудаєы мал айдайтын жолдардыѕ жер пайдаланушылары болып табылатын адамдар ќажеттi мґлшерде ќўдыќтар мен малды суаруєа жјне малды дамылдатуєа арналєан алаѕдар, экологиялыќ талаптардыѕ саќталуын жјне жолдардыѕ ќалыпты пайдаланылуын ќамтамасыз ететiн ќўрылыстар мен єимараттар салуєа, айдалатын малды ветеринариялыќ ќадаєалау органдарымен келiсiлген мерзiмде кедергiсiз ґткiзуге мiндеттi.
      4. Жер пайдалану ќўќыєымен жер учаскелерiн бермей, уаќытша (маусымдыќ) пайдаланылатын мал айдайтын жолдарды бґлу сервитут ережелерi бойынша жїргiзiледi (осы Кодекстiѕ 70-бабы).
      105-бап. Ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыныѕ
               орнын толтыру
      1. Ауыл шаруашылыєын жїргізуге байланысты емес маќсаттарєа пайдалану їшiн ауыл шаруашылыєы алќаптарын алып ќоюдан туындаєан ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасы ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ кґлемi мен олардыѕ сапасын ќалпына келтiру арќылы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiнiѕ деѕгейiн саќтау маќсатында бюджет кiрiсiне ґтелуге тиіс.
      Бўл шыєасы осы Кодекстiѕ 166-бабында кґрсетiлген шыєынныѕ орнын толтырудан тыс ґтеледi.
      2. Ґнеркјсiп, кґлiк, байланыс, ќорєаныс жерiн жјне ауыл шаруашылыєына арналмаєан ґзге де жердi ќоспаєанда, ауыл шаруашылыєын жїргiзуге байланысты емес ќажеттер їшiн жердiѕ барлыќ санаттарыныѕ ќўрамынан ауыл шаруашылыєы алќаптары берiлетiн тўлєалар, сондай-аќ кїзет, санитарлыќ жјне ќорєау аймаќтары белгiленетiн тўлєалар ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны ґтейдi.
      Азаматтар мен заѕды тўлєалардыѕ жер пайдалануындаєы немесе меншiгiндегi ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ нысаналы маќсаты ґзгерген кезде де ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасы ґтелуге тиiс.
      Ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасы жер учаскесiне ќўќыќ беру туралы шешiм ќабылданєан немесе ауыл шаруашылыєы алќаптарыныѕ нысаналы маќсаты ґзгерген кезден бастап алты ай мерзiмде ґтелуге тиiс.
      3. Жеке жјне заѕды тўлєаларєа жер учаскелерi: P080636
      1) елдi мекендер шекарасында жеке тўрєын їй салу, мектептер, мектепке дейінгі ўйымдарды, орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі ўйымдарды, емдеу орындарын жјне мјдени-тўрмыстыќ маќсаттаєы объектiлер салу;
      2) мелиорациялыќ жїйелер салу;
      3) тоєандаєы жјне кґлдегi балыќ шаруашылыќтарын, балыќ питомниктерiн, уылдырыќты балыќ шаруашылыќтары мен балыќ ґсiретiн зауыттар салу;
      4) ќоршаєан ортаны ќорєауды ќамтамасыз ететiн, iргелес жатќан жер алќаптарыныѕ жаєдайын нашарлатпайтын объектiлер салу;
      5) тозєан алќаптарєа, химиялыќ жјне радиоактивтi заттармен ластанєан жерге орман мелиорациясы їшiн берiлгенде олар шыєасыны ґтеуден босатылады.
      Жер учаскелерiн мемлекеттiк табиєи ќорыќтарєа, мемлекеттiк ўлттыќ табиєи парктерге, мемлекеттiк табиєи резерваттарєа, мемлекеттiк ґѕiрлiк табиєи парктерге, мемлекеттiк зоологиялыќ парктерге, мемлекеттiк ботаникалыќ баќтарєа, мемлекеттiк дендрологиялыќ парктерге жјне мемлекеттiк табиєат ескерткiштерiне тарихи-мјдени маќсаттаєы объектiлер їшiн беру кезiнде де, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасы Yкiметiнiѕ нормативтiк ќўќыќтыќ актiлерiнде кґзделген ґзге де жаєдайларда шыќќан шыєасы ґтелмейдi.
      Ескерту. 105-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2006.07.07. N 176, 2007.07.27. N 320 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      106-бап. Ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны
                ґтеу тјртiбi
      1. Ауыл жјне орман шаруашылыєын жїргiзуге байланысты емес маќсаттарєа пайдалану їшiн ауыл шаруашылыєы алќаптарын алып ќойєан кезде, шыєасыныѕ мґлшерi жергiлiктi атќарушы органныѕ жер учаскесiне тиiстi ќўќыќ беру туралы шешiм ќабылдауы їшiн негiз болып табылатын жерге орналастыру жобасыныѕ (жерге орналастыру iсiнiѕ) ќўрамында белгiленедi.
      2. Ґтелуге тиiстi шыєасыныѕ мґлшерi жаѕа жердi игерудi немесе алќаптарды ауыл шаруашылыєы ґнiмiн ґндiру деѕгейiне дейiн жаќсартуды ќамтамасыз ететiн нормативтердi негiзге ала отырып, алып ќойылатын алќаптардан алынатын ґнiмнен немесе олардыѕ сапасы тґмендегенге дейiн бўрын алынєан ґнiмнен кем тїспейтiн кґлемiнде аныќталады.
      3. Ауыл шаруашылыєын жїргiзуге байланысты емес маќсаттарєа пайдалану їшiн ауыл шаруашылыєы алќаптарын алып ќоюдан туындаєан ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны ґтеу нормативтерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      4. Ауыл шаруашылыєына арналмаєан жјне ормансыз алќаптардаєы бїлiнген жердi жаѕєырту шартымен ауыл шаруашылыєы алќаптарын уаќытша пайдалануєа алып ќойєан кезде шыєасы толыќ кґлемiнде ґтеледi.
      Жер учаскесi берiлген заѕды немесе жеке тўлєаныѕ ќаражаты есебiнен ґнiмдiлiгi аз немесе ґнiм бермейтiн алќаптарєа ќўнарлы топыраќ ќабаты салынєан жаєдайда алќаптарды ќалпына келтiруге жўмсалатын сома есепке алынып, шыєасы Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлеген тјртiппен ґтеледi.
      5. Шыєасыныѕ мґлшерi жер учаскесiнiѕ берiлуiне мїдделi тўлєамен келiсiледi жјне жергiлiктi атќарушы органныѕ шешiмiмен бекiтiлетiн жер учаскесiне ќўќыќ беру туралы актiмен ресiмделедi.
      6. Жер сапасыныѕ нашарлауынан туындаєан шыєасыныѕ мґлшерi алќаптарды бiр тїрден екiншiсiне ауыстыруєа байланыссыз жаєдайларда олардыѕ сапасыныѕ тґмендеуiне сјйкес нормативтердiѕ (жердi кадастрлыќ баєалау бойынша) процентiмен аныќталады.
      Алќаптар сапасыныѕ тґмендеуiне байланысты оларды бiр тїрден басќа тїрге ауыстырєан жаєдайда шыєасы мґлшерi алќаптардыѕ тиiстi тїрлерiне арналєан нормативтердiѕ айырмасы бойынша аныќталады.
      7. Ўйымдар мен азаматтардыѕ ќызметi јсерiнiѕ нјтижесiнде жер сапасыныѕ нашарлауынан келген шыєасыны ґтеу жер учаскесі орналасќан жердегі облыстыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), ауданныѕ (облыстыќ маѕызы бар ќаланыѕ) ујкілетті органыныѕ талап-арызы бойынша сот тјртiбiмен жїргiзiледi.
      Ескерту. 106-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
11-тарау. Елді мекендер жері
      107-бап. Елдi мекендер жерi ўєымы мен оныѕ ќўрамы
      1. Ќалаларды, кенттердi, ауылдарды, селолар мен басќа да ќоныстарды дамыту їшiн берiлген жер учаскелерi елдi мекендер жерiнiѕ санатына жатады.
      2. Елдi мекендердiѕ жерi ґзге јкiмшiлiк-аумаќтыќ ќўрылымдардыѕ жерiнен ќаланыѕ шегi, кенттiѕ шегi, ауылдыќ (селолыќ) елдi мекеннiѕ шегi арќылы шектеледi.
      3. Елдi мекендер жерiнiѕ ќўрамына:
      1) ќўрылыстар алып жатќан јрi кґп пјтерлi жјне кґп ќабатты тўрєын їйлер, їй iргесiндегi жер учаскелерi бар жеке тўрєын їйлер салуєа арналєан тўрєын жай салатын жер;
      2) денсаулыќ саќтау, мјдениет, сауда, ќоєамдыќ тамаќтандыру, тўрмыстыќ ќызмет кґрсету, коммерциялыќ ќызмет объектiлерi, сондай-аќ мектепке дейінгі ўйымдар, орта, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі ўйымдар жјне жоєары бiлiм беру мекемелерi, јкiмшiлiк, єылыми-зерттеу мекемелерi, єибадат їйлерi мен ґзге де iскерлiк їйлерi, ќўрылыстар мен єимараттар салынєан жјне соларды орналастыруєа арналєан ќоєамдыќ iскерлiк ќўрылыс салатын жер;
      3) ґнеркјсiп, коммуналдыќ жјне олардыѕ жўмыс iстеуiн ќамтамасыз ететiн ќойма объектiлерi, инженерлiк жјне кґлiк инфраќўрылымы объектiлерi салынєан жјне соларды орналастыруєа арналєан, сондай-аќ осы объектiлердiѕ санитарлыќ-ќорєау аймаќтарын белгiлеуге арналєан ґндiрiстiк ќўрылыс салатын жер;
      4) темiр жол, автомобиль, ґзен, теѕiз, јуе жјне ќўбыр тасымалы жолдары, инженерлiк инфраќўрылым мен байланыс магистральдары ґтетiн жјне соларды салуєа арналєан кґлiк, байланыс, инженерлiк коммуникациялар жерi;
      5) ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени маќсаттаєы жер;
      6) ґзендер, табиєи жјне жасанды су айдындары мен акваториялар, су ќорєау аймаќтары, гидротехникалыќ жјне басќа да су шаруашылыєы ќўрылыстары орналасќан су айдындары мен акваториялар жерi;
      7) ауыл шаруашылыєына пайдаланылатын жер;
      8) алаѕдар, кґшелер, тротуарлар, ґтпе жолдар, жолдар, жаєалаулар, парктер, гїлзарлар, ќаладаєы ормандар, бульварлар, су айдындары, жаєажайлар, зираттар жјне халыќтыѕ ќажеттерiн ќанаєаттандыруєа арналєан ґзге де объектiлер (су ќўбырлары, жылыту ќўбырлары, тазарту ќўрылыстары жјне жалпы жўрт пайдаланатын басќа да инженерлiк жїйелер) орналасќан жјне соларды орналастыруєа арналєан ортаќ пайдаланудаєы жер;
      9) ќала ќўрылысы ќызметiне тартылмаєан, елдi мекендi аумаќтыќ тўрєыдан дамытуєа жјне ґзiндiк ќосалќы шаруашылыќты дамытуєа арналєан резервтегi жјне ґзге де жер;
      10) крематорийлердi, мал ќорымы, тўрмыстыќ ќалдыќтар тастау орындарын жјне арнаулы нормативтер мен ережелер белгiленбейiнше пайдалануєа болмайтын ґзге де объектiлердi орналастыру їшiн бґлiнетiн арнайы маќсаттаєы жер;
      11) ќорєаныс ќажеттерi їшiн берiлген жјне ґзге де пайдалану режимiндегi жер кiруi мїмкiн.
      4. Жер учаскелерiн елдi мекендер жерiндегi ортаќ пайдаланудаєы жерлерге жатќызуды, сондай-аќ олардыѕ нысаналы маќсатыныѕ ґзгеруiне байланысты ортаќ пайдаланудаєы жердiѕ ќўрамынан шыєаруды ґз ќўзыретiне сјйкес жергiлiктi атќарушы органдар жїзеге асырады.
      Ескерту. 107-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, 2007.07.27. N 320 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      108-бап. Елдi мекендердiѕ шекарасын (шегiн) белгiлеу
                жјне ґзгерту
      1. Елдi мекендердiѕ шекарасын (шегiн) белгiлеу мен ґзгерту жерге орналастырудыѕ, сјулет жјне ќала ќўрылысыныѕ тиiстi органдары бiрлесiп жасаєан ўсыныс бойынша белгiленген тјртiппен бекiтiлген ќала ќўрылысы ќўжаттамасы негiзiнде жїргiзiледi.
      2. Республикалыќ маѕызы бар ќалалар мен Ќазаќстан Республикасы астанасыныѕ шекарасын (шегiн) Ќазаќстан Республикасы Їкiметiнiѕ ўсынуымен Ќазаќстан Республикасыныѕ Президентi белгiлейдi жјне ґзгертедi.
      3. Облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ шекарасы (шегi) Ќазаќстан Республикасы Їкiметiмен келiсiм бойынша облыстыќ ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ бiрлескен шешiмiмен белгiленедi жјне ґзгертiледi.
      4. Аудандыќ маѕызы бар ќалалардыѕ шекарасы (шегi) облыстыќ ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ бiрлескен шешiмiмен белгiленедi жјне ґзгертiледi.
      5. Кенттер мен ауылдардыѕ (селолардыѕ) шекарасы (шегi) аудандыќ (ќалалыќ) ґкiлдi жјне атќарушы органдардыѕ бiрлескен шешiмiмен белгiленедi жјне ґзгертiледi.
      6. Жep учаскелерiн ќала, кент, село шегiне ќосу осы учаскелерге меншiк ќўќыєын немесе жер пайдалану ќўќыєын тоќтатуєа јкеп соќпайды.
      109-бап. Елдi мекендердiѕ жерiн пайдалану
      1. Ќалалардыѕ, кенттердiѕ, селолыќ елдi мекендердiѕ барлыќ жерi олардыѕ бас жоспарларына, жоспарлау мен ќўрылыс салу жобаларына жјне аумаќтыѕ жер-шаруашылыќ орналастыру жобаларына сјйкес пайдаланылады.
      Тўрєындар саны 5 мыѕнан асатын елдi мекендерде белгiленген тјртiппен бекiтiлген бас жоспарлар болмаєан жаєдайда осы елдi мекендi дамыту мен онда ќўрылыс салудыѕ бас жоспарыныѕ оѕайлатылєан схемасымен немесе белгiленген тјртiппен бекiтiлген ќала ќўрылысы ќўжаттамасымен жердi пайдалануєа жол берiледi.
      2. Ортаќ пайдаланудаєы жерден жер учаскелерi азаматтар мен заѕды тўлєалардыѕ ортаќ пайдалануєа нўќсан келтiрмей, жеѕiл їлгiдегi ќўрылыстарды (caудa жасайтын шатырларды, киоскiлердi, жарнама ќўрылєыларын жјне басќа да сервис объектiлерiн) орналастыруы їшiн уаќытша жер пайдалануєа берiлуi мїмкiн. Бўл ретте ортаќ пайдаланудаєы жер ќўрамынан, оныѕ iшiнде базарлар, Ќазаќстан Республикасы астанасыныѕ мјртебесі туралы заѕнамалыќ актіге сјйкес Ќазаќстан Республикасыныѕ астанасы кґшелерініѕ бойындаєы оќшауланєан белдеулерде орналасќан аќылы автотўраќтарды (автомобиль ќоятын орындарды) ќоспаєанда, жол (кґше, ґтпелi жолдар) жиегiнен учаскелер беруге жол берiлмейдi.
      Ортаќ пайдаланудаєы жерден жер учаскелерi жеке меншiкке оларды ортаќ пайдаланудаєы жер ќўрамынан шыєарєаннан кейiн єана берiлуi мїмкiн.
      Елді мекендердіѕ ауыл шаруашылыєы їшін пайдаланылатын жерлерінен шаруа немесе фермер ќожалыєын, тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндірісін, орман ґсіруді, ќосалќы ауыл шаруашылыєын, баќша жјне мал шаруашылыєын жїргізу їшін жер учаскелерін жеке меншік ќўќыєымен беруге болмайды.
      3. Зираттар орналасќан жјне соларєа арналєан ортаќ пайдаланудаєы жерден елдi мекеннiѕ ќайтыс болєан јрбiр тўрєынын немесе осы елдi мекенде ќайтыс болєан тўрєылыќты жерi белгiсiз адамды жерлеу їшiн кемiнде алты шаршы метр жер учаскесi тегiн бґлiнедi.
      Ескерту. 109-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, 2007.07.21. N 297 (ресми жарияланєан кїнінен бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
      110-бап. Ќала маѕындаєы аймаќтар
      1. Ќала маѕындаєы аймаќтар жерiнiѕ ќўрамына ќаламен бiртўтас јлеуметтiк, табиєи жјне шаруашылыќ аумаќ ќўрайтын ќала шегiнен тыс жер ќосылуы мїмкін.
      2. Ќала маѕындаєы аймаќтарда ќала маѕындаєы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн ќарќынды дамыту, ќала ќўрылысын ерекше реттеу аймаќтарын (ќаланы дамытуєа, инженерлiк жјне кґлiк инфраќўрылымыныѕ ќалыпты жўмыс iстеуi їшiн ќажеттi єимараттарды орналастыру мен салуєа арналєан резервтегi аумаќтарды), ќорєау јрi санитарлыќ-гигиеналыќ ќызмет атќаратын жјне халыќтыѕ демалыс орны болып табылатын ормандар, opмaн парктерi жјне басќа да жасыл екпелер алып жатќан жасыл аймаќтарды белгiлей отырып, аумаќты аймаќтарєа бґлу жїзеге асырылады.
      3. Аудандыќ маѕызы бар ќалалардыѕ ќала маѕындаєы аймаќтарыныѕ шекарасын облыстыѕ жергілікті атќарушы органыныѕ ўсынысы бойынша облыстыѕ жергілікті ґкілді органы белгілейді жјне ґзгертеді.
      Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жјне облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ ќала маѕындаєы аймаќтарыныѕ шекарасын Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ жјне облыстардыѕ тиісті жергілікті ґкілді жјне атќарушы
органдарыныѕ бірлескен ўсынысы бойынша белгілейді жјне ґзгертеді. Республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ ќала маѕындаєы аймаќтарыныѕ шекарасы аумаєы ќала маѕындаєы аймаєына енгізілген облыстардыѕ тиісті жергілікті ґкілді жјне атќарушы органдарымен де
келісіледі.
      4. Жердi ќала маѕы аймаєына ќосу бўл жерге меншiк ќўќыєы мен оны пайдалану ќўќыєыныѕ тоќтатылуына јкеп соќпайды.
      5. Ќала маѕы аймаєына енгiзiлген жердi пайдаланудыѕ тјртiбi мен режимiн ќала маѕы аймаєын белгiлеген орган айќындайды.
      Астана ќаласы мен республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ ќала маѕы аймаєына ќосылєан жердi пайдалану тјртiбi мен режимiн аумаєы ќала маѕы аймаєына ќосылєан тиiстi облыстыќ ґкілді жјне атќарушы органдармен келiсiлген, аталєан ќалалардыѕ ґкілді жјне атќарушы органдарыныѕ бірлескен ўсыныстары бойынша Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      Ескерту. 110-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
12-тарау. Ґнеркјсіп, кґлік, байланыс, ќорєаныс жері жјне
ауыл шаруашылыєынан ґзге маќсатќа арналєан жер
      111-бап. Ґнеркјсiп, кґлiк, байланыс жерi жјне ауыл
                шаруашылыєынан ґзге маќсатќа арналєан жер
                ўєымы жјне оныѕ ќўрамы
      1. Осы Кодекстe жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ ґзге де заѕ актiлерiнде белгiленген тјртiппен тиiстi нысаналы маќсат їшiн азаматтар мен заѕды тўлєаларєа берiлген жер ґнеркјсiп, кґлiк, байланыс жерi жјне ауыл шаруашылыєынан ґзге маќсатќа арналєан жер деп танылады.
      2. Ґнеркјсiп, кґлiк, байланыс жерiн жјне ауыл шаруашылыєынан ґзге маќсатќа арналєан жердi пайдалану ерекшелiктерi Ќазаќстан Республикасыныѕ арнайы заѕдарымен белгiленедi. U952350 Z020332 Z010242
      112-бап. Ґнеркјсiп жерi
      1. Ґнеркјсiп жерiне ґнеркјсiп объектiлерiн орналастыру мен пайдалану їшiн берiлген жер, оныѕ iшiнде олардыѕ санитарлыќ-ќорєау жјне ґзге де аймаќтар жатады.
      2. Аталєан маќсаттарєа берiлетiн жер учаскелерiнiѕ мґлшерi белгiленген тјртiппен бекiтiлген нормаларєа немесе жобалау-техникалыќ ќўжаттамаларєа сјйкес айќындалады, ал жер учаскелерiн бґлiп беру оларды игеру кезектiлiгi ескерiле отырып жїргiзiледi.
      113-бап. Кґлiк жерi
      1. Автомобиль, теѕiз, iшкi су, темiр жол, јуе жјне ґзге де кґлiк тїрі объектiлерiнiѕ ќызметiн ќамтамасыз ету жјне (немесе) оларды пайдалану їшiн берiлген жер кґлiк жерi болып танылады.
      2. Автомобиль, теѕiз, iшкi су, темiр жол, јуе жјне ґзге де кґлiк тїрi объектiлерiн дамыту, салу жјне ќайта жаѕєырту їшiн жаєдай жасау маќсатында Ќазаќстан Республикасыныѕ кґлiк туралы заѕдарында кґзделген тјртiппен жердi резервте ўстау жїзеге асырылуы мїмкiн.
      114-бап. Темiр жол кґлiгiнiѕ жерi
      1. Темiр жол кґлiгi ќажеттерiне арналєан жерге:
      1) магистраль жолдарына жјне солармен технологиялыќ байланыстаєы ќўрылыстар мен єимараттарєа (темiр жол белдеуi, кґпiрлер, тоннельдер, виадуктер, сигналдыќ жабдыќтар, ќызметтiк-техникалыќ їйлер);
      2) кiрме жолдарєа;
      3) энергетика, локомотив, вагон, жол жјне жїк шаруашылыќтары, сумен жабдыќтау жјне канализация ќўрылыстары, ќорєау жјне бекiту екпелерi, ќызметтiк жјне темiр жол кґлiгiне ќызмет кґрсететiн арнаулы маќсаттаєы ґзге де объектiлерi бар темiр жол станцияларына (вокзалдарєа);
      4) темiр жолдарєа берiлген белдеулер мен кїзет аймаќтарына;
      5) концессия шарттары бойынша темір жолдар мен темір жол кґлігініѕ объектілеріне бґліп берілген жер жатады.
      2. Темiр жол кґлiгiнiѕ ќажеттерiне арналєан жер учаскелері темiр жолдар мен темiр жол станцияларын дамытудыѕ жобалау-техникалыќ ќўжаттамасына жјне бас схемасына сјйкес белгiленген тјртiппен бекiтiлетiн нормативтер бойынша берiледi.
      3. Тўрєын халыќтыѕ ќауiпсiздiгiн ќамтамасыз ету, сондай-аќ темiр жол кґлiгi ќажеттерiне арналып бґлiнген белдеуге iргелес жер учаскелерiндегi объектiлердi ќауiпсiз пайдалану маќсатында жер пайдаланудыѕ ерекше шарттарымен кїзет аймаќтары белгiленедi, олардыѕ шегiнде аймаќтарды белгiлеу маќсаттарына сай келмейтiн ќызмет тїрлерi шектеледi немесе оларєа тыйым салынады.
      4. Темiр жол кґлiгiнiѕ кїзет аймаќтарына: орманды ќорєау белдеулерi, кґлiк ќўрылыстарыныѕ, ќўрылєылары мен басќа да объектiлерiнiѕ саќталуын, тґзiмдiлiгi мен орныќтылыєын ќамтамасыз ету їшiн ќажеттi жер учаскелерi, сондай-аќ темiр жол кґлiгiне бґлiнетiн белдеуге iргелес орналасќан, сел ќаупi, кґшкiн ќаупi бар аймаќтардаєы жјне басќа да ќауiптi јсерлер тґнетiн жерлердегi жер учаскелерi кiредi.
      Кїзет аймаќтары жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан жер учаскелерiн алып ќоймай белгiленуi мїмкiн.
      Ескерту. 114-бапќа ґзгерту енгізілді - ЌР-ныѕ 2008.07.05.  N 66-IV(ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
      115-бап. Автомобиль кґлiгiнiѕ жерi
      1. Автомобиль кґлiгi
  ќажеттерiне арналєан жерге:
      1) автомобиль жолдарына, олардыѕ конструкциялыќ элементтерi мен жол єимараттарына жјне олармен технологиялыќ байланысќан ќўрылыстар жјне єимараттарєа; Z010245
      2) автовокзалдар мен автостанцияларды, автомобиль кґлiгiнiѕ басќа объектiлерiн жјне жер бетi мен жер асты їйлерiн, ќўрылыстарын, єимараттарын, ќўрылєыларын пайдалану, кїтiп-ўстау, салу, ќайта жаѕєырту, жґндеу, дамыту їшiн ќажетті жол шаруашылыєы объектiлерiн орналастыру їшін;
      3) автомобиль жолдарына бґлiнетiн белдеулердi белгiлеу їшiн бґлiнiп берiлген жер жатады.
      2. Автомобиль кґлiгiнiѕ ќажеттерi їшiн бґлiп берiлетiн белдеуге арналєан жер учаскелерi жолдыѕ санатына байланысты жјне жобалау ќўжаттамасына сјйкес белгiленген нормалардыѕ негiзiнде берiледi.
      3. Тўрєын халыќтыѕ ќауiпсiздiгiн ќамтамасыз ету жјне автомобиль жолдарын пайдалануєа жаєдай жасау їшiн жолда жїру ќауiпсiздiгi талаптары ескерiле отырып, оларды пайдаланудыѕ ерекше режимi белгiленiп, ортаќ пайдаланудаєы автомобиль жолдарына бґлiнетiн белдеулерге екi жаєынан iргелес жатќан жер учаскелерi тїрiнде жол бойындаєы белдеулер жасалады. Аталєан жерлер жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiнен жјне жер пайдаланушылардан алып ќоюєа жатпайды.
      4. Жол бойындаєы белдеулерде жјне ортаќ пайдаланудаєы автомобиль жолдарына бґлiп берiлген белдеулерде, жол ќызметi объектiлерi мен жол сервисi объектiлерiн ќоспаєанда, кїрделi єимараттар ќўрылысына тыйым салынады.
      Ескерту. 115-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      116-бап. Теѕiз жјне iшкi су кґлiгiнiѕ жерi
      Теѕiз жјне iшкi су кґлiгiнiѕ ќажеттерiне арналєан жерге теѕiз жјне ґзен порттарын, айлаќтар, пристаньдар, гидротехникалыќ єимараттар, жер бетi жјне жер асты їйлерiн, ќўрылыстарын, єимараттарын, ќўрылєыларын пайдалану, кїтiп-ўстау, салу, ќайта жаѕєырту, жґндеу, кеѕейтiп ўлєайту їшiн ќажеттi басќа объектiлердi жјне теѕiз жјне iшкi су кґлiгiнiѕ басќа да объектiлерiн орналастыру їшiн бґлiнiп берiлген жер жатады.
      117-бап. Јуе кґлiгiнiѕ жерi
      Јуе кґлiгiнiѕ ќажеттерiне арналєан жерге јуежайлар, јуеайлаќтар, аэровокзалдар, ўшып кґтерiлу-ќону белдеулерiн жјне жер бетi мен жер асты їйлерiн, ќўрылыстарын, єимараттарын, ќўрылєыларын пайдалану, кїтiп-ўстау, салу, ќайта ќўру, жґндеу, кеѕейтiп ўлєайту їшiн ќажеттi басќа да жер їстiндегi объектiлердi жјне јуе кґлiгiнiѕ басќа да объектiлерiн орналастыру їшiн бґлiнiп берiлген жер, сондай-аќ олардыѕ кїзет аймаќтары жатады.
      Кїзет аймаќтары жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан жер учаскелерiн алып ќоймай белгiленуi мїмкiн.
      118-бап. Ќўбыр тасымалы кґлiгiнiѕ жерi
      Ќўбыр тасымалы кґлiгiнiѕ ќажеттерiне арналєан жерге су ќўбырын, газ ќўбырын, мўнай ќўбырын жјне жер бетi мен жер асты їйлерiн, ќўрылыстарын, єимараттарын, ќўрылєыларын пайдалану, кїтiп-ўстау, салу, ќайта жаѕєырту, жґндеу, кеѕейтiп ўлєайту їшiн ќажеттi объектiлердi жјне ќўбыр жїргiзу кґлiгiнiѕ басќа да объектiлерiн орналастыру їшiн бґлiнiп берiлген жер жатады. Аталєан жерге шекарасы белгiленген тјртiппен бекiтiлген ќўрылыс нормалары мен ережелерiнiѕ, магистральды ќўбырларды кїзету ережелерiнiѕ жјне басќа нормативтiк ќўжаттардыѕ негiзiнде аныќталатын, жер учаскелерiн пайдаланудыѕ ерекше шарттары бap магистральды ќўбырларды кїзету аймаќтары да жатады.
      Кїзет аймаќтары жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан жер учаскелерiн алып ќоймай белгiленуi мїмкiн.
      119-бап. Байланыс жјне энергетика жерi
      1. Байланыс
, радио хабарларын тарату, теледидар, аќпарат ќажеттерiне арналєан жерге тиiстi инфраќўрылымдардыѕ объектiлерiн орналастыру, байланыстыѕ кабель, радиореле жјне јуе желiлерi, соныѕ iшiнде жер астындаєы желiлер їшiн бґлiнiп берiлген жер, сондай-аќ олардыѕ кїзет аймаќтары жатады.
      2. Энергетика
   жерiне:
      1) су электр станцияларын, атом станцияларын, жылу станциялары мен олардыѕ ќўрылыстары мен объектiлерiне ќызмет кґрсететiн басќа да электр станцияларын орналастыру;
      2) электр таратудыѕ јуе желiлерiн, электр таратудыѕ кабель желiлерiнiѕ жер бетiндегi ќўрылыстарын, шаєын станцияларды, тарату пункттерiн, энергетиканыѕ басќа да ќўрылыстары мен объектiлерiн орналастыру їшiн бґлiнiп берiлген жер учаскелерi жатады.
      Тўрєын халыќтыѕ ќауiпсiздiгiн ќамтамасыз ету жјне энергетика мен байланыс объектiлерiн пайдалануєа жаєдай жасау їшiн, белгiленген тјртiппен бекiтiлген ќўрылыс нормалары мен ережелерi, электр желiлерi мен байланыс желiлерiн ќорєау ережелерi жјне басќа да нормативтiк ќўжаттардыѕ негiзiнде электр желiлерi мен байланыс желiлерiн кїзету аймаќтары белгiленуi мїмкiн.
      120-бап. Ќорєаныс ќажеттерiне арналєан жер
      1. Ќарулы Кїштердiѕ јскери бґлiмдерiн, јскери полигондарын, јскери-оќу орындары мен ґзге де ўйымдарын, басќа да јскерлер мен јскери ќўралымдарды, жјне ќорєаныс пен ќауiпсiздiк саласындаєы мiндеттердi атќаратын олардыѕ объектілері мен єимараттарын орналастыру жјне тўраќты ќызметi їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi берген жер учаскелерi ќорєаныс ќажеттерiне арналєан жер деп танылады.
      2. Ќорєаныс ќажеттерiне байланысты жаттыєулар мен басќа да iс-шаралар жїргiзу їшiн жердi уаќытша пайдалану ќажет болєан жаєдайда жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiнен жјне жердi пайдаланушылардан жер учаскелерi алып ќойылмайды.
      Осы жердi пайдалану iздестiру жўмыстарын жїргiзу їшiн, сондай-аќ ерекше шарттармен пайдаланылатын аймаќтар їшiн белгiленген тјртiпке орай жїзеге асырылады.
      Жер учаскелерiн аталєан маќсаттарда пайдалануєа рўќсатты облыстыќ атќарушы орган бередi.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттiк шекарасын ќорєауды жјне кїзетудi ќамтамасыз ету маќсатында инженерлiк-техникалыќ ќўрылыстар мен ќоршауларды, шекара белгiлерiн, шекарадаєы орман жолдарын, коммуникацияларды, Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттiк шекарасы арќылы ґту пункттерiн жайєастыру мен кїтiп-ўстау їшiн жер учаскелерi берiледi. P050771
      4. Аудандыќ атќарушы органдар јскери бґлiмдермен келiсiм бойынша, ќорєаныс ќажеттерiне берiлген жерден ауыл шаруашылыєына пайдалану їшiн жеке жјне заѕды тўлєаларєа жекелеген жер учаскелерiн уаќытша жер пайдалануєа бере алады.
      Ескерту. 120-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.12.19. N 11 (ресми жарияланєан кїнінен бастап кїнтізбелік он кїн ґткеннен кейін ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
       121-бап. Жердi ерекше шарттармен пайдалану аймаќтары
      1. Тўрєын халыќтыѕ ќауiпсiздiгiн ќамтамасыз ету жјне ґнеркјсiп, кґлiк объектiлерi мен ґзге де объектiлердi пайдалану їшiн ќажеттi жаєдайлар жасау маќсатында аймаќтар белгiленедi, аймаќтарды белгiлеу маќсаттарына сай келмейтiн ќызмет тїрлерiне олардыѕ шегiнде шек ќойылады немесе тыйым салынады.
      2. Жердi ерекше шарттармен пайдалану аймаќтарына:
      1) ґнеркјсiп орындарыныѕ санитарлыќ-ќорєау аймаќтары;
      2) темiр жол мен автомобиль жолдарына бґлiнiп берiлген белдеуге iргелес жатќан, сел-кґшкiн ќаупi бар жјне орманды ќорєау аймаќтары;
      3) бас саєа ќўрылыстарын ќорєау аймаќтары;
      4) јуеайлаќ маѕындаєы белдеулер;
      5) магистральды ќўбыр жолдарыныѕ, байланыс, радио жјне электр желiлерiнiѕ кїзет аймаќтары;
      6) су кїзету аймаќтары мен белдеулерi;
      7) јскери полигондардыѕ аумаєы жатады.
      3. Ерекше шарттармен пайдаланылатын аймаќтарєа енгiзiлген жер сол жерлерде арнаулы белгiлермен кґрсетiледi. Бас саєа ќўрылыстарын кїзету аймаєыныѕ бiрiншi белдеуiн ќоспаєанда, аталєан жерлер жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан алынып ќойылмайды.
      4. Аталєан аймаќтардыѕ шекарасы мен олардаєы жердi пайдалану режимiн нормаларєа жјне жобалау-техникалыќ ќўжаттамаєа сјйкес меншiкке немесе жер пайдалануєа жердi беру туралы шешiм ќабылдаєан орган айќындайды.
13-тарау. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жері,
сауыќтыру, рекреациялыќ жјне тарихи-мјдени
маќсаттаєы жер
      122-бап. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерi
      1. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерiне мемлекеттiк табиєи ќорыќтардыѕ, мемлекеттiк ўлттыќ табиєи парктердiѕ, мемлекеттiк табиєи резерваттардыѕ, мемлекеттiк ґѕiрлiк табиєи парктердiѕ, мемлекеттiк зоологиялыќ парктердiѕ, мемлекеттiк ботаникалыќ баќтардыѕ, мемлекеттiк дендрологиялыќ парктер мен мемлекеттiк табиєат ескерткiштерiнiѕ жерi жатады.
      Мемлекеттiк ќорыќ аймаќтары мен мемлекеттiк табиєи ќаумалдардыѕ жер учаскелерi жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан алынбай, басќа санаттардаєы жерлер ќўрамында бґлiнедi жјне мемлекеттiк жер кадастрын жїргiзу кезiнде ескерiледi.
      Мемлекеттiк ќорыќ аймаќтары мен мемлекеттiк табиєи ќаумалдардыѕ аумаєы шегiнде осы ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ экологиялыќ жїйелерiнiѕ жјне оларда орналасќан мемлекеттiк табиєи-ќорыќ ќоры объектiлерiнiѕ жай-кїйiне жјне оларды ќалпына келтiруге терiс јсер ететiн кез келген ќызметтi шектеу меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ жер учаскелерiне ауыртпалыќ болып енгiзiледi жјне бўл жерге орналастыру ќўжаттамасында ескерiледi.
      2. Epeкшe ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерi мемлекет меншiгiнде болады жјне жекешелендiруге жатпайды.
      Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерiн ґзге ќажеттерге алып ќоюєа жол берiлмейдi.
      Ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн пайдаланылатын, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерiндегi ауыл шаруашылыєы алќаптары аталєан маќсаттар їшiн ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар шекарасындаєы елдi мекендерде тўратын Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтарына Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген тјртiппен берiлуi мїмкiн.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі белгілеген тјртіппен мемлекеттік экологиялыќ сараптаманыѕ оѕ ќорытындысы болєан кезде, шаруашылыќ ќызметтіѕ шектеулі режимі белгіленген учаскелерді єана жјне ыќтимал орналастырудыѕ басќа жолдары болмаєан кезде, мемлекеттік баєдарламаларда кґзделген туризм объектілерініѕ ќўрылысына жјне жўмыс істеуіне арналєан босалќы жерге ауыстыру жаєдайларын ќоспаєанда, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жерін ауыстыруєа жол берілмейді.
      3. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген тјртiппен жјне жаєдайларда єылыми, мјдени-аєарту, оќу, туристiк жјне рекреациялыќ, шектеулi шаруашылыќ маќсаттары їшiн пайдаланылуы мїмкiн.
      Мјдени-аєартушылыќ iс-шаралар жїргiзу їшiн ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарда мўражайлар, лекторийлер, экспозициялар, демонстрациялыќ учаскелер мен басќа да ќажеттi объектiлер ќўрылуы мїмкiн.
      Туризм їшiн жјне рекреация жїргiзу їшiн ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарда туристiк соќпаќтармен, кґрсетiлiм алаѕдарымен, ќосынды алаѕќайлармен, кґлiк тўраќтарымен, кемпингтермен, шатырлы лагерьлермен, ќонаќїйлермен, мотельдермен, туристiк базалармен, ќоєамдыќ тамаќтандыру, сауда жјне басќа да мјдени-тўрмыстыќ маќсаттаєы объектiлермен жабдыќталатын арнайы учаскелер бґлiп шыєарылады.
      Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарда туристiк жјне рекреациялыќ ќызмет оларды ќорєау режимi ескерiле отырып шектеледi жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес реттеледi.
      Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтарды шектеулi шаруашылыќ маќсаттарында пайдалануєа тапсырыс режимiмен жјне шаруашылыќ ќызметтi реттеу режимiмен арнайы бґлiнген учаскелерде єана жол берiлуi мїмкiн.
      Ескерту. 122-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.07.07 N 176, 2008.12.01 N 94-IV (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕдарымен.
      123-бап. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ кїзет
               аймаќтарыныѕ жерлерi
      1. Ерекше кїзетудi жјне ќолайсыз сыртќы јсерден ќорєауды ќамтамасыз ету їшiн ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ айналасына, осы аймаќтар шегiнде осы ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ экологиялыќ жїйесiне жјне оларда орналасќан мемлекеттiк табиєи-ќорыќ ќорыныѕ объектiлерiне ќолайсыз јсер ететiн кез келген ќызметке тыйым салынатын жјне (немесе) шектеу ќойылатын кїзет аймаќтары белгiленедi.
      2. Мемлекеттiк табиєи ќорыќтардыѕ, мемлекеттiк ўлттыќ табиєи парктердiѕ, мемлекеттiк табиєи резерваттар мен мемлекеттiк ґѕiрлiк табиєи парктердiѕ кїзет аймаєы аумаєында табиєат пайдалану мґлшерi, шекарасы, режим тїрлерi жјне тјртiбi оларды ќўру жґнiндегi жаратылыстану-єылыми жјне техникалыќ-экономикалыќ негiздемелермен айќындалады, осы Кодексте жјне "Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар туралы" Ќазаќстан Республикасыныѕ Заѕында белгiленген тјртiппен облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќала, астана) атќарушы органдарыныѕ шешiмдерiмен белгiленедi.
      Бўл ретте меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ жер учаскелерiнiѕ шекаралары бойынша немесе табиєи географиялыќ межелер бойынша белгiленетiн жјне сол жерлерде арнаулы белгілерімен белгіленетін кїзет аймаєыныѕ енi екi километрден кем болмауєа тиiс.
      3. Ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар шегiндегi жер учаскелерi осы аймаќтарды ќорєаудыѕ белгiленген режимiн саќтай отырып пайдаланылады жјне осы Кодексте белгiленген талаптарєа сјйкес мемлекет ќажеттiктерi їшiн мјжбїрлеп иеліктен шыєарылуы мїмкiн.
      Ескерту. 123-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.07.07. N 176, ґзгерту енгізілді - 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      124-бап. Жердi ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар
                санатына жатќызу жјне оны резервте ќалдыру
      Жердi ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар санатына жатќызу жјне жердi ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар їшiн резервте ќалдыру Ќазаќстан Республикасыныѕ ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар туралы заѕдарына сјйкес жїзеге асырылады.
      125-бап. Сауыќтыру маќсатындаєы жер
      1. Сауыќтыру маќсатындаєы жерге табиєи шипалы факторлары бар курорттар, сондай-аќ аурудыѕ алдын алу мен емдеудi ўйымдастыру їшiн ќолайлы жер учаскелерi жатады.
      2. Адам ауруыныѕ алдын алу мен емдеудi ўйымдастыру їшiн ќолайлы санитарлыќ жјне экологиялыќ жаєдайларды саќтау маќсатында сауыќтыру маќсатындаєы аумаќтар жерiнде Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес санитарлыќ-ќорєау аймаќтары белгiленедi.
      Сауыќтыру маќсатындаєы жердiѕ кїзет, санитарлыќ-ќорєау жјне ґзге де ќорєау аймаќтарыныѕ шекарасы мен оны пайдалану режимiн жергiлiктi ґкiлдi жјне атќарушы органдар айќындайды.
      3. Белгiленген санитарлыќ режимге сјйкес осы жер учаскелерiн шаруашылыќ айналымынан толыєымен алып ќою (санитарлыќ-ќорєау аймаєыныѕ бiрiншi белдеуi) кґзделетiн жаєдайларды ќоспаєанда, санитарлыќ-ќорєау аймаќтары шегiндегi жер учаскелерi жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан алып ќойылмайды. Бўл ретте аталєан учаскелер осы Кодексте белгiленген шарттарєа сјйкес мемлекет мўќтажы їшін мјжбїрлеп иеліктен шыєарылады, соныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєарылады.
      Жер учаскелерiн санитарлыќ-ќорєау аймаќтарыныѕ екiншi жјне їшiншi белдеулерi шекарасында пайдалану осы аймаќтарды кїзетудiѕ белгiленген режимi саќтала отырып жїзеге асырылады.
      Ескерту. 125-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      126-бап. Рекреациялыќ маќсаттаєы жер
      1. Халыќтыѕ ўйымдасќан тїрдегi жаппай демалысы мен туризмiне арналєан жјне сол їшiн пайдаланылатын жер рекреациялыќ маќсаттаєы жер деп танылады.
      2. Рекреациялыќ маќсаттаєы жер ќўрамына демалыс їйлерi, пансионаттар, кемпингтер, дене шыныќтыру жјне спорт объектiлерi, туристiк базалар, стационарлыќ жјне шатырлы туристiк-сауыќтыру лагерьлерi, балыќшы жјне аѕшы їйлерi, орман парктерi, туристiк соќпаќтар, трассалар, балалар жјне спорт лагерьлерi, осы сияќты басќа да объектiлер орналасќан жер учаскелерi кiруi мїмкiн. Рекреациялыќ маќсаттаєы жерге ќала маѕындаєы жасыл аймаќ жерлерi де жатады.
      3. Рекреациялыќ маќсаттаєы жердi пайдалану тјртiбi мен режимiн жергiлiктi ґкiлдi жјне атќарушы органдар белгiлейдi.
      4. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiмен жјне жер пайдаланушылармен келiсiм бойынша белгiленген туристiк соќпаќтар мен трассаларды пайдалану сервитуттар негiзiнде жїзеге асырылуы мїмкiн.
      5. Рекреациялыќ маќсаттаєы жерде олардыѕ нысаналы маќсатына сјйкес келмейтiн ќызметке тыйым салынады.
      127-бап. Тарихи-мјдени маќсаттаєы жер
      1. Тарихи-мјдени мўра объектілері, оныѕ ішінде тарих жјне мјдениет ескерткіштері орналасќан жер учаскелері тарихи-мјдени маќсаттаєы жерлер деп танылады.
      Аумаќтарды игеру кезінде жер учаскелері бґліп берілгенге дейін тарихи-мјдени мўра объектілерін аныќтау жґнінде зерттеу жўмыстары жїргізілуге тиіс.
      Тарихи, єылыми, кґркемдік жјне ґзге де мјдени ќўндылыєы бар объектілер табылєан жаєдайда, жер пайдаланушылар одан јрі жўмыс жїргізуді тоќтата тўрып, бўл туралы тарихи-мјдени мўра объектілерін ќорєау жјне пайдалану жґніндегі ујкілетті органєа хабарлауєа міндетті.
      Тарихи-мјдени мўра объектілерініѕ саќталып тўруына ќатер тґндіруі мїмкін жўмыстардыѕ барлыќ тїрлерін жїргізуге тыйым салынады.
      2. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген жаєдайларды ќоспаєанда, тарихи-мјдени маќсаттаєы жерге жатќызылєан жер учаскелерi оныѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардан алып ќойылмайды.
      Тарих жјне мјдениет ескерткіштерін ќорєауды ќамтамасыз ету маќсатында тарихи-мјдени маќсаттаєы жерлерде Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕнамасында айќындалєан тјртіппен ќорєау аймаќтары, ќўрылыс салуды реттеу аймаќтары жјне ќорєалатын табиєи ландшафт аймаќтары белгіленеді.
      Тарихи-мјдени мўра объектілерініѕ ќорєау аймаќтарыныѕ, ќўрылыс салуды реттеу аймаќтарыныѕ жјне ќорєалатын табиєи ландшафт аймаќтарыныѕ шекараларын тиісті жергілікті атќарушы органдардыѕ ўсынуы бойынша облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жергілікті ґкілді органдары (мјслихаттар) бекітеді.
      Аталєан аймаќтарды айќындаудыѕ тјртібі мен олардаєы жерді пайдалану режимін тарихи-мјдени мўра объектілерін ќорєау жјне пайдалану жґніндегі ујкілетті орган айќындайды.
      3. Ќорєалатын аймаќтардыѕ, ќўрылыс салуды реттеу аймаќтарыныѕ жјне ќорєалатын табиєи ландшафт аймаќтарыныѕ шегінде тарихи-мјдени мўра объектілерін ќорєау жјне пайдалану жґніндегі ујкілетті орган Ќазаќстан Республикасыныѕ Јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕнамасында кґзделген негіздерде жјне тјртіппен јкімшілік ыќпал ету шараларын ќолдануы мїмкін.
      Ескерту. 127-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007 жылєы 21 шілдедегі N 307 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз) Заѕымен.
14-тарау. Орман ќорыныѕ жері
      128-бап. Орман ќорыныѕ жерi ўєымы жјне оныѕ ќўрамы
      1. Орманды, сондай-аќ аєаш ґспеген, бiраќ орман шаруашылыєыныѕ ќажеттерiне берiлген жер учаскелерi орман ќорыныѕ жерi деп танылады.
      2. Орман ќорыныѕ жерi мемлекеттiк жјне жекеше орман ќоры жерiнен тўрады.
      3. Табиєи ґскен орманы бар жјне мемлекеттiк бюджет ќаражаты есебiнен отырєызылєан жасанды орманы бар жер, сондай-аќ орман шаруашылыєын жїргiзетiн мемлекеттiк ўйымдарєа тўраќты жер пайдалануєа берiлген ормансыз жер мемлекеттiк орман ќорыныѕ жерiне жатады.
      4. Жекеше орман ќоры жерiне осы Кодекске сјйкес орман ґсiру їшiн нысаналы маќсатта жеке жјне мемлекеттік емес заѕды тўлєаларєа жеке меншiкке немесе ўзаќ мерзiмдi жер пайдалануєа берiлген жерлерде, солардыѕ ќаражаты есебiнен отырєызылєан ќолдан ґсiрiлген ормандар, агроорман-мелиорациялыќ екпелер, арнайы маќсаттаєы плантациялыќ екпелер жјне бюджет ќаражаты есебiнен отырєызылєан агроорман-мелиорациялыќ екпелер ґсiп тўрєан жер жатады.
      Ескерту. 128-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.07.07. N 176 Заѕымен.
      129-бап. Орман ќорыныѕ жерiн ауыл шаруашылыєы
                маќсаттары їшiн жер пайдалануєа беру
      Орман ќоры жерiндегi орман шаруашылыєыныѕ ќажеттерiне пайдаланылмайтын ауыл шаруашылыєы алќаптары Ќазаќстан Республикасыныѕ орман заѕдарына сјйкес ауыл шаруашылыєы маќсаттары їшiн жеке жјне заѕды тўлєаларєа берiлуi мїмкiн.
      130-бап. Орман ќорыныѕ жерiн жердiѕ басќа санаттарына
                ауыстырудаєы шектеулер
      Орман ќорыныѕ жерiн орман шаруашылыєын жїргiзумен байланысты емес маќсаттар їшiн жердiѕ басќа санаттарына ауыстыруды Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi жїзеге асырады. P080469, P080442, P080330, P080253, P080734, P080819, P080820, P080983
      131-бап. Орман шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны ґтеу
      1. Орман алќаптарын орман шаруашылыєын жїргiзумен байланысты емес маќсаттарєа пайдалану їшiн алып ќоюдан немесе жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ ќызметiнен болєан јсердiѕ нјтижесiнде жер сапасыныѕ нашарлауынан туындаєан орман шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасы бюджет кiрiсiне ґтелуге тиiс.
      2. Орман шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны ґтеудi орман жјне ауыл шаруашылыєын жїргiзумен байланысты емес ќажеттер їшiн орман ќоры жерiнен жер учаскелерi берiлетiн тўлєалар жїргiзедi.
      3. Орман алќаптарын орман жјне ауыл шаруашылыєын жїргiзумен байланысты емес маќсаттарда пайдалану їшiн алып ќоюдан туындаєан орман шаруашылыєы ґндiрiсiндегi шыєасыны ґтеудiѕ нормативтерiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      Ескерту. 131-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
15-тарау. Су ќорыныѕ жері
      132-бап. Су ќорыныѕ жерi ўєымы жјне оныѕ ќўрамы
      Су айдындары (ґзендер жјне олармен теѕдестiрiлген каналдар, кґлдер, су ќоймалары, тоєандар мен басќа да iшкi су айдындары, аумаќтыќ сулар), мўздыќтар, батпаќтар, су кґздерiнде орналасќан, аєысты реттейтiн су шаруашылыєы ќўрылыстары алып жатќан жер, сондай-аќ осы ќўрылыстардыѕ су кїзет аймаќтары мен белдеулерiне жјне ауыз сумен ќамтамасыз етудiѕ бас саєа жїйелерiн санитарлыќ кїзет аймаќтарына бґлiнген жер су ќорыныѕ жерi деп танылады.
      133-бап. Су ќорыныѕ жерiне меншiк ќўќыєы
      1. Су ќорыныѕ жерi мемлекет меншiгiнде болады.
      2. Ауданаралыќ (облыстыќ) жјне шаруашылыќаралыќ (аудандыќ) маѕызы бар су шаруашылыєы ќўрылыстары (cуapу жјне кјрiз жїйелерi) алып жатќан су ќоры жерiнiѕ ќўрамындаєы жер учаскелерi, сондай-аќ шаруашылыќ жїргiзушi бiр субъектiнiѕ жер учаскесiне ќызмет ететiн ирригациялыќ ќўрылыстары, аталєан ќўрылыстар жекешелендiрiлген жаєдайда, Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары мен мемлекеттiк eмec заѕды тўлєаларыныѕ жеке меншiгiнде болуы мїмкiн.
      3. Осы баптыѕ 2-тармаєында санамаланєан, жер учаскелерiнiѕ екi немесе одан кґп меншiк иелерi мен жер пайдаланушыларєа ќызмет кґрсететiн су шаруашылыєы ќўрылыстарыныѕ жер учаскелерi
      Ескерту. 133-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.01.09. N 213 Заѕымен.
      134-бап. Су айдындары жаєалауынан су ќорєау аймаќтары
                мен белдеулерiне жер бґлiп шыєару
      1. Жергiлiктi атќарушы органдар су ресурстарын басќарудыѕ ујкiлеттi органыныѕ ўсынысымен ґзендер, кґлдер, су ќоймалары, каналдар, iшкi сулар, мўздыќтар, батпаќтар жаєалауынан, гидротехникалыќ жјне басќа да су шаруашылыєы ќўрылыстары жанынан су ќорєау аймаќтары мен белдеулерiне жер учаскелерiн бґледi.
      2. Су ќорєау аймаќтары мен белдеулерiне енгiзiлген жер учаскелерiн пайдалану Ќазаќстан Республикасыныѕ су заѕдарыныѕ талаптарына сјйкес жїзеге асырылады.
      135-бап. Су ќоры жерiнiѕ ќўрамынан жер учаскелерiн беру
      Жергiлiктi атќарушы органдар су ресурстарын басќарудыѕ ујкiлеттi органымен келiсiм бойынша жеке жјне заѕды тўлєаларєа ауыл шаруашылыєыныѕ, орман, балыќ, аѕшылыќ шаруашылыќтарыныѕ ќажеттерi їшiн жјне жер учаскесiнiѕ негiзгi нысаналы маќсатына ќайшы келмейтiн басќа да маќсаттар їшiн уаќытша жер пайдалануєа су ќоры жерiнiѕ ќўрамынан жер учаскелерiн беруi мїмкiн.
      136-бап. Су ќорыныѕ жерiн пайдалану тјртiбi
      Су ќорыныѕ жерiн пайдалану осы Кодекстe жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ су заѕдарында белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда жїзеге асырылады.
16-тарау. Босалќы жер
      137-бап. Босалќы жер ќўрамы
      1. Меншiкке немесе жер пайдалануєа берiлмеген, аудандыќ атќарушы органдардыѕ ќарамаєындаєы барлыќ жер босалќы жер болып табылады.
      2. Ядролыќ ќару сынаќтары жїргiзiлген жер учаскелерi Ќазаќстан Республикасы Їкiметiнiѕ шешiмiмен босалќы жер ќўрамына ауыстырылады. Аталєан жердiѕ ќўќыќтыќ режимi осы Кодекстiѕ 143-бабына сјйкес айќындалады.
      138-бап. Босалќы жердi беру
      Босалќы жер ауыл шаруашылыєыныѕ, ґнеркјсіптіѕ мўќтажы жјне ґзге де маќсаттар їшін осы Кодексте белгіленген тјртіппен жјне жаєдайларда меншікке немесе жер пайдалануєа беріледі. Босалќы жерді басќа санаттарєа ауыстыру оны меншікке немесе жер пайдалануєа берумен бір мезгілде жїргізіледі.
      Ескерту. 138-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
4-бґлiм. Жерді ќорєау, мемлекеттік баќылау, жерге
орналастыру, мониторинг жјне жер кадастры
17-тарау. Жерді ќорєау
      139-бап. Жердi ќорєаудыѕ маќсаттары мен мiндеттерi
      1. Жердi ќорєау ќоршаєан ортаныѕ бiр бґлiгi ретiнде жердi ќорєауєа, жердi ўтымды пайдалануєа, жердi ауыл шаруашылыєы мен орман шаруашылыєы айналымынан негiзсiз алып ќоюды болдырмауєа, сондай-аќ топыраќтыѕ ќўнарлылыєын ќалпына келтiру мен арттыруєа баєытталєан ќўќыќтыќ, ўйымдыќ, экономикалыќ, технологиялыќ жјне басќа да iс-шаралар жїйесiн ќамтиды.
      2. Жердi ќорєау маќсаттары:
      1) ґндiрiстiѕ экологиялыќ ќауiпсiз технологияларын ынталандыру жјне орман мелиорациялыќ, мелиорациялыќ жјне басќа да iс-шараларды жїргiзу арќылы жердiѕ тозуы мен бїлiнуiн, шаруашылыќ ќызметтiѕ басќа да ќолайсыз зардаптарын болдырмау;
      2) тозєан немесе бїлiнген жердi жаќсарту мен ќалпына келтiрудi ќамтамасыз ету;
      3) жердi оѕтайлы пайдаланудыѕ экологиялыќ нормативтерiн тјжiрибеге енгiзу болып табылады.
      140-бап. Жердi ќорєау
      1. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар:
      1) жердi ќўнарсызданудан жјне шґлейттенуден, су жјне жел эрозиясынан, селден, су басудан, батпаќтанудан, ќайталап сортаѕданудан, ќўрєап кетуден, тапталудан, ґндiрiс пен тўтыну ќалдыќтарымен, химиялыќ, биологиялыќ, радиоактивтi жјне басќа да зиянды заттармен ластанудан, басќа да бїлiну процестерiнен ќорєауєа;
      2) ауыл шаруашылыєы жерiн карантиндiк зиянкестер мен ґсiмдiк ауруларын жўќтырудан, арамшґп, бўта мен шiлiк басып кетуден, жердiѕ жай-кїйi нашарлауыныѕ ґзге де тїрлерiнен ќорєауєа;
      3) бїлiнген жердi жаѕєыртуєа, оныѕ ќўнарлылыєын жјне жердiѕ басќа да пайдалы ќасиеттерiн ќалпына келтiру мен оны шаруашылыќ айналымына уаќтылы тартуєа;
      4) жердiѕ бїлiнуiмен байланысты жўмыстар жїргiзiлген кезде топыраќтыѕ ќўнарлы ќабатын сыдырып алуєа, саќтауєа жјне пайдалануєа баєытталєан iс-шаралар жїргiзуге мiндеттi.
      2. Жердiѕ тозуын болдырмау, топыраќтыѕ ќўнарлылыєын жјне ластанєан аумаќтарды ќалпына келтiру маќсатында, сондай-аќ ауыл шаруашылыєыныѕ тозєан алќаптарыныѕ, химиялыќ, биологиялыќ, радиоактивтi жјне басќа да зиянды заттардыѕ жол берiлетiн шектегi ќоспаларыныѕ жјне жол берiлетiн шектегi јсер деѕгейiнiѕ белгiленген нормативтерiнен артыќ ластанєан, ґндiрiс жјне тўтыну ќалдыќтарымен, аќаба сулармен ластанєан жердiѕ, сондай-аќ карантиндiк зиянкестер мен ґсiмдiк аурулары жўќќан жердiѕ топыраќ ќўнарлылыєын ќалпына келтiру мїмкiн болмаєан жаєдайларда Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейтiн тјртiппен жердi саќтап ќою кґзделедi.
      3. Жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ жердi ўтымды пайдалану мен ќорєауєа мїдделiлiгiн арттыру маќсатында бюджет заѕдарында жјне салыќ туралы заѕдарда белгiленген тјртiппен жердi ќорєау мен пайдалануєа экономикалыќ ынталандыру жїзеге асырылуы мїмкiн.
      141-бап. Топыраќта зиянды заттардыѕ жол берiлетiн
                шектегi ќоспаларыныѕ нормативтерi
      1. Топыраќты ластайтын зиянды заттардыѕ, зиянды микроорганизмдердiѕ жјне басќа да биологиялыќ заттардыѕ жол берiлетiн шектегi ќоспаларыныѕ нормативтерi топыраќтыѕ жай-кїйiн адам денсаулыєы мен ќоршаєан ортаны ќорєау мїдделерiне сай баєалау їшiн белгiленедi.
      2. Аталєан нормативтер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленетiн тјртiппен бекiтiледi.
      142-бап. Жердiѕ жай-кїйiне јсер ететiн їйлердi
                (ќўрылыстарды, єимараттарды) жјне басќа да
                объектiлердi жобалау мен пайдалануєа беруге
                ќойылатын экологиялыќ, санитарлыќ-гигиеналыќ
                жјне ґзге де арнайы талаптар
      1. Жердiѕ жай-кїйiне керi јсер ететiн жаѕа жјне ќайта жаѕєыртылатын їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) јрi басќа да объектiлердi орналастыру, жобалау жјне пайдалануєа беру, жаѕа техника мен технологияларды енгiзу кезiнде жердi ќорєау жґнiнде iс-шаралар кґзделуге жјне жїзеге асырылуєа, экологиялыќ, санитарлыќ-гигиеналыќ жјне басќа да арнайы талаптардыѕ (нормалардыѕ, ережелердiѕ, нормативтердiѕ) саќталуы ќамтамасыз етiлуге тиiс.
      2. Жердiѕ жай-кїйiне керi јсердi баєалау жјне оларды ќорєау жґнiнде кґзделген iс-шаралардыѕ тиiмдiлiгi мемлекеттiк экологиялыќ сараптаманыѕ, ґзге де мемлекеттiк сараптамалардыѕ нјтижелерi бойынша жїргiзiледi, олардыѕ оѕ ќорытындысы болмайынша жаѕа техника мен технологияларды енгiзуге, жердi мелиорациялау баєдарламаларын жїзеге асыруєа, їйлердi (ќўрылыстарды, єимараттарды) жјне басќа да объектiлер салуды (ќайта жаѕєыртуды) ќаржыландыруєа тыйым салынады.
      143-бап. Радиоактивтi ластануєа ўшыраєан жјне ядролыќ
                ќару сынаќтары ґткiзiлген жер
      1. Нормативтен артыќ радиоактивтi ластануєа ўшыраєан немесе тўрєын халыќтыѕ ґмiрi мен денсаулыєына ґзге де тїрде ќатер тґндiретiн жер учаскелерi меншiкке, тўраќты немесе уаќытша жер пайдалануєа берiлмейдi.
      2. Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленген санитарлыќ талаптар мен нормативтерге сјйкес ґнiм алу ќамтамасыз етiлмейтiн, радиоактивтi ластануєа ўшыраєан жер учаскелерi ауыл шаруашылыєы айналымынан алынады жјне саќтап ќоюєа жатады. Бўл жерде ауыл шаруашылыєы ґнiмдерiн ґндiруге жјне оны ґткiзуге тыйым салынады.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi ядролыќ ќару сынаќтары ґткiзiлген жер учаскелерiн ядролыќ ќару сынаєыныѕ зардаптарын жою жґнiндегi барлыќ iс-шаралар аяќталєаннан жјне кешендi экологиялыќ тексеру жїргiзiлгеннен кейiн єана, мемлекеттiк экологиялыќ сараптаманыѕ оѕ ќорытындысы болєанда меншiкке немесе жер пайдалануєа беруi мїмкiн.
      4. Аталєан аумаќтарда ядролыќ ќару сынаќтарыныѕ зардаптарын жою жґнiндегi iс-шаралар ќоршаєан ортаны ќорєау жґнiндегi, жер ресурстарын ќорєау мен ўтымды пайдалану жґнiндегi республикалыќ жјне облыстыќ баєдарламаларда жјне басќа да арнаулы баєдарламаларда кґзделедi.
      5. Радиоактивтi ластануєа ўшыраєан жердi мјжбїрлеп иеліктен шыєару мен ќорєау тјртiбi Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында айќындалады.
      Ескерту. 143-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
18-тарау. Жерді пайдалану мен ќорєауды мемлекеттік баќылау
      144-бап. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк
                баќылаудыѕ мiндеттерi
      Мемлекеттiк баќылаудыѕ мiндеттерi мемлекеттiк органдардыѕ, жеке, заѕды тўлєалардыѕ жјне лауазымды адамдардыѕ Ќазаќстан Республикасы жер заѕдарыныѕ саќталуын, Ќазаќстан Республикасы заѕдарыныѕ бўзылуын аныќтауды жјне жоюды, азаматтар мен заѕды тўлєалардыѕ бўзылєан ќўќыќтарын ќалпына келтiрудi, жер учаскелерiн пайдалану ережелерiнiѕ саќталуын, жер кадастры мен жерге орналастыру iсiнiѕ дўрыс жїргiзiлуiн жјне жердi ўтымды пайдалану мен ќорєау жґнiндегi iс-шаралардыѕ орындалуын ќамтамасыз етуден тўрады.
      145-бап. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк
               баќылауды ўйымдастыру жјне оны жїзеге асыру
               тјртiбi
       1. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жер ресурстарын пайдалану жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган мен оныѕ аумаќтыќ органдары, сондай-аќ ґзге де ујкiлеттi органдар ґз ќўзыретi шегiнде жїзеге асырады.
      2. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын ґзге де мемлекеттiк органдар мыналар:
      ќоршаєан ортаны ќорєау саласындаєы ујкiлеттi орган;
      санитарлыќ-эпидемиологиялыќ ќызметтiѕ мемлекеттiк органдары;
      сјулет, ќала ќўрылысы жјне ќўрылыс iстерi жґнiндегi ујкiлеттi орган;
      ауыл, орман, аѕшылыќ жјне балыќ шаруашылыєы, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтар, су ресурстарын пайдалану мен ќорєау саласындаєы ујкiлеттi орган;
      жер ќойнауын пайдалану жјне ќорєау саласындаєы ујкiлеттi орган болып табылады.
      3. Жер заѕнамасыныѕ саќталуын мемлекеттiк баќылау тексерулер арќылы жїргiзiледi, олар жоспарлы (жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган мен оныѕ аумаќтыќ органдары жоспарлаєан жјне бекiткен) жјне жоспардан тыс (жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ ќўќыќтары мен заѕды мїдделерiнiѕ бўзылуы туралы ґтiнiштерде жјне ґзге де аќпаратта жазылєан фактiлер бойынша жеке адамдардыѕ ґмiрi мен денсаулыєына, ќоршаєан ортаєа, ќоєамдыќ тјртiпке, ўлттыќ ќауiпсiздiкке тґнген ќауiп-ќатердi дереу жоюды талап ететiн ќалыптасќан јлеуметтiк-экономикалыќ жаєдайєа, Ќазаќстан Республикасы заѕнамасын бўзушылыќ белгiлерiнiѕ тiкелей аныќталуына байланысты, сондай-аќ жоспарлы тексеру нјтижесiнде аныќталєан бўзушылыќтарды жою туралы талаптардыѕ орындалуын баќылау маќсатында таєайындалатын) болып бґлiнедi.
      Мемлекеттiк баќылау жерге тїгендеу жїргiзу, тексеру, жердi пайдаланумен байланысты схемалар мен жобаларды јзiрлеу, жердiѕ мемлекеттiк кадастрын жјне мониторингiн жїргiзу кезiнде де жїзеге асырылады.
      4. Мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыру рјсiмi мемлекеттiк орган шыєаратын тексерудi таєайындау туралы актi жјне тексеру басталєанєа дейiн ќўќыќтыќ статистика жјне арнайы есепке алу саласындаєы статистикалыќ ќызметтi ґз ќўзыретi шегiнде жїзеге асыратын ујкiлеттi органда тiркелетiн жеке кјсiпкерлiк субъектiлерi ќызметiн тексеру карточкасы негiзiнде жїргiзiледi.
      Минералдыќ шикiзатты, пайдалы ќазбалар мен табиєи ресурстарды јзiрлеу, ґндiру, ќайта ґѕдеу, ауыл шаруашылыќ ґнiмiн ґндiру, ґндiрiс пен тўтыну ќалдыќтарын ќайта ґѕдеу, кјдеге жарату жјне кґму жґнiндегi ќызмет, гидротехникалыќ, гидромелиорациялыќ жјне мелиорациялыќ ќызмет, ќўрылыс жўмыстары орындалатын, минералдыќ шикiзатты жјне оны ќайта ґѕдеу ґнiмдерiн тасымалдау объектiлерi орналасќан жердiѕ пайдаланылуы мен ќорєалуына жоспарлы тексеру жїргiзу арќылы мемлекеттiк баќылау жылына кемiнде бiр рет жїзеге асырылады.
      Ќызметтiѕ басќа тїрлерi орындалатын жердiѕ пайдаланылуы мен ќорєалуына жоспарлы тексеру жїргізу арќылы мемлекеттiк баќылау кемiнде екi жылда бiр рет жїзеге асырылады.
      Жоспарлы тексеру жїргiзу мерзiмi кїнтiзбелiк он кїндi ќўрайды, арнайы зерттеулер, сынаќтар, сараптамалар жїргiзу ќажет болатын ерекше жаєдайларда, сондай-аќ тексерудiѕ елеулi кґлемiне байланысты мемлекеттiк баќылау органыныѕ басшысы (не оны ауыстыратын адам) тексеру жїргiзу мерзiмiн кїнтiзбелiк он кїнге дейiн ўзарта алады.
      Жоспардан тыс тексеру жїргiзу мерзiмi жоспарлы тексеру жїргiзу мерзiмiнен аспауєа тиiс.
      Тексеру жїргiзудiѕ басталуы тексерiлетiн кјсiпкерлiк субъектiсiне тексеру таєайындау туралы актi тапсырылєан кезден бастап есептеледi.
      5. Тексеру арќылы мемлекеттiк баќылау жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiнiѕ, жердi пайдаланушылардыѕ ќатысуымен, ал олар бас тартќан жаєдайда олардыѕ ќатысуынсыз жїргiзiледi, бўл туралы тексеру нјтижелерi бойынша жасалєан ќўжаттарда тиiстi белгi жасалады.
      Аныќталєан жер заѕнамасын бўзушылыќтар бўл жўмыстарды жїргiзген мамандар ќол ќоятын далалыќ тексеру сызбасы ќоса берiлетiн актiмен ресiмделедi жјне ол осы мјселенi ќарау ќўзыретiне жататын органєа берiледi.
      Ујкiлеттi органдар аныќталєан жер заѕнамасын бўзушылыќтарды Ќазаќстан Республикасыныѕ јкiмшiлiк ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕнамасында айќындалєан тјртiппен ґз функцияларына сјйкес ќарайды.
      6. Жердi пайдалану жјне ќорєау жґнiндегi мемлекеттiк инспекторлардыѕ јкiмшiлiк жаза ќолдану туралы шешiмiне осы Кодекстiѕ 148-бабыныѕ 3-тармаєына сјйкес шаєым жасауєа болады.
      7. Жердi пайдалану жјне ќорєау жґнiндегi мемлекеттiк инспекторлар Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕнамасын бўзушылыќтардыѕ iс жїзiнде жойылуын, сондай-аќ жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын лауазымды тўлєалардыѕ нўсќаулары мен ўйєарымдарын жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiнiѕ жјне жер пайдаланушылардыѕ орындауын баќылауды жїзеге асырады.
      8. Жерді пайдалану мен ќорєауды мемлекеттік баќылауды жїзеге асыру їшін облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары жыл сайын облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер ресурстарын басќару жґніндегі тиісті аумаќтыќ органдарына аєымдаєы жылы жер учаскелері берілген жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер пайдаланушылардыѕ тізбесін жјне мўндай жер учаскелерініѕ орналасќан жерін кґрсете отырып жер-кадастр картасын табыс етеді, сондай-аќ ай сайын жер учаскелерініѕ меншік иелері мен
жер пайдаланушылардыѕ тізбесінде болєан ґзгерістер туралы мјліметтерді табыс етеді.
      Ескерту. 145-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.31. N 125 (ќолданысќа енгізілу тјртібін 2-баптан ќараѕыз), ґзгерту енгізілді - 2007.01.09. N 213, 2007.07.06. N 279 Заѕдарымен.
      146-бап. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк
                баќылауды жїзеге асыратын лауазымды адамдар
      1. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын лауазымды адамдарєа:
      1) Ќазаќстан Республикасыныѕ Жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторы;
      2) тиiстi јкiмшiлiк-аумаќтыќ бiрлiктердiѕ жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторлары;
      3) жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi мемлекеттiк инспекторлар жатады.
      2. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауєа жетекшiлiктi Ќазаќстан Республикасыныѕ Жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторы жїзеге асырады.
      Жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi органныѕ басшысы Ќазаќстан Республикасыныѕ Жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторы болып табылады.
      Облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ) жер ресурстарын басќару жґніндегі аумаќтыќ органдарыныѕ басшылары тиiстi јкiмшiлiк-аумаќтыќ бiрлiктердiѕ жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторлары болып табылады.
      Жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторларда Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттiк елтаѕбасы бейнеленген жјне ґзiнiѕ атауы бар ќўжаттардыѕ бланкiлерi болады.
      Жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi бас мемлекеттiк инспекторларєа жјне мемлекеттiк инспекторларєа белгiленген тјртiппен мґр мен кујлiк берiледi.
      3. Жердi пайдалану мен ќорєау мјселелерi жґнiндегi мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын органныѕ ґз ќўзыретi шегiндегi нўсќаулары барлыќ мемлекеттiк органдар, жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар їшiн міндетті.
      Ескерту. 146-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      147-бап. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк
                баќылауды жїзеге асыратын органныѕ функциялары
      1. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын орган:
      1) мемлекеттiк органдардыѕ, кјсiпорындардыѕ, мекемелердiѕ, ўйымдар мен азаматтардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарын, жер учаскелерiн нысаналы маќсатына сјйкес пайдаланудыѕ белгiленген режимiн саќтауына;
      2) жер учаскелерiн ґз бетiнше иеленiп алуєа жол бермеуге;
      3) жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтарыныѕ саќталуына;
      4) жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ топыраќтыѕ ќўнарлылыєын ќалпына келтiру жјне саќтау жґнiндегi ўйымдастыру-шаруашылыќ, агротехникалыќ, орман мелиорациялыќ жјне эрозияєа ќарсы гидротехникалыќ iс-шаралар кешенiн уаќтылы жјне дўрыс жїргiзуiне;
      5) жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ґздерiнде жердiѕ бар-жоєы, олардыѕ жай-кїйi мен пайдаланылуы туралы мјлiметтердi мемлекеттiк органдарєа уаќтылы беруiне;
      6) жердiѕ жай-кїйiне јсер ететiн тўрєын жай жјне ґндiрiстiк объектiлердiѕ жобалануына, орналастырылуы мен салынуына;
      7) жердi жаќсарту жґнiндегi, топыраќ эрозиясыныѕ, тўздану, батпаќтану, су басу, шґлейттену, ќўрєаќтану, тыєыздалу, ќоќыстану, ластану жјне жердiѕ тозуын туєызатын басќа да процестердiѕ салдарларын болдырмау мен жою жґнiндегi iс-шаралардыѕ уаќтылы жјне сапалы орындалуына;
      8) азаматтардыѕ ґздерiне жер учаскелерiн беру туралы арыздарын (ґтiнiштерiн) ќараудыѕ белгiленген мерзiмдерiнiѕ саќталуынa;
      9) межелiк белгiлердiѕ саќталуына;
      10) жергiлiктi атќарушы органдар уаќытша жер пайдалануєа берген жердiѕ уаќтылы ќайтарылуына;
      11) бїлiнген жердiѕ жаѕєыртылуына;
      12) жердiѕ бїлiнуiне байланысты жўмыстар жїргiзiлген кезде топыраќтыѕ ќўнарлы ќабатыныѕ сыдырып алынуына, саќталуына жјне пайдаланылуына;
      13) жердi пайдалану мен ќорєау жґнiндегi жерге орналастыру жобаларыныѕ жјне басќа да жобалардыѕ жїзеге асырылуына;
      14) жергiлiктi атќарушы органдардыѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдары саласындаєы ќабылдаєан шешiмдерiнiѕ заѕдылыєына мемлекеттiк баќылауды ўйымдастырады жјне жїргiзедi.
      2. Мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын органныѕ функцияларына Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген ґзге де мјселелер кiредi.
      148-бап. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк
                баќылауды жїзеге асыратын органдар лауазымды
                адамдарыныѕ ќўќыќтары мен мiндеттерi
      1. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын лауазымды адамдардыѕ:
      1) кiнјлiлердi жауапќа тарту туралы мјселенi шешу їшiн Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарыныѕ бўзылуы туралы материалдарды тиiстi органдарєа жiберуге;
      2) Ќазаќстан Республикасы жер заѕдарыныѕ бўзылуы туралы хаттамалар (актiлер) жасауєа;
      3) Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарын бўзєаны їшiн јкiмшiлiк жазалау туралы ќаулылар шыєаруєа;
      4) Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕнамасын бўзу салдарынан келтірілген шыєынды ґтеу туралы істер бойынша, жер учаскелерін беруге, мемлекет мўќтажы їшін алып ќоюєа, мјжбїрлеп иеліктен шыєаруєа байланысты ќўќыќќа сыйымсыз шешімдердіѕ кїшін жою
мјселелері бойынша, сондай-аќ жерді пайдалану мен ќорєауды мемлекеттік баќылауды жїзеге асыратын органдардыѕ лауазымды адамдарыныѕ аныќталєан Ќазаќстан Республикасы жер заѕнамасын бўзушылыќтарды жою жґнінде берген нўсќамаларын осы нўсќама берілген
тўлєалар нўсќамада кґрсетілген мерзімде орындамаєан не тиісінше орындамаєан жаєдайда оларды орындау туралы істер бойынша жјне жеке, лауазымды жјне заѕды тўлєалардан айыппўл ґндіріп алу туралы істер бойынша сотќа жїгінуге;
      5) ќызметтiк кујлiгiн кґрсеткен жаєдайда, ўйымдарєа кедергiсiз кiруге, меншiктегi жјне пайдаланудаєы жер учаскелерiн тексеруге, ал јскери, ќорєаныс жјне басќа да арнаулы объектiлер алып жатќан жер учаскелерiн - оларєа кiрудiѕ белгiленген режимiн ескере отырып, тексеруге;
      6) жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушыларєа жердi ќорєау, Ќазаќстан Республикасы жер заѕдарыныѕ бўзылуын жою мјселелерi бойынша орындалуєа мiндеттi нўсќамалар беруге;
      7) ґнеркјсiптiк, азаматтыќ жјне басќа да ќўрылыстар, пайдалы ќазба кен орындарын игеру, объектiлердi пайдалану, агротехникалыќ, орман мелиорациялыќ, геологиялыќ-барлау, iздестiру, геодезиялыќ жјне ґзге де жўмыстар, егер олар Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарын, ерекше ќорєалатын аумаќтар жерiн пайдаланудыѕ белгiленген режимiн бўза отырып жїзеге асырылса жјне топыраќтыѕ ќўнарлы ќабатыныѕ жойылуына, ластануына, залалдануына немесе бїлiнуiне, эрозияныѕ кїшеюiне, тўздануєа, батпаќтануєа жјне шектес аумаќтарды ќоса алєанда, топыраќ ќўнарлылыєын тґмендететiн басќа да процестерге јкеп соєуы мїмкiн болса, сондай-аќ егер бўл жўмыстар экологиялыќ сараптамадан ґтпеген не терiс ќорытынды алєан жобалар бойынша жїзеге асырылса, оларды тоќтата тўруєа;
      8) мемлекеттiк органдардан белгiленген тјртiппен бекiтiлген, жер ќорыныѕ жай-кїйi туралы статистикалыќ есептi алуєа;
      9) жерге ќўќыќты белгілейтін жјне сјйкестендіру ќўжаттары болмаєан жаєдайда тўрєын жай жјне ґндiрiстiк объектiлердiѕ салынуын тоќтата тўруєа ќўќыєы бар.
      2. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын лауазымды адамдар:
      1) Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарын бўзушыларєа уаќтылы шаралар ќолдануєа;
      2) жїргiзiлетiн тексерулердiѕ материалдарын объективтi тїрде дайындауєа мiндеттi.
      3. Жердi пайдалану мен ќорєауєа мемлекеттiк баќылау жасауды жїзеге асыратын лауазымды адамдардыѕ јрекеттерiне (шешiмдерiне) жјне јрекеттiѕ жасалуына (шешiмдердiѕ ќабылдануына) негiз болєан аќпаратќа жоєары тўрєан лауазымды адамєа немесе сотќа шаєым берiледi.
      4. Жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылау жасауды жїзеге асыруєа кедергi жасайтын лауазымды жјне жеке тўлєалар, жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылауды жїзеге асыратын лауазымды адамдарєа ќатысты кїш жўмсау ќаупін тґндіретiн немесе кїш жўмсау јрекеттерiн ќолданатын лауазымды жјне жеке тўлєалар Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес жауаптылыќта болады.
      Ескерту. 148-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279, 2007.07.26. N 311 Заѕдарымен.
19-тарау. Жерге орналастыру, мемлекеттік жер кадастры
жјне жер мониторингі
      149-бап. Жерге орналастырудыѕ маќсаты мен мазмўны
      1. Жерге орналастыру жер ќатынастарын реттеуге, жердi ўтымды пайдалану мен ќорєауды ўйымдастыруєа баєытталєан Ќазаќстан Республикасы жер заѕдарыныѕ саќталуын ќамтамасыз ету жґнiндегi iс-шаралар жїйесi болып табылады.
      2. Жерге орналастыру меншiк нысанына тиесiлiлiгiне жјне оларда шаруашылыќ жїргiзу нысанына ќарамастан, барлыќ санаттаєы жерде жїргiзiледi.
      Жерге орналастыру жґнiндегi жўмыстарды жїргiзу нјтижесiнде белгiленген, Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында кґзделген тјртiппен ќаралєан жјне бекiтiлген жердiѕ нысаналы маќсаты, жердi пайдалану мен оны ќорєау режимi, шектеулер мен ауыртпалыќтар, жер учаскелерiнiѕ шекарасы, жердiѕ сапасы мен мґлшерi туралы деректер жјне басќа да деректер жер ќўќыєы ќатынастары субъектiлерiнiѕ орындауы їшiн мiндеттi болып табылады.
      3. Жерге орналастыру:
      1) ландшафтыќ-экологиялыќ кґзќарас негiзiнде жерге орналастырудыѕ, жердi аймаќтарєа бґлудiѕ республикалыќ, облыстыќ жјне аймаќтыќ схемаларын (жобаларын) жјне жер ресурстарын пайдалану, жаќсарту жјне ќорєау баєдарламаларын јзiрлеудi;
      2) ќолданыстаєы жер пайдалануды ќалыптастыру жјне ретке келтiру жґнiндегi шаруашылыќаралыќ жерге орналастыру жобаларын жасауды, белгiлi бiр жерде жер учаскелерiн бґлiп беру мен шекарасын белгiлеудi;
      3) белгiлi бiр жерде елдi мекендердiѕ шекарасын (шегiн) аныќтау мен белгiлеудi, олардыѕ жер-шаруашылыќ орналастыру жобаларын жасауды;
      4) белгiлi бiр жерде јкiмшiлiк-аумаќтыќ ќўрылымдардыѕ, ерекше ќорєалатын табиєи аумаќтардыѕ жјне жердi пайдалану мен ќорєаудыѕ ерекше шарттары бар басќа да жер учаскелерiнiѕ шекарасын белгiлеудi;
      5) жерге орналастыру, бїлiнген жердi жаѕєырту мен жаѕа жердi игеру жобаларын, сондай-аќ жердi пайдалану мен ќорєауєа байланысты басќа да жобалар јзiрлеудi;
      6) жердi тїгендеу iсiн жїргiзудi, пайдаланылмай жатќан, ўтымды пайдаланылмай жїрген немесе нысаналы маќсатында пайдаланылмай отырєан жердi аныќтауды;
      7) топографиялыќ-геодезиялыќ, картографиялыќ, топыраќты зерттеу, геоботаникалыќ жјне басќа да зерттеу мен iздестiру жўмыстарын жїргiзудi;
      8) жер ресурстарыныѕ жай-кїйi мен пайдаланылуыныѕ таќырыптыќ карталары мен атластарын жасауды ќамтиды жјне ќамтамасыз етедi.
      Ескерту. 149-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      150-бап. Жерге орналастыруды жїргiзу
      1. Жерге орналастыру облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жергілікті атќарушы органдарыныѕ шешімі бойынша не мїдделі жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер пайдаланушылардыѕ ґтініші бойынша жїргізіледі.
      Жер учаскелерiнiѕ мїдделi меншiк иелерiнiѕ немесе жер пайдаланушылардыѕ бастамасы бойынша жїргiзiлетiн жерге орналастыру олардыѕ тиісті жергілікті атќарушы органєа беретiн ґтiнiштерiнiѕ негiзiнде жїзеге асырылады.
      2. Жерге орналастыру жўмыстарын Ќазаќстан Республикасыныѕ лицензиялау туралы заѕнамасына сјйкес жерге орналастыру жўмыстарын жїргiзуге белгiленген тјртiппен лицензия алєан заѕды тўлєалар мен азаматтар орындайды.
      3. Жерге орналастыру жўмыстарын орындау тјртiбi мен технологиясы жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган бекiтетiн нормативтiк ќўќыќтыќ актiлермен белгiленедi, олар жерге орналастыру жўмыстарын орындаушылардыѕ барлыєы їшiн мiндеттi.
      4. Белгiленген тјртiппен келiсiлген жерге орналастыру ќўжаттамасын:
      1) 
алынып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      2) шаруашылыќ iшiндегi жерге орналастыру жобаларын жјне жердi ўтымды пайдалануєа, топыраќтыѕ ќўнарлылыєын саќтау мен арттыруєа байланысты олардыѕ ґз есебiнен јзiрленетiн жјне жїзеге асырылатын жобаларды - жер учаскесі орналасќан жердегі облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдарымен келiсiм бойынша жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар, басќа да тапсырыс берушiлер;
      3) жер учаскелерiнiѕ шекарасын ќалыптастыруєа, оларды белгiлi бiр жерде белгiлеуге, жер учаскесiнiѕ жоспарын дайындауєа байланысты жерге орналастыру ќўжаттамасын, сондай-аќ жерге орналастыру жґнiндегi, жер ресурстарыныѕ жай-кїйi мен пайдаланылуыныѕ арнайы таќырыптыќ карталарын жасау жґнiндегi топографиялыќ-геодезиялыќ жјне картографиялыќ жўмыстардыѕ, топыраќты зерттеу, агрохимиялыќ, геоботаникалыќ жјне басќа да зерттеу жјне iздестiру жўмыстарыныѕ материалдарын - жер учаскесі орналасќан жердегі облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары бекiтедi.
      5. Жерге орналастыру ќўжаттамасына ґзгерiстер осы ќўжаттаманы бекiткен органныѕ рўќсатымен єана енгiзiледi.
      6. Жерге орналастыру жобасын орындау: жобаны жер бетiне кґшiрудi; жобаныѕ барлыќ элементтерiн игерудi, жерге орналастыру материалдары мен ќўжаттарын ресiмдеудi жјне берудi ќамтиды.
      Ескерту. 150-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.01.12. N 222 (жарияланєан кїнінен бастап алты ай ґткеннен кейін ќолданысќа енгізіледі) Заѕдарымен.
      151-бап. Жерге орналастыру процесi
      1. Жерге орналастыру процесi мынадай кезеѕдердi ќамтиды:
      жерге орналастыру iсiн жїргiзудi бастау;
      дайындыќ жўмыстары;
      жерге орналастыру болжамдарын, схемаларын, баєдарламалары мен жобаларын јзiрлеу;
      жерге орналастыру ќўжаттамасын ќарау, келiсу жјне бекiту;
      жерге орналастыру жобасын орындау.
      2. Жерге орналастыруды жїргiзу бойынша тапсырыс берушi, жерге орналастыру ќўжаттамасын јзiрлеушi, жерге орналастыруды жїргiзу кезiнде ќўќыќтары мен заѕды мїдделерi кґзделуi мїмкiн їшiншi тўлєалар, сондай-аќ жерге орналастыру ќўжаттамасы келiсiлетiн жјне оны бекiтетiн мемлекеттiк органдар мен басќа да тўлєалар жерге орналастыру процесiне ќатысушылар болып табылады.
      3. Жерге орналастыру процесiне ќатысушылардыѕ:
      1) жерге орналастыруды жїргiзу жґнiндегi тапсырыс берушiнiѕ:
      жеке ґзi немесе ґкiлi арќылы жерге орналастыру процесiнiѕ барлыќ сатысында ќатысуєа;
      жерге орналастыру iсiнiѕ материалдарымен танысуєа;
      ґз ўсыныстарын ќарауєа енгiзуге;
      жерге орналастыру процесiнде туындаєан келiспеушiлiктердi шешуге ќатысуєа ќўќыєы бар;
      2) јзiрлеушiнiѕ (жобалау жјне iздестiру жўмыстарымен айналысатын, сондай-аќ жерге орналастыру жобаларын орындауды жїзеге асыратын жеке немесе заѕды тўлєаныѕ):
      мемлекеттiк органдардан жерге орналастыру жґнiнде ќажеттi аќпарат алуєа;
      тапсырыс берушiлермен шарт жаєдайларында ќарым-ќатынас орнатуєа;
      жерге орналастыру жобаларын жїзеге асыру барысына ќандай да бiр ерекше рўќсатсыз баќылау жасауєа, жергiлiктi атќарушы органдарды оныѕ нјтижелерi туралы хабардар етуге жјне жердi пайдалану мен ќорєау iс-тјжiрибесiн жаќсарту жґнiнде ўсыныс енгiзуге;
      жерге орналастырудыѕ ескiрген схемалары мен жобаларын жетiлдiру немесе ќайта ґѕдеу жґнiнде ўсыныстар енгiзуге ќўќыєы бар;
      3) жерге орналастыру кезiнде ќўќыќтары мен заѕды мїдделерi кґзделуi мїмкін їшінші тўлєалардыѕ:
      жерге орналастыру мјселелерi талќыланєанда ќатысуєа жјне жерге орналастырудыѕ барысы мен нјтижелерi туралы ґз мїдделерiн кґздейтiн аќпарат алуєа;
      жерге орналастыру процесiнде ґздерiнiѕ мїдделерiн ќозєайтын заѕсыз јрекеттерге Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес шаєымдануєа ќўќыєы бар.
      4. Жерге орналастыру процесiне ќатысушылардыѕ мiндеттерi:
      1) жерге орналастыру процесiнiѕ барлыќ ќатысушылары:
      Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарын саќтауєа;
      жердi пайдалану мен ќорєау мјселелерi жґнiндегi ќўзыреттi мемлекеттiк органдар талаптарын орындауєа;
      жерге орналастыру процесiнде жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерi мен жер пайдаланушылар ќўќыќтарыныѕ саќталуын ќамтамасыз етуге мiндетті;
      2) жобалау ќўжаттамасы келiсiлетiн жјне оны бекiтетiн атќарушы органдар оны бiр ай iшiнде ќарауєа мiндеттi;
      3) жерге орналастыруды жїргiзу жґнiнде тапсырыс берушi:
      жерге орналастыруды жїргiзу маќсатын, мiндеттерiн, мазмўнын, ерекше жаєдайлары мен мерзiмдерiн аныќтауєа;
      ќажеттi материалдар мен ќўжаттарды беруге;
      жўмысты ќаржыландыруды ўйымдастыруєа;
      орындалєан жўмыстарды бiр ай iшiнде ќабылдауєа немесе дјлелдi тїрде бас тартуєа мiндеттi;
      4) жерге орналастыру ќўжаттамасын јзiрлеушi:
      барлыќ жўмыстарды ќолданыстаєы нўсќаулыќтар мен јдiстемелiк нўсќауларєа, сондай-аќ шартќа сјйкес орындауєа;
      зерттеу, iздестiру жјне ґзге де жўмыстар топыраќтыѕ ќўнарлы ќабатын бїлдiре отырып жїргiзiлген жер учаскелерiнiѕ жай-кїйiн бастапќы ќалпына келтiруге;
      жерге орналастыру ќўжаттамасында кґзделген iс-шаралардыѕ дўрыстыєы, сапасы мен экологиялыќ ќауiпсiздiгi їшiн жауап беруге мiндеттi.
      152-бап. Мемлекеттiк жер кадастры
      1. Мемлекеттiк жер кадастры Ќазаќстан Республикасы жерiнiѕ табиєи жјне шаруашылыќ жаєдайы, жер учаскелерiнiѕ орналасќан жерi, нысаналы пайдаланылуы, мґлшерi мен шекарасы, олардыѕ сапалыќ сипаттамасы туралы, жер пайдаланудыѕ есепке алынуы мен жер учаскелерiнiѕ кадастрлыќ ќўны туралы мјлiметтердiѕ, ґзге де ќажеттi мјлiметтердiѕ жїйесi болып табылады. Мемлекеттiк жер кадастрына жер учаскелерiне ќўќыќты субъектiлер туралы аќпарат та енгiзiледi.
      Жер кадастрыныѕ ќўрамдас бґлiгi суармалы жер учаскелерiнiѕ мелиорациялыќ жай-кїйi, олардыѕ табиєи жјне ирригациялыќ-шаруашылыќ жаєдайлары бойынша сапалыќ сипаттамаларын баєалау туралы, оларды пайдаланудыѕ есебi туралы мјлiметтер жїйесiн ќўрайтын суармалы жердiѕ мелиорациялыќ кадастры болып табылады.
      2. Ќазаќстан Республикасында жер кадастрын жїргізуді ўйымдастыруды орталыќ ујкілетті орган жїзеге асырады.
      3. Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік жер кадастры (республиканыѕ, облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) жер кадастры) Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік кадастрлар жїйесініѕ ќўрамдас бґлігі болып табылады жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ бїкіл аумаєында бірыѕєай жїйе бойынша жїргізіледі.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттік жер кадастрын мамандандырылєан республикалыќ мемлекеттік кјсіпорындар жїргізеді, орталыќ ујкілетті орган оларєа ќатысты мемлекеттік басќару органы болып табылады.
      4. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ мјлiметтерi мемлекеттiк аќпараттыќ pecуpc болып табылады.
      5. Мемлекеттік жер кадастрыныѕ мјліметтерін ќалыптастыру топографиялыќ-геодезиялыќ, аэроєарыштыќ, картографиялыќ, жерге орналастыру жўмыстарын, топыраќ зерттеу, геоботаникалыќ зерттеулер мен іздестірулер, жер мониторингі бойынша жўмыстарды, жерді сандыќ жјне сапалыќ есепке алуды жїргізумен, наќты жер учаскесіне жер-кадастр ісін жасаумен, жер-кадастр карталары мен жер учаскесіне  сјйкестендіру ќўжаты дайындаумен ќамтамасыз етіледі.
      6. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ деректерi жердi пайдалану мен ќорєауды жоспарлау кезiнде, жерге орналастыруды жїргiзу, шаруашылыќ ќызметтi баєалау жјне жердi пайдалану мен ќорєауєа байланысты басќа да iс-шараларды жїзеге асыру кезiнде, сондай-аќ жердiѕ бiрыѕєай мемлекеттiк тiзiлiмiн ќалыптастыру, ќўќыќтыќ жјне басќа да кадастрларды жїргiзу, жер їшiн тґлем мґлшерiн айќындау, жылжымайтын мїлiк ќўрамындаєы жер учаскелерiнiѕ ќўнын жјне табиєи ресурстар ќўрамындаєы жердiѕ ќўнын есепке алу їшiн негiз болып табылады.
      7. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ деректерiн есепке алу мен оларды саќтау бiрлiгi тўйыќ шекарада бґлiп шыєарылєан, белгiленген тјртiппен жер ќўќыєы ќатынастары субъектiлерiне бекiтiлген жер учаскесi болып табылады.
      8. Жерге меншiк нысанына, жер учаскелерiнiѕ нысаналы маќсатына жјне оларды пайдаланудыѕ рўќсат етiлген сипатына ќарамастан, Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєында орналасќан жер учаскелерi мемлекеттiк кадастрлыќ есепке алуєа жатады.
      Ескерту. 152-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      153-бап. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ мазмўны
      Мемлекеттік жер кадастры мынадай жўмыс тїрлерін:
      1) жер учаскесініѕ кадастрлыќ ісін ќалыптастыруды;
      2) жердіѕ саны мен сапасын есепке алуды;
      3) мемлекеттік тіркеу маќсаттары їшін жер учаскелерініѕ меншік иелері мен жер пайдаланушыларды, сондай-аќ жер ќўќыєы ќатынастарыныѕ басќа да субъектілерін есепке алуды;
      4) жерді мемлекеттік кадастрлыќ баєалау мен топыраќты баєалауды;
      5) жер учаскелері мен олардыѕ субъектілері туралы деректер банкін, сондай-аќ басќа да жер-кадастрлыќ аќпаратты ќаєаз бетінде жјне электрондыќ тїрде жинаќтауды, ґѕдеу мен жїргізуді;
      6) мемлекеттік жер кадастрыныѕ автоматтандырылєан аќпараттыќ жїйесін жїргізуді;
      7) жер-кадастр карталарын, оныѕ ішінде цифрлыќ карталарды дайындау мен жїргізуді;
      8) жер-кадастр кітабы мен бірыѕєай мемлекеттік жер тізілімін жїргізуді;
      9) жер учаскесіне сјйкестендіру ќўжаттарын дайындауды;
      10) жер учаскелеріне кадастрлыќ нґмірлер беруді;
      11) жер учаскелерініѕ паспорттарын дайындауды ќамтиды.
      Ескерту. 153-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      154-бап. Жер учаскелерiн тiркеу маќсаты їшiн есепке алу
      1. Жер учаскелерiн жјне онда орналасќан жылжымайтын мїлiктi тiркеу маќсатында есепке алу меншiк ќўќыєын жјне басќа да ќўќыќтарды, сондай-аќ жылжымайтын мїлiкке ауыртпалыќты мемлекеттiк тiркеудi ќамтамасыз ететiн ќажеттi шарт болып табылады.
      2. Жер учаскелерiн тiркеу маќсаты їшiн есепке алу жўмыстарын жїргiзу тапсырыс берушiлердiѕ ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      155-бап. Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєын
                кадастрлыќ бґлу
      1. Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєын кадастрлыќ бґлу жер учаскелерiне кадастрлыќ нґмiрлер беру маќсатында жїзеге асырылады.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ аумаєын кадастрлыќ бґлудiѕ бiрлiгi есептiк кварталдар болып табылады.
      2. Орналасќан жерiн аныќтау (сјйкестендiру) маќсатында јрбiр жер учаскесiне кадастрлыќ нґмiрлер берiледi.
      3. Кейiннен ќўќыќ кадастрында пайдаланылатын есептiк кварталдардыѕ шекарасы сјулет жјне ќала ќўрылысы органдарымен, жылжымайтын мїлiкке ќўќыќтарды жјне олармен жасалатын мјмiлелердi мемлекеттiк тiркеу органдарымен келiсiм бойынша жер учаскесініѕ орналасќан жері бойынша облыстардыѕ (республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ, астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдары айќындайды жјне тиiстi жергілікті атќарушы органдар бекiтедi.
      4. Жер учаскелерiнiѕ кадастрлыќ нґмiрлерiн тїзу маќсатында облыстарєа, республикалыќ маѕызы бар ќалаларєа, аудандарєа жјне облыстыќ (аудандыќ) маѕызы бар ќалаларєа берiлетiн кодтардыѕ тiзбесiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi белгiлейдi.
      Ескерту. 155-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      156-бап. Жер-кадастр ќўжаттамасы
      1. Жер-кадастр ќўжаттамасы есепке алудыѕ барлыќ деѕгейлерiнде: базалыќ, мезгiл-мезгiл жаѕартылатын жјне жыл сайын жасалатын ќўжаттаманы ќамтиды.
      2. Базалыќ жер-кадастр ќўжаттамасына:
      1) жер-кадастр iстерi;
      2) жер-кадастр кiтабы;
      3) жердiѕ бiрыѕєай мемлекеттiк тiзiлiмi;
      4) жер-кадастр карталары жатады.
      3. Жер кадастр ќўжаттамасыныѕ ќўрылымын, ќўрамын, мазмўны мен нысандарын, сондай-аќ оны жїргiзу тјртiбiн жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган бекiтедi.
      157-бап. Мемлекеттiк жер кадастрын жїргiзу тјртiбi
      1. Мемлекеттiк жер кадастры ќаєазєа тїсiрiлiп жїргiзiледi жјне аќпаратты жинаќтаудыѕ, ґѕдеу мен саќтаудыѕ электрондыќ жїйелерiн пайдалану арќылы жїргізілуі мїмкін.
      2. Мемлекеттiк жер кадастрын жїргiзу тјртiбi Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында белгiленедi.
      158-бап. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ мјлiметтерiн
                беру жјне кадастр аќпаратын пайдалану
      1. Белгiлi бiр жер учаскесi туралы мемлекеттiк жер кадастрыныѕ мјлiметтерi осы жер учаскесi есепке алынєан орын бойынша їзiндi тїрiнде берiледi.
      2. Мемлекеттiк жер кадастрыныѕ мјлiметтерiн ќўжаттау ќаєазєа тїсiрiлiп жјне электрондыќ тасыєыштарда жїзеге асырылады. Ќаєазєа жазылєан мјлiметтер мен электрондыќ тасыєыштарда жазылєан мјлiметтер арасында алшаќтыќтар болєан жаєдайда, егер Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарында ґзгеше белгiленбесе, ќаєазєа тїсiрiлген мјлiметтер басымдыќќа ие болады.
      3. Жер учаскелерi туралы кадастр мјлiметтерi жер-кадастр карталарымен (жоспарлармен) араќатынаста болады.
      4. 
алып тасталды - 2006.01.10. N 116 Заѕымен.
      5. Мемлекеттiк жер кадастрын жїргiзетiн мемлекеттiк органдар, мемлекеттiк кјсiпорындар мен лауазымды адамдар жер-кадастр ќўжаттамасына енгiзiлетiн мјлiметтердiѕ дўрыстыєын ќамтамасыз етуге мiндеттi.
      6. Жер кадастрыныѕ мемлекеттiк ќўпия мен ґзге де шектеулердi ќамтымайтын мјлiметтерi баршаєа ќолжетiмдi болып табылады жјне мїдделi жеке жјне заѕды тўлєаларєа аќылы негiзде берiледi. Жер кадастрыныѕ мјлiметтерiн мемлекеттiк органдарєа беру аќысыз негiзде осы маќсаттарєа кґзделген бюджет ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      Ескерту. 158-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
      159-бап. Жер мониторингi
      1. Жер мониторингi болып жатќан ґзгерiстердi уаќтылы аныќтау, оларды баєалау, одан јрi дамуын болжау жјне керi јсерi бар процестердi болдырмау мен оныѕ зардаптарын жою жґнiнде ўсыныстар јзiрлеу маќсатында жїргiзiлетiн жер ќорыныѕ сапалыќ жјне мґлшерлiк жай-кїйiн базалыќ (бастапќы), жедел, мерзiмдi байќау жїйесiн бiлдiредi.
      2. Жер мониторингi ќоршаєан табиєи ортаныѕ жай-кїйi мониторингiнiѕ ќўрамдас бґлiгi жјне сонымен бiр мезгiлде басќа да табиєи ортаєа мониторинг жїргiзу їшiн база болып табылады.
      Халыќаралыќ єылыми-техникалыќ баєдарламаларєа сјйкес Ќазаќстан Республикасы жердiѕ єаламдыќ мониторингi бойынша жўмыстарєа ќатысуы мїмкiн.
      3. Жерге меншiк нысандарына, жердiѕ нысаналы маќсаты мен пайдаланылу сипатына ќарамастан Ќазаќстан Республикасыныѕ барлыќ жерi жер мониторингiнiѕ объектiсi болып табылады.
      160-бап. Жер мониторингiнiѕ мiндеттерi
      1. Жер мониторингiнiѕ мiндеттерi:
      1) жердiѕ жай-кїйiнiѕ ґзгерiстерiн уаќтылы аныќтау, оларды баєалау, болжам жасау жјне керi јсерi бар процестердi болдырмау мен зардаптарын жою жґнiнде ўсыныстар јзiрлеу;
      2) мемлекеттiк жер кадастрын жїргiзудi, жерге орналастыруды, жерді пайдалану мен ќорєауды баќылауды жјне жер ресурстарын мемлекеттiк басќарудыѕ ґзге де функцияларын аќпараттыќ ќамтамасыз ету болып табылады.
      2. Жер мониторингiнiѕ жердiѕ санаттарына сјйкес келетiн iшкi жїйелерi болады. Аумаќты ќамтуына ќарай республикалыќ, аймаќтыќ не жергiлiктi жер мониторингi жїзеге асырылады.
      3. Жердi жїйелi тїрде баќылаудыѕ, суретке тїсiрудiѕ, зерттеудiѕ, тїгендеудiѕ нјтижелерi, жердi пайдалану мен ќорєауды мемлекеттiк баќылаудыѕ материалдары, мўраєаттыќ деректер, жердiѕ сапалыќ жай-кїйi туралы басќа да мјлiметтер жер мониторингi їшiн аќпарат кґздерi болып табылады.
      161-бап. Жер мониторингiн жїргiзу
      1. Жер мониторингiн жїргiзудi ўйымдастыруды жер ресурстарын басќару жґнiндегi орталыќ ујкiлеттi орган жїзеге асырады.
      2. Жер мониторингi бойынша мемлекетаралыќ жјне халыќаралыќ баєдарламаларды iске асыру Ќазаќстан Республикасыныѕ басќа мемлекеттермен жасасќан келiсiмдерi мен шарттарында айќындалатын тјртiппен жјне жаєдайларда жїзеге асырылады.
      3. Жер мониторингiн жїргiзу жјне оныѕ деректерiн пайдалану тјртiбiн Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкiметi айќындайды.
      162-бап. Жер мониторингi аќпаратын алу мен пайдалану
                јдiстерi
      1. Жер мониторингiн жїргiзу кезiнде ќажетті аќпаратты алу їшiн ќашыќтыќтан зерделеу, жер бетiн суретке тїсiру жјне баќылау јдiстерi, сондай-аќ ќор деректерi ќолданылады.
      2. Жер мониторингiн техникалыќ ќамтамасыз ету жер ресурстарын басќару жґнiндегi тиiстi аумаќтыќ органдарда аќпаратты жинау, ґѕдеу жјне саќтау пункттерi бар автоматтандырылєан аќпараттыќ жїйе арќылы жїзеге асырылады.
      3. Жер мониторингiнен алынєан нјтижелер автоматтандарылєан аќпараттыќ жїйенiѕ мўраєаттарында (ќорларында) жјне деректер банкiнде жинаќталады.
      4. Азаматтар, кјсiпорындар мен мекемелер, халыќаралыќ ўйымдар, шетелдiк заѕды жјне жеке тўлєалар жер мониторингiнiѕ мјлiметтерiн белгiленген тјртiппен пайдаланады.
      163-бап. Жер ќатынастарын жїзеге асыруды ќамтамасыз ету
                жґнiндегi iс-шараларды ќаржыландыру
      1. Облыстардыѕ, астананыѕ жјне республикалыќ маѕызы бар ќалалардыѕ шекарасын белгiлеу кезiнде жїргiзiлетiн жерге орналастыру, жер кадастры мен жер мониторингiн жїргiзу, ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерiнiѕ паспорттарын жасау жјне Ќазаќстан Республикасы Їкiметiнiѕ шешiмi бойынша жїргiзiлетiн ґзге де жўмыстар бюджет ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      2. Аудандардыѕ, облыстыќ, аудандыќ маѕызы бар ќалалардыѕ, ауылдыќ (селолыќ) округтердiѕ, кенттердiѕ, ауылдардыѕ (селолардыѕ) шекарасын белгiлеу кезiнде жїргiзiлетiн жерге орналастыру, жердi аймаќтарєа бґлу, ауыл шаруашылыєы алќаптарын бiр тїрден екiншi тїрге ауыстыру, елдi мекендердi жер-шаруашылыќ орналастыру жјне жергiлiктi атќарушы органдардыѕ шешiмi бойынша жїргiзiлетiн ґзге де жўмыстар бюджет ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      3. Жер учаскелерiнiѕ жеке меншiк иелерi мен жер пайдаланушылардыѕ ґтiнiштерi бойынша жерге орналастыру олардыѕ ќаражаты есебiнен жїзеге асырылады.
      Ескерту. 163-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі) Заѕымен.
5-бґлiм. Жер заѕдарыныѕ орындалуын ќамтамасыз ету жјне
ќорытынды ережелер
20-тарау. Меншік ќўќыєы мен жер пайдалану ќўќыєын
ќорєау жјне шыєынды ґтеу
      164-бап. Меншiк ќўќыєы мен жер пайдалану ќўќыєын ќорєау
      Меншiк ќўќыєы мен жер пайдалану ќўќыєы Ќазаќстан Республикасыныѕ Азаматтыќ кодексiнде жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ басќа да заѕ актiлерiнде кґзделген тјртiппен ќорєалады.
      Ескерту. 164-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      164-1-бап. Жер учаскесін бґгденіѕ заѕсыз иеленуінен
                  ќайтаруды талап ету
      1. Жер учаскесініѕ меншік иесі немесе жер пайдаланушы жер учаскесін бґгденіѕ заѕсыз иеленуінен ќайтаруды талап етуге ќўќылы.
      2. Мемлекет меншігіндегі жјне жер пайдалануєа берілмеген жер ќўрамынан ґз бетінше иеленіп алынєан жер учаскесін ќайтаруды талап етуді жер учаскесі орналасќан жер бойынша жергілікті атќарушы органдар жїзеге асырады.
      Заѕсыз иеленуші ґз бетінше иеленіп алєан жер учаскесін Ќазаќстан Республикасыныѕ јкімшілік ќўќыќ бўзушылыќ туралы заѕнамасында кґзделген јкімшілік жазалар ќолданылєан кезден бастап кїнтізбелік отыз кїн ішінде босатуєа жјне ґз бетінше иеленіп алєан
жер учаскесінде салынєан (салынып жатќан) ќўрылысты, Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтыќ заѕнамасында кґзделген жаєдайларды ќоспаєанда, ґзі немесе ґз есебінен бўзуды жїзеге асыруєа міндетті.
      Заѕсыз иеленушініѕ ґз бетінше иеленіп алєан жер учаскесін босату жјне мўндай учаскеде салынєан (салынып жатќан) ќўрылысты бўзу жґніндегі міндеттерді орындамауына байланысты даулар сот тјртібімен шешіледі.
       Ґз бетінше салынєан ќўрылыс коммуналдыќ меншікке берілген жаєдайда ќўрылысты жїзеге асырєан тўлєаєа сот айќындаєан мґлшерде ќўрылысќа жўмсалєан шыєыстар ґтеледі.
      Жер учаскесін заѕсыз иеленушініѕ жеке басын (деректерін) аныќтау мїмкін болмаєан жаєдайда, жергілікті атќарушы орган жер учаскесін ґз бетінше иеленіп алу фактісі аныќталєан кїннен бастап бір ай ґтісімен жылжымайтын мїлікке тіркелген ќўќыќтардыѕ жоќтыєы
туралы мјліметтер расталєаннан кейін жјне сот шешімі бойынша мўндай учаскеде салынєан (салынып жатќан) ќўрылысты бўзуды жїзеге асырады.
      Ескерту. 164-1-баппен толыќтырылды - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      165-бап. Меншiк иелерiне немесе жер пайдаланушыларєа
                келтiрiлген шыєынды ґтеудiѕ негiздерi
      Меншiк иелерiне немесе жер пайдаланушыларєа келтiрiлген шыєын:
      1) жер учаскелері мемлекет мўќтажы їшін меншік немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ тоќтатылуына јкеп соєатындай етіп мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан, соныѕ ішінде сатып алу арќылы мјжбїрлеп иеліктен шыєарылєан;
      2) жер пайдаланудыѕ ерекше режимiнiѕ белгiленуiне байланысты меншiк немесе жер пайдалану ќўќыєы шектелген;
      3) меншiк иелерiнiѕ немесе жер пайдаланушылардыѕ ќўќыќтары бўзылєан;
      4) топыраќ ќўнарлылыєыныѕ бїлiнуiне јкеп соєатын, су режимiн нашарлататын, ауыл шаруашылыєы даќылдары мен екпелерiне зиянды заттар бґлiп шыєаратын объектiлердi салу мен пайдалану нјтижесiнде жер сапасы нашарлаєан;
      5) осы Кодекстiѕ 91-бабында кґзделген жердi алып ќою жаєдайларында толыќ кґлемiнде ґтелуге тиiс.
      Ескерту. 165-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      166-бап. Шыєынды ґтеу тјртiбi
      1. Меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа келтiрiлген шыєын оны келтiрушiнiѕ есебiнен ґтеледi.
      Мемлекеттiк билiк органыныѕ, ґзге мемлекеттiк органныѕ заѕдарєа сјйкес емес акт шыєаруы, сондай-аќ осы органдардыѕ лауазымды адамдарыныѕ iс-јрекеттерi (јрекетсiздiгі) салдарынан меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа келтiрiлген шыєынды Ќазаќстан Республикасы немесе тиiсiнше јкiмшiлiк-аумаќтыќ бiрлiк ґтеуге тиiс.
      2. Ґтемаќы мґлшерiн айќындау кезiнде оєан:
      1) жер учаскесiнiѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ нарыќтыќ ќўны;
      2) жемiс аєаштары мен кґпжылдыќ екпелердi ќоса алєанда, учаскедегi жылжымайтын мїлiктiѕ нарыќтыќ ќўны;
      3) жер учаскесiн игеруге, оны пайдалануєа, ќорєау iс-шараларын жїргiзуге, топыраќ ќўнарлылыєын арттыруєа байланысты шыєындардыѕ инфляциясы есепке алынєан ќўны;
      4) меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа їшiншi тўлєалар алдындаєы ґз мiндеттемелерiн мерзiмiнен бўрын тоќтатуына байланысты келтiрiлген шыєынды ќоса алєанда, олардан жер учаскесiн алып ќоюмен байланысты келтiрiлген, меншік немесе жер пайдалану ќўќыєын тоќтату кезіндегі барлыќ шыєын;
      5) алынбай ќалєан пайда енгiзiледi.
      3. Жер учаскесiн алып ќою кезiнде меншiк иелерiне нeмece жер пайдаланушыларєа келтiрiлген шыєынды, сондай-аќ олардыѕ ґтемаќы мґлшерiн айќындау тараптардыѕ келiсiмiмен белгiленедi.
      4. Жер учаскелерiн алып ќою немесе оларєа уаќытша орналасу нјтижесiнде суару, ќўрєату, табиєат ќорєау, эрозияєа жјне селге ќарсы объектiлер мен ќўрылыстардыѕ (жїйелердiѕ) жўмысы жартылай немесе толыєымен бўзылатын жаєдайда шыєындар, жобалау-зерттеу жўмыстарыныѕ ќўнын ќоса алєанда, объектiлер мен єимараттарды (жїйелердi) жаѕадан салу немесе жўмыс iстеп тўрєандарын ќайта жаѕєырту їшiн жасалатын жўмыстыѕ ќўнына негiзделiп айќындалуы мїмкiн.
      5. Жердi пайдалану кезiндегi ќолайсыздыќтардан (су ќоймаларын толтыру кезiнде аралдардыѕ пайда болуы, кґлiк байланыстарыныѕ бўзылуы, аумаќты коммуникациялармен бґлiп тастау жјне басќалары) туындаєан шыєындар (шыєыстар) жобалау-зерттеу жўмыстарына, бґгеттер, кґпiрлер, жолдар, кiрме жолдар, басќа да ќўрылыстар салуєа, су ќоймаларыныѕ тїбiн тазартуєа, сондай-аќ ќайыќтар, катерлер, паромдар мен ґзге де кґлiк ќўралдарын сатып алуєа кеткен бiржолєы шыєыстардыѕ сомасымен айќындалуы мїмкiн.
      6. Жердiѕ нашарлаєан сапасын ќалпына келтiру їшiн ќажеттi шыєындарды (шыєыстарды) айќындау кезiнде топыраќты зерттеу, агрохимиялыќ жјне басќа арнайы тексерулер мен зерттеулердi, сондай-аќ жердiѕ сапасын ќалпына келтiрудi ќамтамасыз ететiн iс-шараларды жїргiзуге шыќќан шыєыстар енгiзiлуi мїмкiн.
      7. Жер учаскесiнiѕ меншiк иесi немесе жер пайдаланушы меншiк ќўќыєыныѕ немесе жер пайдалану ќўќыєыныѕ тоќтатылуына јкеп соєатын шешiммен келiспеген жаєдайда, дау сот тјртiбiмен шешiлгенге дейiн ол шешiмдi жїзеге асыру мїмкiн болмайды. Дауды ќарау кезiнде меншiк иесiне немесе жер пайдаланушыєа келтiрiлген шыєындарды ґтеудiѕ барлыќ мјселелерi де шешiледi.
      Ескерту. 166-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
      167-бап. Жер даулары
      Жер ќўќыєы ќатынастарынан туындайтын даулар сот тјртiбiмен ќаралады.
      168-бап. Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕнамасын
                бўзєаны їшін жауаптылыќ
      Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕнамасын бўзу Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес жауаптылыќќа јкеп соєады.
      Ескерту. 168-бап жаѕа редакцияда - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007.07.06. N 279 Заѕымен.
21-тарау. Ќорытынды жјне ґтпелі ережелер
      169-бап. Осы Кодекстiѕ ќолданылу тјртiбi
      Осы Кодекс ол ќолданысќа енгiзiлгеннен кейiн туындаєан жер ќўќыєы ќатынастарына ќолданылады.
      Осы Кoдекс ќолданысќа енгiзiлгенге дейiн ќабылданєан жер ќатынастарын реттейтiн нормативтiк ќўќыќтыќ актiлер осы Кодекске ќайшы келмейтiн бґлiгiнде ќолданылады.
      170-бап. Ґтпелi ережелер
      1. Шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн жер учаскелерi уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен табысталєан Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары мен мемлекеттiк емес заѕды тўлєаларыныѕ осы Кодексте белгiленген тјртiппен жјне жаєдайларда жер учаскесiн жеке меншiкке сатып алуєа ќўќыєы бар.
      2. Ґздерiне жер пайдалану ќўќыєымен тиесiлi жер учаскелерiн шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн кейiнгi жер пайдалануєа (ќосалќы жалєа) берген азаматтар жјне мемлекеттiк емес заѕды тўлєалар 2005 жылдыѕ 1 ќаѕтарына дейiн кейiнгi жер пайдалану (ќосалќы жалдау) туралы шарттарын бўзуєа мiндеттi.
      Бўл ретте, аталєан тўлєалардыѕ шаруа немесе фермер ќожалыєын немесе тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу жґнiндегi ќызметпен дербес айналысуына не жер пайдалану ќўќыєын салым немесе жарна ретiнде шаруашылыќ жїргiзушi субъектiлердiѕ жарєылыќ ќорына беруге ќўќыєы бар.
      Жалєа берушiлердiѕ аталєан ќўќыќтары iске асырылмаєан жаєдайда, кейiнгi жер пайдалану (ќосалќы жалдау) туралы шарттарды бўзу жјне жер пайдаланушылар (жалєа берушiлер) ќўќыќтарыныѕ тоќтатылуы республикалыќ маѕызы бар ќаланыѕ (астананыѕ), аудандардыѕ (облыстыќ маѕызы бар ќалалардыѕ) ујкілетті органдарыныѕ талап-арызы бойынша сот тјртiбiмен жїзеге асырылады, ал кейiнгi жер пайдалануєа берiлген жер учаскелерi алып ќойылады жјне ауданныѕ арнайы жер ќорына енгiзiледi.
      3. Мјмiлелер жасалєан кезде ќолданыста болєан заѕдарєа сјйкес  шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн жїргiзу їшiн жер учаскесiне тўраќты жер пайдалану ќўќыєын (ўзаќ мерзiмдi жер пайдалану ќўќыєын) мемлекеттен бўєан дейiн сатып алєан Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары мен мемлекеттiк емес заѕды тўлєалары, осы Кодекс ќолданысќа енгiзiлген кезден бастап осы Кодексте белгiленген жер учаскелерi нормаларыныѕ шегiнде жеке меншiк ќўќыєын сатып алуєа ќосымша тґлемаќы алынбай, жер учаскелерiнiѕ меншiк иелерiне айналады.
      Аталєан тўлєалардыѕ жер учаскесiне жеке меншiк ќўќыєын iске асыруы осы Кодекстiѕ 24-бабыныѕ 3-тармаєында кґзделген тјртiппен жїзеге асырылады.
      4. Ґздерiне тиесiлi ќўќыќты бўєан дейiн жалєа берген шартты жер їлесiне ќўќыќ иелерi 2005 жылдыѕ 1 ќаѕтарына дейiн бўл ќўќыєын осы Кодексте кґзделген тјртiппен жјне шарттарда тґменде кґрсетiлген iс-јрекеттiѕ бiрiн жасау арќылы iске асыруєа мiндеттi:
      1) жер учаскесiн жеке меншiкке сатып алу;
      2) жеке шаруа немесе фермер ќожалыєын жјне тауарлы ауыл шаруашылыєы ґндiрiсiн дербес жїргiзу їшiн жер учаскесiн уаќытша ортаќ немесе бґлек жер пайдалануєа алу;
      3) шаруашылыќ серiктестiгiнiѕ жарєылыќ капиталына салым ретiнде акционерлiк ќоєамныѕ акцияларын тґлеуге немесе ґндiрiстiк кооперативке жарна ретiнде беру.
      Бўл ретте жер учаскесiн шартты жер їлестерiнiѕ есебiне бґлiп беру (тїзу) жерге орналастыру тјртiбiмен жїзеге асырылады.
      Жер учаскесiне меншiк ќўќыєы немесе жер пайдалану ќўќыєы туындаєан сјттен бастап бўрынєы шарттар (шартты жер їлесiне ќўќыєын жалєа беру шарты жјне жер учаскесiн жалєа алынєан їлестер есебiне жалдау шарты (ґтеусiз жер пайдалану) кїшiн жояды.
      5. Ґздеріне тиесілі ќўќыќтарды шаруашылыќ серіктестіктерініѕ жарєылыќ капиталына салым ретінде немесе ґндірістік кооперативтерге жарна ретінде берген шартты жер їлесініѕ иелері шаруа немесе фермер ќожалыєын ќўру їшін ќатысушылар (мїшелер) ќўрамынан шыќќан кезде, їлесті немесе пайды, жер учаскесін ќоса, наќтылы бґліп алуєа (бґлісуге) ќўќыєы бар. Бўл ретте, ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ кепілде жатќан жерлерініѕ ќўрамынан жер учаскесін бґліп шыєаруєа кепіл ўстаушыныѕ келісіміне немесе бґліп шыєару кезінде жер учаскесіне ќатысты кепілмен ќамтамасыз етілген міндеттемелерге сјйкес жол беріледі.
      Ауыл шаруашылыєыныѕ егіс жўмыстары жїргізіліп жатќан кезеѕде жер учаскесін наќтылы бґліп шыєаруєа, мўндай бґліп шыєару ауыл шаруашылыєы ўйымыныѕ немесе ортаќ меншікке (ортаќ жер пайдалануєа) ќатысушылардыѕ келісімімен жїргізілетін жаєдайды ќоспаєанда, жол
берілмейді.
      Бўл ретте наќтылы бґлінетін жер учаскесініѕ орналасќан жері шаруашылыќ серіктестіктерініѕ, ґндірістік кооперативтердіѕ ќўрылтай ќўжаттарында кґзделген тјртіппен немесе тараптардыѕ келісімімен айќындалады. Ќўрылтай ќўжаттарында жер учаскелерін бґліп алу (бґлісу) тјртібі болмаєан жаєдайда, осы Кодекстіѕ 101-бабыныѕ 3
жјне 4-тармаќтарында белгіленген ережелер ќолданылуы мїмкін.
      6. Егер ґзiне тиесiлi ќўќыќты жалєа берген шартты жер їлесi ќўќыєыныѕ иесi осы баптыѕ 4-тармаєында белгiленген мерзiм iшiнде жер учаскесiн алу ќўќыєын iске асырмаса, оныѕ шартты жер їлесiне ќўќыєы кїшiн жояды жјне жер учаскесi аудандыќ (ќалалыќ) атќарушы органныѕ шешiмiмен, сатылмаєан шартты жер їлестерi есебiне ауданныѕ арнайы жер ќорына енгiзiледi.
      7. Шартты жер їлесi ќўќыєымен байланысты барлыќ даулар сот тјртiбiмен ќаралады.
      8. Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттiк шекарасыныѕ кїзетiлетiн аймаєына iргелес жатќан (3 шаќырымдыќ аймаќ) ауыл шаруашылыєы маќсатындаєы жер учаскелерi, егер Ќазаќстан Республикасыныѕ мемлекеттiк шекарасы туралы заѕдарында ґзгеше кґзделмесе, олар делимитацияланєанєа жјне демаркацияланєанєа дейiн, Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматтары мен заѕды тўлєаларына єана уаќытша жер пайдалану ќўќыєымен берiледi.
      9. Азаматтар мен заѕды тўлєаларєа осы Кодекс ќолданысќа енгiзiлгенге дейiн бўрын ќолданылып жїрген Ќазаќстан Республикасыныѕ заѕдарына сјйкес берiлген жер учаскелерiне ќўќыќты белгілейтін жјне сјйкестендіру ќўжаттары Ќазаќстан Республикасыныѕ жер заѕдарында белгiленген жер учаскелерiне ќўќыќтардыѕ ґзгеруi ескерiле отырып, заѕдыќ кїшiн саќтайды.
      Мўндай ќўжаттарды жер учаскелерiне меншiк ќўќыєын немесе жер пайдалану ќўќыєын кујландыратын ќўжаттарєа осы Кодекске сјйкес ауыстыру ќўќыќ иелерiнiѕ ќалауы бойынша жїзеге асырылады.
      Ескерту. 170-бапќа ґзгерту енгізілді - Ќазаќстан Республикасыныѕ 2006.01.10. N 116 (2006 жылєы 1 ќаѕтардан бастап ќолданысќа енгізіледі), 2007.07.06. N 279, 2007.07.26. N 311 Заѕдарымен.
      Ќазаќстан Республикасыныѕ
      Президенті